Thực hành điều dễ và điều khó trong đời sống

 

Trong đời sống hằng ngày, có những điều đến với ta rất dễ dàng, gần như không cần cố gắng. Nhưng cũng có những điều tưởng chừng đơn giản mà lại đòi hỏi cả một quá trình thực tập, quay về với chính mình và chuyển hóa từ bên trong.

Thật dễ để tên ta xuất hiện trong sổ địa chỉ của một người, nhưng để có được một chỗ trong trái tim họ lại là một hành trình khác. Điều đó đòi hỏi ta phải biết hiện diện, biết lắng nghe và biết chạm tới những nỗi khổ niềm đau mà họ đang mang theo. Cũng thật dễ để nhìn thấy lỗi lầm của người khác, nhưng để nhận ra những vụng về, những giới hạn của chính mình, ta cần rất nhiều can đảm và sự khiêm nhường.

Có những lời nói được thốt ra trong chốc lát mà không cần suy nghĩ. Điều đó rất dễ. Nhưng để nâng niu từng lời nói như nâng niu một bông hoa, để lời nói mang lại hiểu biết và thương yêu thay vì tổn thương, ta cần có chánh niệm trong từng khoảnh khắc. Ta cũng có thể vô tình làm đau người mình thương chỉ bằng một hành động hay một câu nói thiếu ý thức. Điều khó hơn là biết dừng lại, nhìn sâu vào nỗi đau ấy, mở lòng nhận trách nhiệm và chân thành xin lỗi để chữa lành những vết thương đã gây ra.

Tha thứ cho người khác đôi khi không quá khó, nhưng để người khác có thể tha thứ cho mình lại là một câu chuyện khác. Điều đó đòi hỏi sự chuyển hóa thật sự từ bên trong chứ không chỉ là những lời hứa hẹn bên ngoài. Tương tự như vậy, việc đặt ra những nguyên tắc sống thường rất dễ, nhưng sống được với những nguyên tắc ấy trong từng hoàn cảnh của cuộc đời lại cần đến sự kiên trì, tỉnh thức và bền bỉ.

Ai trong chúng ta cũng từng có những ước mơ đẹp. Mơ ước là điều rất tự nhiên. Nhưng để nuôi dưỡng những ước mơ ấy bằng hành động mỗi ngày, để không đánh mất niềm tin khi gặp khó khăn hay thất bại, lại là một sự thực tập lâu dài. Ta dễ vui mừng khi thành công, nhưng để có thể nhìn sâu vào một thất bại, học hỏi từ nó và vẫn mỉm cười bước tiếp, ta cần đến trí tuệ và sự trưởng thành.

Vấp ngã là điều không ai tránh khỏi. Điều khó không nằm ở sự vấp ngã mà ở khả năng đứng dậy sau đó. Chỉ khi còn giữ được niềm tin vào con đường mình đang đi, ta mới có đủ sức mạnh để tiếp tục bước tới. Cũng như vậy, hứa một điều gì đó thường không khó, nhưng giữ trọn lời hứa mới là thước đo của sự chân thật và trách nhiệm đối với bản thân cũng như với người khác.

Nói lời yêu thương là điều nhiều người có thể làm. Nhưng để người kia thực sự cảm nhận được tình thương ấy qua từng ngày, qua sự quan tâm, thấu hiểu và có mặt, lại cần rất nhiều sự chăm sóc. Ta cũng thường dễ dàng phê bình hay đánh giá người khác, trong khi việc chuyển hóa chính mình lại đòi hỏi một sự thực tập bền bỉ và liên tục.

Sai lầm là điều rất con người. Ai cũng có thể mắc sai lầm. Nhưng không phải ai cũng đủ bình tĩnh để dừng lại, nhìn sâu và học hỏi từ những điều mình đã trải qua. Ta cũng thường buồn khổ khi mất đi một điều gì đó quý giá, nhưng ít khi nhớ rằng cách tốt nhất để giữ gìn những điều quý giá là biết trân trọng chúng ngay từ khi chúng vẫn còn hiện diện trong cuộc đời mình.

Nghĩ về một việc thường dễ hơn rất nhiều so với việc bắt tay vào làm. Bởi vậy, điều cần thiết đôi khi chỉ là một hơi thở thật sâu và một bước chân thật vững để biến ý nghĩ thành hành động. Ta cũng dễ nghi ngờ người khác, nhưng để trao đi niềm tin, trước hết ta phải mở rộng trái tim mình. Ta dễ nhận về, nhưng để biết cho đi bằng cả sự chân thành và không mong cầu, ta cần một trái tim rộng lớn hơn thế.

Đọc những dòng này có lẽ là điều rất dễ. Nhưng để sống được với những điều ấy trong từng ngày, từng giờ, từng hơi thở và từng bước chân của cuộc sống mới là điều đáng quý. Sự chuyển hóa không đến từ hiểu biết đơn thuần mà đến từ sự thực tập bền bỉ trong từng khoảnh khắc.

Và nếu đến hôm nay cơ hội vẫn chưa từng gõ cửa, có lẽ điều cần làm không phải là ngồi chờ đợi. Hãy dừng lại một chút, nhìn sâu vào chính mình và tự hỏi: liệu ta đã xây một cánh cửa đủ rộng để cơ hội có thể bước vào hay chưa?

Mười Một Cách Giúp Đỡ Người Khác

Mỗi ngày, có quá nhiều người và thú vật phải chịu đau khổ. Có nhiều cách để giúp đỡ họ, nhưng điều này còn tùy thuộc vào việc nhận thức hoàn cảnh của họ và hiểu biết về cách tốt nhất để giúp họ. Nếu chỉ có lòng bi mẫn và sự thiện xảo thì chưa đủ, mà chúng ta còn phải bỏ ra thì giờ, có kỷ luật tự giác, lòng kiên nhẫn, kiên trì, định tâm và trí tuệ. Có mười một cách để giúp đỡ người khác. Chúng không chỉ tạo lợi lạc cho những người gặp khó khăn, mà còn giúp ta thoát khỏi sự cô đơn và mang lại ý nghĩa cho đời mình:

1. Chăm Sóc Những Người Đau Khổ

Cần phải chăm sóc cho những người bị bệnh, có khuyết tật hay đau đớn. Nếu như có ai ở trong nghịch cảnh vì một gánh nặng, hay công việc khó khăn thì hãy giúp họ một tay, để chia sẻ gánh nặng của họ.

