Phúc đức hiện rõ qua cách ăn mặc, ăn uống và sinh hoạt

Hằng ngày, chúng ta bị cuốn vào những cảm xúc yêu thích một cách vô thức, đến nỗi không nhận ra mình đang “chết chìm” trong đó. Đơn cử như chuyện ăn mặc: tại sao nhiều người lại say mê quần áo hàng hiệu, chạy theo màu sắc thời trang, hay liên tục thay đổi theo mùa?

Theo thiền sư Minh Niệm, sở thích trong cách ăn mặc phần nhiều bắt nguồn từ di truyền và môi trường sống. Có thể cha mẹ, ông bà chúng ta từng đề cao vẻ ngoài, hoặc xã hội quanh ta luôn đánh giá con người qua cách họ xuất hiện. Từ đó, tâm thức chúng ta hình thành một khuôn mẫu: mặc thế nào để được nhìn nhận, để tỏ ra sành điệu, hoặc để gây ấn tượng.

Thế nhưng, khi quá chú trọng vào hình thức, chúng ta dễ rơi vào cái bẫy của bản ngã. Cách ăn mặc khi ấy không còn đơn thuần là sự trang nghiêm, gọn gàng nữa, mà trở thành phương tiện để hấp dẫn người khác, để chứng tỏ đẳng cấp. Dù tủ quần áo đã đầy, ta vẫn mua thêm những món giống hệt nhau chỉ khác màu, chỉ vì muốn thỏa mãn cảm xúc “được người khác ngắm nhìn”.

Chính cảm xúc này – cảm xúc muốn được chú ý – khiến ta dễ thất vọng khi không ai để tâm đến vẻ ngoài của mình. Và như thế, hạnh phúc của ta bị lệ thuộc vào ánh nhìn của người khác, thay vì từ nội tâm.

Trong đạo Phật, có nhiều cách “tỏa sáng” mà không cần đến trang phục rực rỡ. Một bước đi nhẹ nhàng, chánh niệm có thể nói lên giá trị nội tâm sâu sắc của bạn hơn cả trăm bộ áo quần thời thượng. Một ánh mắt an lành, một nụ cười từ bi còn quyến rũ hơn mọi kiểu trang điểm hay phụ kiện cầu kỳ.

Người có phúc đức thật sự sẽ thể hiện qua cách họ bước đi, cách họ nhìn, và cả cách họ hiện diện trong cuộc sống – chứ không phải qua vẻ ngoài hào nhoáng. Và nếu có ai bị thu hút đến với bạn chỉ vì ngoại hình, thì rất có thể họ cũng chỉ là những người sống nông cạn, chạy theo cảm xúc nhất thời – chứ không có chiều sâu nội tâm.

Tương tự, ăn uống cũng phản ánh đời sống tâm linh của một người. Khi nhìn vào mâm cơm, ta có bị “mắt thèm” lôi kéo? Có món ta thích, ta ăn nhiều; món không vừa ý, ta gạt bỏ. Ngay trong bữa ăn đơn giản, tâm tham – sân – si đã âm thầm khởi sinh.

Người có phúc là người có khả năng chọn lọc, tiết chế và trân trọng. Họ ăn để nuôi thân, để biết ơn thực phẩm, chứ không phải để thỏa mãn khẩu vị. Khi ăn với tâm an tịnh, không vội vàng hay kén chọn, thì đó đã là một cách thực hành chánh niệm, gieo phúc lành cho thân và tâm.

Và giấc ngủ cũng vậy. Ngủ là nhu cầu chính đáng, nhưng nếu quá đam mê ngủ, ta đang chiều chuộng thân xác một cách tham cầu. Thời gian mỗi ngày có hạn – nếu hơn một nửa dành để ngủ thì đời ta sẽ đi qua trong mộng mị. Người sống có ý thức sẽ ngủ vừa đủ để tái tạo năng lượng, giữ cho thân tâm quân bình – không ngủ vì lười biếng, không ngủ vì trốn tránh thực tại.

Tóm lại,

Phúc đức không đến từ việc ăn mặc đẹp, ăn ngon hay ngủ nhiều, mà đến từ sự tỉnh thức trong từng hành động đời thường. Khi ta biết mặc cho đúng, ăn cho chừng, ngủ cho đủ – tất cả đều với tâm trong sáng và điều độ – thì tự nhiên cuộc sống sẽ trở nên nhẹ nhàng, thanh thản. Và đó chính là dấu hiệu của người có phúc: họ toát lên sự yên ổn, giản dị, nhưng khiến ai gặp cũng cảm thấy an lòng.

Áo quần chẳng khiến nên người,

Tâm an, hạnh sáng – rạng ngời đời ta.

Ăn vừa đủ, ngủ điều hòa,

Ít ham, ít muốn – ấy là phúc sâu.

Không đề cao vẻ ngoài, mà nhấn mạnh đến sự thanh tịnh nội tâm.

Phúc đức đến từ đời sống giản dị, tiết chế, chánh niệm.

“Ít ham, ít muốn” là gốc rễ của sự tự do và an lạc.