10 Sự Thật Thú Vị Về Tính Cách Con Người

Tính cách là phần cốt lõi tạo nên mỗi con người. Nó ảnh hưởng đến hầu hết mọi mặt của cuộc sống: cách ta chọn nghề, cách ta ứng xử với gia đình, hay cách ta kết bạn và yêu thương. Nhưng điều gì hình thành nên tính cách? Tính cách có thể thay đổi theo thời gian hay luôn bền vững?

Tâm lý học hiện đại xem tính cách là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng. Nhờ hàng loạt nghiên cứu kéo dài nhiều thập kỷ, các nhà khoa học đã khám phá được nhiều yếu tố tác động đến tính cách và cách tính cách định hướng hành vi của chúng ta.

1. Thứ tự sinh có thể ảnh hưởng đến tính cách – nhưng không nhiều như ta nghĩ

Bạn có lẽ từng nghe rằng con cả thường “ra dáng lãnh đạo”, còn con út thì “bốc đồng” và “ít trách nhiệm”. Những khuôn mẫu này phổ biến đến mức nhiều người xem chúng như sự thật hiển nhiên.

Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy ảnh hưởng của thứ tự sinh lên tính cách không mạnh như ta tưởng. Một số nghiên cứu phát hiện con cả có điểm IQ cao hơn đôi chút, nhưng khi đánh giá 5 yếu tố tính cách (hướng ngoại, dễ chịu, tận tâm, bất ổn tâm lý, cởi mở), mối liên hệ với thứ tự sinh lại rất yếu.

Điều này không có nghĩa là thứ tự sinh không ảnh hưởng gì, mà chỉ cho thấy chủ đề này cần được nghiên cứu sâu hơn(điều này tôi chắc chắn vì tôi sinh ra là con thứ 6 trong gia đình 10 anh em. Bố lại coi trọng và giáo trách nhiệm gia đình rất nhiều cho tôi thay vì anh cả )

2. Một số đặc điểm tính cách thay đổi theo thời gian – nhưng phần lớn vẫn ổn định

Bạn có nghĩ tính cách thay đổi khi ta trưởng thành?

Các nghiên cứu dài hạn cho thấy: đa số đặc điểm cốt lõi khá ổn định, chỉ có ba yếu tố thường thay đổi:

Mức độ lo âu

Sự thân thiện

Khao khát trải nghiệm điều mới

Nhà nghiên cứu Paul T. Costa Jr. cho rằng điều thay đổi theo tuổi tác không phải tính cách nền tảng, mà là vai trò xã hội, thói quen, sức khỏe và hoàn cảnh sống.

3. Một số đặc trưng tính cách liên quan đến bệnh lý

Trong quá khứ, người ta nghi ngờ rằng tính cách có thể góp phần gây bệnh. Ví dụ: sự hằn học, dễ tức giận được cho là liên quan đến bệnh tim.

Nhờ kỹ thuật phân tích tổng hợp, các nhà nghiên cứu phát hiện nhóm tính cách tâm lý bất ổn có liên hệ với 5 bệnh lý:

Đau đầu

Hen suyễn

Viêm khớp

Loét tiêu hóa

Bệnh tim

Một nghiên cứu khác còn cho thấy tính nhút nhát có thể liên quan đến tuổi thọ thấp hơn.

4. Động vật cũng có tính cách riêng

Từ nhện, chim đến voi – hầu hết các loài động vật đều có tính cách đặc trưng: sở thích, thói quen và hành vi ổn định theo thời gian.

Dù có ý kiến cho rằng đây là “nhân hóa” động vật, nhưng các nhà nghiên cứu đã chứng minh được những hành vi nhất quán này hoàn toàn có thể đo lường và kiểm nghiệm.

5. Mô hình 5 yếu tố tính cách là hệ thống được chấp nhận rộng rãi nhất

Trước đây, số lượng đặc trưng tính cách được đề xuất dao động từ 16 đến hơn 4.000. Ngày nay, đa số nhà nghiên cứu đồng thuận với mô hình 5 yếu tố:

Hướng ngoại (Extraversion)

Dễ chịu (Agreeableness)

Tận tâm (Conscientiousness)

Bất ổn tâm lý (Neuroticism)

Cởi mở (Openness)

6. Tính cách ảnh hưởng mạnh đến sở thích cá nhân

Tính cách định hình gần như mọi lựa chọn của chúng ta: bạn bè, âm nhạc, thậm chí cả quan điểm chính trị.

Một nghiên cứu tại Đại học Toronto cho thấy:

Người thiên về bảo thủ thường có tính trật tự, ngăn nắp.

Người thiên về tự do thường có lòng thấu cảm cao.

Những đặc điểm sâu bên trong này ảnh hưởng mạnh đến cách ta nhìn nhận thế giới.