2. Giúp Người Đang Bối Rối, Không Biết Cách Giải Quyết Vấn Đề

Đối với những ai đang bối rối vì hoàn cảnh khó khăn thì hãy cho lời khuyên, nếu họ hỏi ý kiến của mình, hay ít nhất là lắng nghe vấn đề của họ. Nếu con chó hay con mèo của mình mắc kẹt ở trong phòng thì hãy mở cửa cho chúng đi ra. Thậm chí, nếu như có con ruồi bay chập chờn quanh cửa sổ thì mình cũng áp dụng lời chỉ dẫn này. Nếu con ruồi không muốn ở trong phòng và muốn ra ngoài thì hãy mở cửa sổ để cho nó bay ra.

3. Trả Ơn Những Người Đã Giúp Đỡ Mình

Điều quan trọng là biết ơn công sức của những ai đang giúp cho thế giới hoạt động, và cố giúp đỡ những người đã giúp ích rất nhiều cho mình, chẳng hạn như cha mẹ của chúng ta. Nên giúp họ với lòng biết ơn chân thành, chứ không chỉ vì cảm giác tội lỗi hay bổn phận.

4. An Ủi Và Bảo Vệ Những Kẻ Sợ Hãi

Nên cố gắng hết sức để an ủi những người và thú vật sống trong sợ hãi. Nếu có ai cần đi đến nơi nào nguy hiểm thì ta nên cùng đi với họ và bảo vệ họ. Đối với những người tỵ nạn đã thoát khỏi cảnh bạo lực trong quá khứ thì hãy đem lại cho họ sự an toàn và giúp họ định cư. Những người bị khủng hoảng tinh thần vì chiến tranh, hay bị hành hạ bằng bất cứ hình thức nào thì đặc biệt cần có sự cảm thông và giúp đỡ của chúng ta, để nguôi ngoai vết thương lòng.

5. An Ủi Người Đau Buồn

Khi người ta đau buồn vì việc ly dị hay người thân qua đời thì hãy cố an ủi họ bằng tấm lòng bi mẫn. Không nên có thái độ kẻ cả và nghĩ rằng “Tội nghiệp bạn quá”, mà hãy tự đặt mình trong hoàn cảnh của họ và chia sẻ nỗi đau.

6. Giúp Đỡ Vật Chất Cho Người Nghèo

Giúp đỡ hội từ thiện là điều tốt, nhưng bố thí cho người ăn xin ngoài đường cũng là việc quan trọng. Nên bớt sự dè dặt, nếu có, đặc biệt là với những người ăn xin vô gia cư dơ bẩn và khó nhìn đến nỗi mình không muốn ngó ngàng tới họ, nói gì đến việc nở một nụ cười và đối xử với họ bằng lòng tôn trọng. Hãy tưởng tượng nếu người đang sống trên vỉa hè kia là mẹ hay con trai của mình thì làm sao ta có thể lạnh lùng đi qua mà không đếm xỉa đến họ, như thể họ là rác rưởi hôi thối?

7. Giúp Những Người Gần Gũi Đến Với Phật Pháp

Ta còn phải hành động để giúp những người luôn luôn muốn gần gũi với mình. Tuy không muốn họ phụ thuộc vào mình, nhưng nếu có mối liên hệ rất chặt chẽ với họ thì mình có thể giúp đỡ bằng cách dạy họ về các phương pháp căn bản trong đạo Phật để tạo ra hạnh phúc và giúp đỡ người khác, với điều kiện là họ phải thích thú với điều này. Đó không phải là việc cải đạo người khác, mà nói chung là giúp đỡ và khuyên nhủ họ. Nhờ vậy mà ta có thể giúp cho mối quan hệ với họ có ý nghĩa.

8. Giúp Đỡ Người Khác Theo Ước Muốn Của Họ

Nên cố giúp người khác theo cách phù hợp với họ. Nếu có ai nhờ mình dạy họ điều gì, dù đó không phải là điều ta thích thú, nhưng nếu có khả năng và nó phù hợp với họ thì ta cũng nên cố gắng hết sức mình. Giống như khi đi ăn nhà hàng với bạn bè, nếu ta luôn luôn muốn gọi thức ăn mà mình thích thì đó là thái độ không quan tâm đến bạn bè và ích kỷ. Đôi khi, mình cũng có thể chiều ý người khác, giống như trong một mối tình, phải có sự quân bình giữa những gì mình và người kia muốn. Không phải lúc nào bản thân mình và những gì mình thích cũng là điều quan trọng.

9. Khuyến Khích Những Người Sống Ngay Thẳng

Ta có thể giúp đỡ bằng cách khen ngợi những người sống ngay thẳng, theo đuổi con đường tích cực và làm việc tốt, nhưng cũng nên cẩn thận, để không khiến họ trở nên kiêu căng. Đặc biệt đối với những người mang mặc cảm tự ty thì điều này rất thích hợp. Đối với những người có phẩm chất tốt nhưng lại kiêu căng thì ta có thể khen ngợi họ với những người khác, nhưng không nên khen trước mặt họ. Ta vẫn khuyến khích họ sử dụng khả năng để giúp ích cho người khác, nhưng cũng giúp họ bớt tự hào bằng cách chỉ ra những sai lầm mà họ vấp phải.

10. Dạy Hành Vi Tích Cực Cho Những Người Sống Đời Tiêu Cực

Không nên xua đuổi, chối bỏ hay kết tội những người sống đời vô cùng tiêu cực. Thay vì phê phán họ thì nên cố chỉ cho họ cách khắc phục hành vi tiêu cực, nếu như họ chịu cởi mở để thay đổi.

