Sau vài năm bước vào con đường đạo, tôi có cảm giác như ngày càng tránh xa mọi người, hay ngược lại, có thể mọi người đã dần xa lánh tôi. Tôi cũng thuờng suy nghỉ về vấn đề này cho đến một ngày khi nghe đựoc bài thuyết giảng này của Đức Đạt Lai lạt Ma thứ 14 thì tôi ngộ ra đựoc và hôm nay nếu các bạn nào cũng đang giống như tôi đi tìm chân lý của sự giác ngộ thì chào mừng các bạn đã có cái may mắn khi đọc bài viết đã chuyển thể theo sự khai thị của Đức Đạt Lai Lạt Ma.
Chúng ta, những con người bình thường, nên luôn thôi thúc tìm kiếm một sợi dây gắn kết chặt chẽ với một ai đó, và chúng ta dành phần lớn cuộc đời mình để xây dựng sợi dây liên kết đó. Hy vọng sự gần gũi sẽ mang lại cảm giác an toàn, che chở và lấp đầy những khoảng trống trong tâm hồn. Những sự thật là càng bám víu vào sự thân mật đó, chúng ta lại càng dễ bị tổn thương bởi những biến động của lòng người và hoàn cảnh. Ngài muốn mời chúng ta hướng qua một lối sống khác, không phải là lối sống lạnh lùng xa cách mà là một sự tự chủ tuyệt đối trong tâm thức. Đó là cách học không thân với bất kỳ ai. Đây không phải là lời kêu gọi chúng ta phải tách rời khỏi xã hội mà là một hành trình đi tìm sự tự do ngay giữa lòng những mối quan hệ. Đó là khi chúng ta không còn đặt gánh nặng hạnh phúc của mình lên vai người khác, chúng ta sẽ khám phá ra một nguồn sức mạnh tự thân chưa từng có. Tại sao lại giữ một khoảng cách trí tuệ lại quan trọng đến thế? Bởi vì trong sự tĩnh lặng của khoảng cách đó, chúng ta mới nhìn thấy bản chất của mỗi hiện tượng. Mọi người lầm tưởng rằng sự thân mật là biểu tượng của tình yêu, nhưng đôi khi nó chỉ là sự phóng chiếu của nỗi sợ hãi đơn độc. Thật ra , khi chúng ta đứng một mình mà vẫn thấy trọn vẹn, thì đó mới là lúc chúng ta có khả năng thương yêu người khác một cách thuần khiết nhất mà không có sự chiếm hữu hay đòi hỏi.
Việc học cách không thân thiết với bất kỳ ai chính là việc thiết lập lại ranh giới nội tâm để không có một cơn bão cảm xúc nào của người khác có thể làm lung lay sự bình an của bạn. Từ đó, chúng ta sẽ thấy rằng khi mình bớt kỳ vọng vào sự thấu hiểu tuyệt đối từ người khác, nỗi thất vọng sẽ tan biến. Một cuộc đời không có những điểm tựa giả tạo bên ngoài chính là một cuộc đời vững chãi nhất.
Có một nghịch lý rằng có những người có khả năng sống một mình tốt nhất lại thường là những người mang lại sự ấm áp nhất cho thế gian, bởi họ cho đi mà không cần nhận lại, họ hiện diện mà không cần sở hữu. Hành trình này đòi hỏi sự dũng cảm lớn lao để đối diện với cái bóng của chính mình. Nhưng một khi chúng ta làm chủ được nghệ thuật sống này, bạn sẽ nhận ra rằng thế giới này không còn là một nơi đầy rẫy những mối đe dọa hay những nỗi lo sợ bị bỏ rơi mà là một sân chơi bao la của sự tỉnh thức.
Chúng ta hãy bắt đầu bằng những thói quen tâm lý hàng ngày , những lúc chúng ta cần sự an ủi hay một lời khen ngợi. Đó chính là những lỗ hổng của sự dính mắc đang len lỏi vào. Nguồn gốc của mỗi khổ đau trong các mối quan hệ thường bắt nguồn từ sự đồng hóa quá mức giữa bản ngã của bạn và đối tượng bên ngoài. Khi bạn nghĩ rằng người này là của tôi hoặc tôi không thể sống thiếu người kia, bạn đang tự tay xây dựng một nhà tù cho chình mình . Tâm thức con người vốn dĩ có khuynh hướng tìm kiếm sự ổn định trong một thế giới vô thường. Chúng ta muốn những người thân thiết luôn ở đó, luôn hành động theo cách chúng ta mong đợi và luôn thấu hiểu những tâm tư sâu kín nhất của mình. Tuy nhiên, thực tế luôn vận hành theo những quy luật riêng của nó , mỗi cá nhân đều là một dòng chảy của những nghiệp lực suy nghĩ và cảm xúc riêng biệt. Làm sao chúng ta có thể yêu cầu một dòng sông phải dừng lại để phục vụ cho những mong muốn của riêng mình.
Khi chúng ta chọn cách sống không quá thân thiết , bạn đã chọn tôn trọng sự tự do của bạn và của người khác, và đó là trạng thái của sự cô độc huy hoàng. Trong trạng thái này, chúng ta cũng có thể giao tiếp , vẫn có thể giúp đỡ, vẫn có thể mỉm cười với mọi người, nhưng trái tim của bạn sẽ không bị trói buộc vào bất cứ một cá nhân cụ thể nào. Đây là một sự bảo vệ tinh tế cho dòng tâm thức không bị xáo trộn không cần thiết.
Khi nhìn thật sâu vào bản chất của sự thân thiết, ta thấy nó thường được dựng lên từ những trao đổi rất khéo: ta cho đi một cảm xúc dễ chịu và mong nhận lại một cảm xúc dễ chịu khác. Ta mở lòng, chia sẻ bí mật, và hy vọng được tin cậy. Nhưng bất cứ điều gì được xây trên sự trao đổi đều mong manh. Chỉ cần cán cân nghiêng đi, nó sẽ rạn nứt.
Người có thể sống mà không cần bám víu vào sự thân thiết ấy không phải là người lạnh lùng. Đó là người đã buông xuống bản hợp đồng vô hình kia. Họ sống bằng giá trị nội tại, không phải bằng sự phản hồi của đám đông. Và khi không còn phải chờ đợi hay đối chiếu mình với ai, một nhịp sống rất thanh thản sẽ tự nhiên hiện ra và mỗi bước chân trở nên nhẹ nhàng hơn.
Những cuộc trò chuyện vô bổ, những mâu thuẫn nhỏ nhặt trong các mối quan hệ không còn đủ sức chiếm chỗ trong tâm trí. Bạn có nhiều không gian hơn để quay về bên trong, để nuôi dưỡng lòng biết ơn, để học sự khiêm nhường, nhẫn nại, và nhất là để nhìn sâu vào bản chất thật của cái tôi.
Đó là một sự đầu tư âm thầm nhưng bền vững nhất mà bạn có thể làm cho đời mình. Vì khi hiểu được chính mình, bạn sẽ không còn bị cuốn đi bởi những đòi hỏi của thế gian. Cuộc sống của bạn sẽ từ đó đơn giản và nhất là bạn sẽ có một đời sống nội tại rất an bình và tự do.
Thiên Lan