11. Hãy Sử Dụng Khả Năng Phi Thường, Nếu Như Không Còn Cách Khác

Một số người trong chúng ta có những khả năng vượt bực. Ta có thể là một người giỏi võ, nhưng không thích khoe khoang với người khác. Tuy nhiên, nếu như thấy ai bị tấn công thì ta nên dùng khả năng võ thuật để khống chế kẻ tấn công, nếu như không còn cách nào khác để ngăn chận họ.

Có rất nhiều cách để giúp ích cho người khác. Sự khéo léo không chỉ là ở chỗ biết cách giúp đỡ hay làm điều gì để giúp ai, mà là khi nào nên giúp và khi nào thì nên để người khác học cách tự lo cho họ. Những người đau khổ về thể chất hay tinh thần sẽ cần sự giúp đỡ của ta ngay lập tức, nhưng phải giúp đúng mức, không quá nhiều và không quá ít. Cần phải giúp những người bất hạnh phục hồi sự sống, nhưng về lâu về dài thì tốt hơn hết là nên tạo cho họ điều kiện và cung cấp công cụ, để họ có thể tiếp tục tiến bước và tự lo liệu cho mình.

Tiến sĩ Alexander Berzin

Tự Cứu Lấy Chính Mình

Bài viết này được ghi lại sau khi tôi lắng nghe những lời chia sẻ của Đức Đạt Lai Lạt Ma về những điều rất bình thường mà con người chúng ta trải qua mỗi ngày. Đó là những lo toan, những tìm kiếm không ngừng, những hy vọng rồi thất vọng nối tiếp nhau trên hành trình sống. Mỗi người đều mang trong lòng những câu hỏi mà đôi khi cả một đời vẫn chưa tìm được câu trả lời trọn vẹn: tại sao ta khổ, tại sao những nỗi đau cũ cứ quay trở lại dưới những hình thức khác nhau, và liệu có một con đường nào giúp ta sống nhẹ nhàng hơn, bình an hơn và tử tế hơn hay không.

Thật ra đây không phải là những câu hỏi mới. Từ hàng ngàn năm trước, con người đã từng ngồi lại, lắng nghe và suy ngẫm về chính những điều ấy. Hơn hai nghìn năm trước, nhiều người đã tìm đến Đức Phật cũng với những thao thức tương tự. Điều kỳ lạ là sau ngần ấy thời gian, những câu hỏi đó vẫn còn nguyên vẹn trong lòng nhân loại. Khi đọc những câu chuyện về cuộc đời và các tiền thân của Đức Phật, ta thường nghĩ đó là những câu chuyện thuộc về một thời đại xa xôi, nhưng nếu nhìn sâu hơn, ta sẽ nhận ra đó không phải là câu chuyện của một người nào khác. Đó là câu chuyện của chính chúng ta, của những lựa chọn giữa thiện và bất thiện, của những giằng co giữa vị tha và ích kỷ, của những khoảnh khắc đứng giữa sợ hãi và can đảm, và của những lần ta tự hỏi liệu mình sẽ chỉ sống cho riêng mình hay đủ rộng lòng để sống vì người khác.

Có lẽ đó cũng là lý do giáo pháp của Đức Phật vẫn còn sức sống cho đến ngày nay. Giáo pháp không tồn tại nhờ nghi lễ, cũng không tồn tại nhờ quyền lực hay sự áp đặt niềm tin, mà tồn tại bởi vì nó chạm đến kinh nghiệm sống thật của con người. Khi ta đau khổ, giáo pháp không yêu cầu ta phải tin ngay lập tức mà chỉ nhẹ nhàng hỏi rằng ta có muốn nhìn sâu hơn vào nguyên nhân của nỗi khổ ấy hay không. Khi ta hạnh phúc, giáo pháp cũng không bảo ta phải nắm giữ niềm vui ấy bằng mọi giá mà chỉ khuyến khích ta quan sát xem niềm vui đó đến từ đâu và liệu có một hạnh phúc nào bền vững hơn không.

Chính vì vậy, trước khi nghe bất kỳ bài pháp nào, điều quan trọng nhất không phải là nội dung của bài pháp mà là động cơ của người nghe. Ta đến đây để làm gì? Để tìm kiếm một sự an ủi tạm thời, để tìm một hệ thống tư tưởng mà mình có thể tin theo, để tích lũy thêm kiến thức, hay đơn giản chỉ vì ta đã quá mệt mỏi và muốn hiểu cuộc đời sâu sắc hơn một chút? Trong truyền thống Phật giáo, người nghe pháp không được xem là người tiếp nhận thụ động. Nghe pháp là một hành động rất chủ động, bởi ta không nghe để tích lũy khái niệm hay để tranh luận đúng sai. Ta nghe với một ước nguyện rất khiêm tốn rằng tâm mình có thể bớt khổ hơn và người khác cũng có thể bớt khổ hơn. Nếu động cơ không trong sáng, ngay cả những giáo lý sâu sắc nhất cũng có thể trở thành nhiên liệu nuôi lớn bản ngã. Nhưng nếu động cơ chân thành, chỉ một câu nói giản dị cũng có thể trở thành hạt giống âm thầm làm thay đổi cả cuộc đời.

Khi nhìn rộng hơn, ta sẽ thấy một điều rất đáng suy ngẫm: dù con người thuộc những tôn giáo khác nhau hay thậm chí không theo bất kỳ tôn giáo nào, những giá trị căn bản mà họ trân trọng thường rất giống nhau. Đó là lòng nhân ái, sự trung thực, tinh thần trách nhiệm và mong muốn không làm tổn hại đến người khác. Điều đó không phải ngẫu nhiên, bởi ngay từ khi sinh ra, không ai có thể tồn tại một mình. Chúng ta lớn lên nhờ vòng tay chăm sóc của người khác, nhờ sự hy sinh của cha mẹ, nhờ tình thương của gia đình và nhờ sự giúp đỡ của biết bao con người mà đôi khi ta chưa từng biết tên. Chính vì thế, tình thương không phải là một lý tưởng xa vời mà là một nhu cầu căn bản của con người. Chúng ta sống được nhờ tình thương, và cũng chính tình thương là nền tảng giúp thế giới này tiếp tục tồn tại.

SƯ GIÁC NGUYÊN VỀ VỊ TỔ SƯ A TỲ ĐÀM

Thầy bổn sư của tôi là thủ khoa A Tỳ Đàm (Abhidhamma). Thầy tịch năm 1984 lúc đó tôi chỉ mới 15 tuổi. Thầy có một cái độc chiêu: thầy dạy học hay dịch kinh cả đời chỉ trên cái ghế bố. Thức ăn của thầy gồm có bốn món như sau: bánh tráng, dưa hấu, đu đủ, miến. Suốt đời chỉ ăn mấy cái đó thôi, thức ăn khác ăn không được. Điều đặc biệt là ngài tịch năm 71 tuổi, răng trắng như ngọc, đều như bắp, răng đẹp cực kỳ, lạ há. Bàn chải đánh răng thì ngài phải xài loại cứng nhất.

Cái mà tôi muốn nói là cái này, thầy đang đọc bài mà ngủ quên giựt mình thức dậy ngài vẫn tiếp tục đọc tiếp. Ngài ngủ thiệt, ngủ buông bút, rớt sách. Đệ tử để yên chứ đâu dám kêu, lát sau cây bút rớt cái độp, giựt mình lượm lên để lên bàn, đọc tiếp. Nghĩa là nãy giờ không phải stop mà là pause.

Quí vị vô Google tìm “Hòa Thượng Tịnh Sự,” trong đó sách của ngài là một tỷ. Ngài truyền Sadi giới cho tôi. Ngài là thủ khoa đầu tiên duy nhất ở Việt Nam (until now). Cuộc đời ngài có cái huyền thoại đó là ngày xưa ngài tu bên Bắc Tông. Ngài là giáo thọ có đệ tử cả ngàn ở chùa Bửu Hưng, Sa Đéc. Đến năm 36 tuổi, có cái đêm đó ngài đọc tạng luật của Hán Tạng thấy trong đó hơi kỳ kỳ. Ngài nghĩ không có lý nào một vị Chánh Đẳng Chánh Giác mà trục trặc như thế này, chắc cái này là của đời sau quá. Tự nhiên ngài thấy nó kỳ kỳ. Ngài nghĩ rất đơn giản, mình đang ở Bắc truyền, còn Nam truyền mình không rành, thôi thì mình thử tìm hiểu bên Nam truyền rồi combine hai thứ lại.

Tôi biết có nhiều người bị bế tắc bên Bắc Tông nhưng không dám qua Nam tông vì sợ người ta nói Tiểu thừa, nhục. Có thật! Họ bị ám ảnh cái đó, nghĩa là họ cứ bị nhồi “Tiểu, Tiểu, Tiểu;” giống như nhiều cán bộ muốn nghiên cứu thêm nhưng mà sợ cái này là lý luận của tụi tư bản vậy, trong khi mình là “đỉnh cao trí tuệ” tiêu biểu cho tinh hoa loài người mà sao tự nhiên mình đi đọc sách về văn hóa, nghệ thuật, hội họa kiến trúc … của tụi tư bản thì hèn quá. Như bên Hồi Giáo họ bị nhồi sọ riết rồi họ nói trên đời này mà perfect thì chỉ có Thánh Allah thôi. Cho nên có cái ông đó dệt tấm thảm rất đẹp, hoàn hảo từng đường kim mũi chỉ, bạn ông nói cả đời chưa từng gặp cái tấm thảm nào hoàn hảo hơn tấm thảm này. Ổng nghe như vậy ổng xanh mặt nên sau khi bạn về, ổng thò cái kéo cắt một góc hư tấm thảm để nó không perfect nữa, bởi nếu nó perfect thì sẽ là một sự phạm thượng với Đức Allah. Có những thứ đức tin quái lạ “quá cỡ thợ mộc” như vậy.

Ngài mới mò qua bên Miên, ở chỉ có mấy tháng rồi ngài qua Thái. Lúc đó ngài mới 36 tuổi và trong đầu chỉ có hai thứ tiếng thôi đó là tiếng Hán và tiếng Việt. Rồi ngài xin vô chùa Thái nhưng rất khó khăn vì ngôn ngữ bất đồng. Lúc đó có cái chuyện ngài xin giấy thông hành từ Miên qua bên Thái, ông hải quan là người Pháp, lúc đó đang rối rắm về chính trị nên ổng từ chối. Ngài cứ xin hoài nên ổng bực, ổng lấy cái cây thước khẽ ổng gõ đầu ngài. Tây mà, nó coi dân mình là man di lắm, “An-na-mít” mà. Nó gõ vừa xong thì cái đầu của nó nhức như bưng, nó ôm cái đầu nó lăn, lăn. Nói theo trong kinh là tổn đức vì giống như là nó đánh nhầm bậc đại nhân. Có cái ông thông sự là người Việt, ổng có biết chút đỉnh, ổng nói: Chết you rồi, you đập nhầm thầy chùa rồi. Đánh nhầm thầy rồi. Thằng Tây nó hỏi tao phải làm sao bây giờ, cái đầu nó nhức quá. Xin lỗi đi, rồi ký giấy cho ổng đi. Ký xong là cái đầu nó tỉnh bơ trở lại. Lạ lắm.

Ngài qua Thái ngài học tiếng Thái. Học với ai? Ai đi qua Thái thì biết, chung quanh chùa con nít Thái, con nít Miên, con nít Lào, con nít Miến, con nít Tích Lan chúng nó coi cái chùa giống như cái đình vậy đó, má nó đem đồ ăn vô chùa, mấy sư ăn xong thì đến phiên tụi nó nhào vô nó ăn. Thanh niên ngoài phố về học đại học mà không có chỗ ăn chỗ ở cũng cứ nhào vô chùa, quét chùa là có cơm ăn. Chung quanh chùa thì người ta bán bánh đúc bánh đa… Ngài học tiếng Thái với mấy thằng nhóc, mấy thằng vô chùa đá banh, bắn bi. Ngài lượm mấy cái thẻ nhang có tiếng Thái, mấy cái miếng giấy gói bánh in, hỏi cái này đọc làm sao.

Lúc ngài nói bập bẹ được thì cái lớp A Tỳ Đàm người ta đã khai giảng được 7 tháng rồi, nghĩa là ngài vô trễ bảy tháng mà tiếng Thái của ngài ấm a ấm ớ. Chương trình người ta 7 năm, ngài vô trễ 7 tháng nên ngài chỉ học được 6 năm 5 tháng. Học xong thì ngài đậu thủ khoa, tại Thái, ông thầy của ngài người Myanmar (Miến Điện). Vừa học đạo vừa học ngôn ngữ. Bên Mỹ như vậy nhiều lắm, nhiều người Việt Nam qua vừa học đạo vừa học tiếng Mỹ. Nhưng thời này mình trau dồi tiếng Anh có điều kiện hơn ngày xưa ngài trau dồi tiếng Thái. Ngài học xong thì theo cái lệ của Miến Điện và Thái Lan là you đắp y xuất gia hay you ghi danh học một cái trường phải có sponsor (người bảo trợ), vì nếu không có sponsor lỡ you bệnh thì ai gánh. Bà sponsor này có một cô con gái. Bà thương ngài. Khi ngài đậu thủ khoa xong thì bà vô đặt vấn đề với ngài. Bên Thái Lan người ta thấy chuyện đó bình thường lắm.

“Con gái tôi thương you, nếu mà you tu luôn thì tụi tôi sponsor còn nếu không tu thì làm rể.”

 Ngài nói, “Không, tôi qua đây tôi học rồi tôi về xứ mà.” Xong rồi ngài bỏ đi và về Việt Nam, rồi bà cũng liên lạc một thời gian bằng thư qua bưu điện, rồi xong.

Đại khái đó là những cái mà tôi được nghe về ngài. Sẵn mình học A Tỳ Đàm thì mình phải biết ông tổ A Tỳ Đàm của mình chứ.

Bài viết đăng trên trang Tinh Tấn Magazine

Vượt qua vòng sinh tử nhờ hiểu sâu và thực hành ngay trong đời sống

 Những bậc giác ngộ lớn như Liên Hoa Sinh, Tilopa, Naropa, Marpa hay Vairocana đều đạt được giác ngộ nhờ tu tập ngay trong đời sống hiện tại. Vì đã thực chứng sâu sắc nên các Ngài vượt qua được vòng luân hồi sinh tử, không còn bị cuốn theo những trạng thái trung gian sau khi chết nữa. Các Ngài nhận ra bản chất chân thật nơi chính mình.

Tuy vậy, trước khi đạt được sự giác ngộ ấy, các Ngài cũng trải qua rất nhiều khó khăn, thử thách và khổ hạnh. Khi đọc tiểu sử của các bậc giác ngộ, chúng ta sẽ thấy con đường tu tập không hề dễ dàng. Chính nhờ vượt qua những gian khổ đó mà các Ngài dần thanh lọc được thân tâm và phát triển trí tuệ.

Vì vậy, bản thân chúng ta cũng cần có sự tu tập và chuyển hóa. Chỉ nghe giáo lý thôi thì chưa đủ, mà cần phải thực hành thiền quán để tự mình trải nghiệm. Nhưng nếu chỉ chăm chăm thực hành mà thiếu học hỏi và suy ngẫm thì cũng dễ lệch hướng. Vì thế, người tu học chân chính cần kết hợp cả ba: học, suy nghĩ và thực hành.

Điều quan trọng nhất là hiểu rõ chính cuộc sống của mình. Dù xã hội ngày nay rất hiện đại và tiện nghi, nhiều người vẫn không thật sự hiểu mình là ai, mình đang sống vì điều gì và điều gì đang diễn ra sâu bên trong tâm thức. Chúng ta thường sống theo thói quen, cảm xúc và sự cuốn hút bên ngoài mà không nhận ra bản chất thật của đời sống.

Trong Phật giáo, trạng thái đó được gọi là vô minh — tức là sự mê mờ và không thấy rõ sự thật. Vì vô minh nên con người cứ mãi trôi lăn trong khổ đau và luân hồi. Do đó, chúng ta tìm đến giáo pháp để học cách tỉnh thức, hiểu rõ bản thân và dần nhận ra bản chất chân thật vốn có nơi mình.

Milarepa từng nói rằng, với những hành giả đạt được chứng ngộ thật sự thì không còn khái niệm “chết” như người bình thường nghĩ nữa. Theo cách nhìn thông thường, chúng ta thấy có sinh ra rồi mất đi. Nhưng với người đã giác ngộ, sự sống chỉ là một dòng tiếp nối liên tục, chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác chứ không hoàn toàn mất đi.

Trí tuệ đó được ví như kim cương — cứng chắc, không thể phá hủy. Khi một người tu tập sâu bằng thiền định và phát triển trí tuệ, họ có thể đạt đến trạng thái tâm vững vàng, vượt khỏi sợ hãi và đau khổ. Đây chính là ý nghĩa của con đường “Kim Cương thừa”.

Khi đạt được sự hiểu biết sâu sắc ấy, con người không còn bị mắc kẹt trong những phân biệt như sống – chết, được – mất, vinh – nhục nữa. Những thứ chúng ta thường bám chấp thật ra chỉ là cách nhìn giới hạn của tâm trí. Vì vậy, Phật giáo cho rằng thế giới mà ta đang thấy chỉ là “như huyễn”, nghĩa là có vẻ thật nhưng không hoàn toàn cố định như ta tưởng.

Muốn hiểu được chân lý sâu xa hơn, chúng ta cần tập nhìn mọi sự bằng tâm cởi mở và bình an hơn. Thiền định giúp ta dần nhận ra rằng mọi thứ tuy khác nhau bên ngoài nhưng đều liên kết và không tách rời trong bản chất sâu xa.

Dù hiện tại chúng ta còn rất xa sự giác ngộ, nhưng theo Phật giáo, ai cũng có sẵn khả năng tỉnh thức và trí tuệ bên trong mình. Nói cách khác, bản chất mỗi người vốn đã có “Phật tính”. Điều khó nhất là nhận ra và sống được với điều đó. Vì vậy, con đường tu tập là quá trình rèn luyện lâu dài để quay về hiểu rõ chính mình.

Các bạn có thể tham khảo thêm ở đường link dưới đây sẽ giúp ích rất nhiều trên con đường chúng ta cùng nhau tu tập

theo https://www.drukpavietnam.org/duc-phap-vuong

Cánh Cổng Trí Tuệ

 

Có thể bạn đã từng nghe nói rằng Phật giáo không thực sự là một tôn giáo mà là một triết lý. Tuy nhiên, tôn giáo đòi hỏi đức tin, và Phật giáo không thể được thực hành nếu không có đức tin. Vì vậy, Phật giáo quả thực là một tôn giáo. Tuy nhiên, chúng ta nên hiểu rằng đức tin trong Phật giáo khác với loại đức tin nhấn mạnh vào việc tin vào một vị Thượng đế tách biệt với chính mình. Đức tin mà Phật giáo đề cao là niềm tin vào giáo lý của Đức Phật. Những giáo lý này, được gọi là Pháp (Dharma), cho chúng ta biết rằng mọi người đều vốn có Phật tính và ai cũng có thể thành Phật. Người thực sự tin vào giáo lý của Đức Phật và thực hành theo những nguyên lý, phương pháp ấy thì thực sự có thể trở thành một vị Phật.

Khi nói về nguồn gốc của Thiền tông, chúng ta cần phân biệt những tư tưởng cụ thể đã hình thành nên Thiền với những tư tưởng của Phật giáo nói chung. Tuy nhiên, sự thật vẫn là mục tiêu tối thượng trong Phật giáo — trở thành Phật — cũng hiện diện trong Thiền. Phật giáo nhấn mạnh việc tu tập trí tuệ, điều giúp giải quyết những xung đột nội tâm và khổ đau. Nhưng làm thế nào để tu tập trí tuệ? Chúng ta dựa vào sự hướng dẫn của các phương pháp Thiền, vốn được đặt nền tảng trên giáo lý của Đức Phật.

Phật giáo được truyền vào Trung Quốc khoảng một nghìn năm sau khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni giác ngộ và truyền bá Pháp ra thế giới. Trong thời kỳ đầu của Phật giáo, thiền định, hay dhyana, được xem là phương pháp tu hành chính yếu. Dhyana là phương pháp giúp thanh lọc tâm trí khỏi những ảo tưởng, từ đó dẫn đến sự hiểu biết về bản chất chân thật của bản thân. Sự chứng ngộ này chính là trí tuệ Phật giáo. Việc giảng dạy dhyana như một con đường dẫn đến trí tuệ là yếu tố quan trọng trong quá trình truyền bá Phật giáo vào Trung Quốc. Thực tế, tên gọi “Thiền” (Chan) bắt nguồn từ từ dhyana (phát âm là JA-na), cũng như từ “Zen” bắt nguồn từ “Chan”.

Có rất nhiều câu chuyện trong truyền thống Thiền kể về việc đệ tử hỏi thầy những câu như: “Bồ-đề-đạt-ma đã mang gì đến Trung Quốc?” Như bạn có thể biết, Bồ-đề-đạt-ma là một vị tăng người da trắng, được xem là Sơ Tổ của dòng Thiền. Những câu trả lời của các thiền sư đều dường như đồng ý ở một điểm cốt lõi: Bồ-đề-đạt-ma mang đến Trung Quốc thông điệp rằng ai cũng có thể thành Phật. Khi một đệ tử hỏi tại sao, vị thầy trả lời: “Bởi vì điều đó (Pháp) vốn đã tồn tại ở Trung Quốc.” Đệ tử tiếp tục hỏi: “Vậy tại sao Bồ-đề-đạt-ma phải đến?” Vị thầy đáp: “Nếu ngài không đến, người Trung Quốc sẽ không biết rằng ai cũng có Phật tính.” Bồ-đề-đạt-ma không mang gì đến Trung Quốc ngoài chính bản thân mình, để truyền bá thông điệp rằng mỗi người nên tin vào Phật tính của chính mình.

Lục Tổ Huệ Năng (638–713) có lẽ là người đóng góp nhiều nhất cho sự phát triển của Thiền tông. Giáo lý của ngài, được ghi lại trong Pháp Bảo Đàn Kinh, có thể được tóm tắt bằng cụm từ: “Vô trụ, vô niệm, vô tướng.” Cụm từ này chỉ trạng thái tâm thức trong đó người ta nhận ra Phật tính của chính mình, nhưng dù chúng ta nói về Phật tính, ta cũng không thể chỉ ra một hình tướng cụ thể nào là Phật tính. Cụm từ ấy nói rằng Phật tính chính là bản chất của tính Không, hay sunyata (tiếng Phạn). Giáo lý “vô trụ, vô niệm, vô tướng” này phù hợp với giáo lý trung tâm về tính Không trong Kinh Kim Cang. Vì vậy, chúng ta thấy rằng các tư tưởng của Thiền đều bắt nguồn từ kinh điển Phật giáo. Kinh Kim Cang nói rằng chúng ta không nên xem Phật tính như một thứ gì cụ thể hay bất biến, bởi nếu vậy, Thiền sẽ không khác gì một tôn giáo hình thức dựa trên niềm tin vào một thực thể bên ngoài, đơn nhất và không thay đổi.

Một đệ tử của Thiền sư Triệu Châu (778–897) hỏi ngài: “Con chó có Phật tính không?” Thiền sư trả lời: “Vô” — nghĩa là “không”, hay “không có”. Thoạt nhìn, câu trả lời này dường như mâu thuẫn với giáo lý rằng mọi chúng sinh đều có Phật tính. Nhưng chúng ta cần hiểu rằng Phật tính không phải là thứ cụ thể hay bất biến, và có lẽ Triệu Châu muốn phá bỏ bất kỳ quan niệm cố định nào mà vị tăng ấy đang chấp giữ. Kiểu đối thoại có vẻ nghịch lý, mâu thuẫn, thậm chí vô nghĩa này đã trở thành một phương pháp tu tập gọi là công án (koan trong Thiền Nhật Bản).

Thiền tông bao hàm bốn khái niệm cốt lõi: tín, giải, hành và chứng. Tín thuộc lĩnh vực tôn giáo; giải là triết học; hành là đưa niềm tin vào thực hành; và chứng là giác ngộ. Không có niềm tin, chúng ta không thể hiểu; không có hiểu biết, chúng ta không thể thực hành; và không thực hành, chúng ta không thể chứng ngộ. Bốn khái niệm này hợp lại tạo thành cánh cửa để chúng ta bước vào và đạt đến trí tuệ.

Do đó, chúng ta phải bắt đầu việc tu tập Thiền bằng niềm tin rằng mọi chúng sinh đều có Phật tính. Tuy nhiên, chúng ta không nên nghĩ về nó như một thực thể có thể nắm bắt hay đạt được. Nếu bám chấp vào loại ý niệm ấy, chúng ta cũng sẽ bám chấp vào ý niệm rằng tồn tại một “cái tôi thật” bên trong mình, và như vậy sẽ cản trở sự giải thoát. Chúng ta chấp nhận sự tồn tại của Phật tính rồi buông bỏ nó, để nó không trở thành chướng ngại cho việc tu tập.

Do đó, chúng ta phải bắt đầu việc tu tập Thiền bằng niềm tin rằng mọi chúng sinh đều có Phật tính. Tuy nhiên, chúng ta không nên nghĩ về nó như một thực thể có thể nắm bắt hay đạt được. Nếu bám chấp vào loại ý niệm ấy, chúng ta cũng sẽ bám chấp vào ý niệm rằng tồn tại một “cái tôi thật” bên trong mình, và như vậy sẽ cản trở sự giải thoát. Chúng ta chấp nhận sự tồn tại của Phật tính rồi buông bỏ nó, để nó không trở thành chướng ngại cho việc tu tập.

Một số Thiền sư thời kỳ đầu như Huệ Năng và Nam Nhạc không khuyến khích việc ngồi thiền kéo dài. Có một câu chuyện về Mã Tổ (709–788) và Thiền sư Nam Nhạc (677–744). Một ngày nọ, Nam Nhạc thấy Mã Tổ đang ngồi thiền. Ông hỏi Mã Tổ: “Ông đang làm gì vậy?” Mã Tổ đáp: “Tôi đang ngồi thiền.” Nam Nhạc hỏi: “Để làm gì?” Mã Tổ trả lời: “Để thành Phật.” Không nói gì, Nam Nhạc nhặt một viên gạch lên và bắt đầu mài nó bằng tay áo cà sa của mình. Mã Tổ hỏi: “Ông đang làm gì vậy?” Nam Nhạc nói: “Tôi đang mài để làm gương.” Mã Tổ hỏi: “Không thể làm gương bằng cách mài gạch.” Nam Nhạc đáp: “Nếu tôi không thể làm gương từ viên gạch, thì làm sao ông có thể thành Phật bằng cách ngồi thiền?” Nghe vậy, Mã Tổ liền khai ngộ. Sau này, ông trở thành một đại thiền sư.

Công án nổi tiếng này có nghĩa là chúng ta không cần thiền định để giác ngộ sao? Tôi đã giảng dạy thiền nhiều năm và gặp không ít người tu tập không muốn việc thiền chiếm quá nhiều thời gian hay gây quá nhiều khó chịu. Với họ, tôi sẽ nói: “Trừ khi bạn là Huệ Năng hay Nam Nhạc, bạn cần phải thiền.” Chúng ta có thể nói rằng giác ngộ không đến trực tiếp từ thiền định, nhưng thiền vẫn là một bước cần thiết hướng tới giải thoát. Cách tốt nhất để làm lắng dịu tâm trí là thông qua thiền định. Khi tâm đã an tĩnh, chúng ta có thể giảm bớt những khuôn mẫu chủ quan và thói quen dựa trên cái tôi — nguyên nhân gây ra biết bao phiền não. Khi đạt được trạng thái nhận thức an tĩnh hoặc hợp nhất, chúng ta có thể nhìn thấy rõ bản chất thật sự của cái tôi là gì.

Giáo lý Thiền cần đi đôi với việc thực hành thiền định. Với sự hướng dẫn của một vị thầy giỏi, sự tu tập tinh tấn và giáo lý Thiền, giác ngộ sẽ không còn xa vời.

(Trích từ Bản tin Chan số 103, tháng 9 năm 1994)

Nguyên văn tiếng anh sẽ có ở đường link

https://www.shengyen.org/eng/selected_Dharma_talks.html

Đại Sư Châu Hoằng dạy người cư sĩ tại gia cách niệm Phật

Đại Sư Châu Hoằng dạy rằng có nhiều cách niệm Phật:

Mặc trì: niệm thầm trong tâm.

Cao thanh trì: niệm thành tiếng lớn.

Kim cang trì: niệm nhỏ tiếng, chỉ động nhẹ môi và lưỡi.

Niệm thầm thì dễ buồn ngủ, hôn trầm. Niệm lớn tiếng lâu ngày lại dễ mệt. Vì vậy, pháp “kim cang trì” thường thích hợp hơn vì có thể thực hành bền lâu.

Tuy nhiên, cũng không nên cố chấp vào một cách nhất định. Khi niệm nhỏ tiếng mà thấy mệt, có thể chuyển sang niệm thầm. Nếu niệm thầm sinh hôn trầm thì đổi sang niệm lớn tiếng. Quan trọng là giữ được sự tỉnh giác và liên tục.

Tâm chúng ta từ lâu đã quen tán loạn, nên không thể một lúc mà an định ngay được. Vì vậy, khi niệm Phật mà tâm chưa thanh tịnh cũng đừng quá lo lắng. Chỉ cần mỗi câu, mỗi chữ đều phát ra từ tâm chân thành, kiên trì thực hành lâu ngày thì tự nhiên sẽ có kết quả.

Tạp niệm chính là bệnh, còn niệm Phật là thuốc. Mục đích của niệm Phật là để trị vọng tưởng tạp niệm.

Nếu niệm mãi mà vọng tưởng vẫn nhiều, đó không phải vì pháp niệm Phật không hiệu quả, mà vì công phu chưa đủ tha thiết và chuyên nhất.

Mỗi khi vọng niệm khởi lên, hãy lập tức quay về câu Phật hiệu, chú tâm rõ ràng từng chữ từng câu, không để tâm chạy theo vọng tưởng. Làm được như vậy lâu ngày thì tạp niệm tự nhiên giảm dần.

Những lúc tâm rối ren, vọng tưởng nhiều, chính là lúc cần dụng công nhất. Hễ tâm tán loạn thì mau chóng kéo nó trở về với câu niệm Phật. Cứ kiên trì như thế mãi, công phu sẽ dần thuần thục và vọng niệm cũng ít đi.

Thật ra, sở dĩ ta thấy vọng tưởng nhiều là nhờ đang niệm Phật nên có chánh niệm soi chiếu. Khi không niệm Phật, tâm vọng động liên tục như sóng nước cuồn cuộn, nhưng ta lại không tự nhận ra.

Người học Phật không nên quá chú trọng hình thức bên ngoài, mà phải quý trọng sự tu hành chân thật.

Người cư sĩ tại gia không nhất thiết phải cạo tóc mặc áo tu mới tu được. Chỉ cần sống đúng bổn phận và thành tâm niệm “Nam Mô A Di Đà Phật” là tốt rồi.

Người thích yên tĩnh không cần phải tổ chức nghi lễ lớn, gõ chuông đánh mõ; chỉ cần lặng lẽ niệm Phật cũng được.

Người bận rộn không cần phải lập hội đoàn hay tụ tập đông người; tự mình đóng cửa, chuyên tâm niệm Phật cũng rất quý.

Người biết chữ không nhất thiết phải thường xuyên đến chùa nghe giảng; có thể tự đọc kinh, hiểu lời Phật dạy rồi thực hành niệm Phật.

Đi khắp nơi hành hương chưa chắc bằng ngồi yên trong nhà mà chí thành niệm Phật.

Cúng dường những vị tu hành không chân chánh không bằng hiếu kính cha mẹ và siêng năng niệm Phật.

Kết giao với bạn bè thiếu đạo đức không bằng người chất phác nhưng chuyên tâm niệm Phật.

Nói đạo lý cao siêu nhưng thiếu đạo hạnh không bằng người chân thật, giữ giới nghiêm túc và ít phan duyên.

Ham thích chuyện linh ứng, thần thông kỳ lạ dễ lạc vào tà kiến; không bằng người tin sâu nhân quả và chuyên tâm niệm Phật.

Tóm lại:

Người niệm Phật biết giữ lòng ngay thẳng, tránh điều ác, làm điều lành, đó là người thiện.

Người niệm Phật biết nhiếp tâm, dứt tán loạn, giảm vọng nghiệp, đó là đang đi trên con đường thánh thiện.

Đại Sư cũng khuyên:

Những người đã ổn định việc gia đình, con cái yên bề, có nhiều thời gian rảnh, nên đem hết tâm lực tinh tấn tu hành, mỗi ngày niệm từ vài ngàn đến hàng vạn câu Phật hiệu.

Còn những người bận rộn vì công việc và gia đình, tuy ít thời gian, cũng nên tranh thủ mỗi sáng sớm niệm vài mươi hơi, lúc rảnh thì niệm thêm vài trăm câu. Quan trọng là không quên câu Phật hiệu giữa đời sống hằng ngày.

Đại Sư kể lại rằng, khi còn trẻ đi tham học đạo, Ngài nghe danh Biện Dung Thiền Sư đạo hạnh cao sâu nên tìm đến cầu pháp.

Sau nhiều lần thỉnh hỏi, Thiền Sư chỉ dạy rất giản dị:

“Hãy giữ đúng bổn phận của mình.

Đừng tham danh lợi.

Đừng chạy theo duyên bên ngoài.

Phải hiểu sâu nhân quả.

Và một lòng chuyên niệm Phật.”

Nghe xong, nhiều người đi cùng bật cười, cho rằng vượt ngàn dặm đến học mà chỉ nhận được vài lời quá bình thường, ai nói chẳng được.

Nhưng Đại Sư Châu Hoằng lại vô cùng kính phục. Ngài hiểu rằng:

Người thật sự có công phu không dùng lời huyền bí để làm người khác kinh ngạc, mà chỉ đem điều thiết thực nhất để chỉ dạy.

Những lời ấy nghe có vẻ đơn giản, nhưng lại là tinh hoa của cả con đường tu hành.

Bởi vì:

Giữ đúng bổn phận,

Không tham danh lợi,

Không chạy theo ngoại duyên,

Tin sâu nhân quả,

Chuyên tâm niệm Phật,

nói thì dễ, nhưng thực hành trọn vẹn lại vô cùng khó.

Người thích nói lý luận cao siêu thường xem thường những điều này. Nhưng chính những lời giản dị ấy mới là nền tảng chân thật để tu hành giải thoát.

+++

Đại sư Châu Hoằng-Liên Trì (1532-1612), Tổ Thứ 08 Tịnh Độ Tông.Đại sư sống đời giản dị thanh tu, mặc vải thô che thân, một miếng rèm vải thô sử dụng mấy mươi năm được mẹ sư may đến khi qua đời. Hằng ngày tự mình chăm sóc bản thân, về già cũng vậy tự giặt y rửa bình bát không làm phiền nhọc thị giả. 

Xem thêm tại: https://loiphatday.org/phuong-phap-niem-phat-danh-cho-cu-si-tai-gia/