7. Hồ sơ Facebook có thể tiết lộ chính xác tính cách của bạn

Dù mạng xã hội cho phép ta “chọn lọc hình ảnh bản thân”, nghiên cứu cho thấy hồ sơ Facebook vẫn phản ánh khá chính xác tính cách thật.

Quan sát viên chỉ cần xem hồ sơ của 236 sinh viên đã có thể đánh giá đúng mức độ hướng ngoại, dễ chịu, tận tâm, bất ổn và cởi mở của họ.

Theo nhà tâm lý Sam Gosling, điều này giúp người dùng cảm thấy được “nhìn thấy” và cũng tin tưởng hơn vào thông tin trên mạng xã hội.

8. Nhiều yếu tố góp phần hình thành rối loạn nhân cách

Khoảng 10–15% người trưởng thành tại Mỹ có ít nhất một dạng rối loạn nhân cách. Các yếu tố góp phần bao gồm:

Di truyền

Quan hệ bạn bè

Tính nhạy cảm cao

Bị lăng mạ bằng lời nói

Chấn thương thời thơ ấu

9. Đặc tính vượt trội rất hiếm gặp

Theo Gordon Allport, đặc tính vượt trội là đặc điểm nổi bật đến mức chỉ cần nhắc đến là người ta nghĩ ngay đến chủ nhân của nó. Những trường hợp này hiếm và thường gắn liền với những nhân vật nổi tiếng hoặc biểu tượng văn hóa.

Đa số chúng ta được cấu thành từ đặc tính trung tâm (nền tảng tính cách) và đặc tính thứ cấp (sở thích, thái độ, hành vi trong từng tình huống).

10. Thú cưng có thể tiết lộ tính cách của bạn

Trong nghiên cứu trên 4.500 người:

Người thích chó: hướng ngoại hơn, thích làm hài lòng người khác.

Người thích mèo: hướng nội hơn, tò mò hơn.

Theo Sam Gosling, điều này có thể giúp ích trong trị liệu bằng thú cưng: chọn đúng con vật phù hợp với tính cách sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn.

Tìm hiểu về Ngũ Uẩn

Bạn có bao giờ trải qua một khoảnh khắc rất nhỏ nhưng đủ làm cho tâm bạn chao đảo cả ngày.Một lời chê, một ánh nhìn, một hiểu lầm… và thế là tâm bạn xoay như chong chóng:

Giận – buồn – tự trách – muốn phản ứng – rồi lại trách vì đã phản ứng không đúng.

Điều lạ là:

Chuyện đã qua rồi, nhưng cái bóng của nó thì ở lại trong đầu, trong tim.

Hoặc như khi mình mất một số tiền nhỏ, không đáng bao nhiêu, nhưng lại mất ngủ, bực bội, trách mình, trách người. Cái khổ thật sự không nằm ở số tiền, mà nằm ở tâm đang chạy loạn từ điểm này sang điểm khác.

Hay khi bị hiểu lầm, bị oan, mình muốn giải thích, muốn chứng minh, vì nghĩ rằng danh dự là thứ không thể chịu thiệt.

Nhưng nếu nhìn sâu, ta sẽ thấy:

Điều bị đau không phải là “sự việc”, mà là cái tôi đang bị đụng chạm.

Và đây là câu hỏi quan trọng nhất để tự soi lại mình:

“Tôi đang thật sự bị đau, hay chỉ là một tiến trình đang vận hành mà tôi quen gọi là tôi?”

Câu hỏi này nghe đơn giản nhưng có thể làm bạn giật mình.

Vì từ trước đến giờ, ta luôn tin rằng:

tôi bị chê

tôi bị xúc phạm

tôi bị hiểu lầm

tôi phải đúng

tôi phải được công nhận

Nhưng cái “tôi” đó có thật sự chắc chắn như bạn tưởng không?

Hay nó giống như một dòng sông luôn thay đổi, chỉ vì chảy liên tục nên bạn tưởng nó là một khối cố định.

Ngũ Uẩn – cái mà ta gọi là “tôi” thật ra là năm nhóm hiện tượng

Nỗi sợ lớn nhất cho những ngưòi mới học Phật khi nghe chữ “vô ngã” là:

“Tu rồi mình sẽ mất bản thân, sẽ vô cảm, sẽ không còn là mình.”

Nhưng Đức Phật không dạy ta biến mất. Ngài chỉ chỉ ra một sự thật rất thực tế:

Cái mà ta đang ôm chặt và gọi là “tôi” thật ra chỉ là năm nhóm hiện tượng đang vận hành từng phút.

Năm nhóm đó gọi là Ngũ Uẩn:

Sắc – thân thể vật chất

Thọ – cảm giác (dễ chịu, khó chịu, trung tính)

Tưởng – nhận thức, hình ảnh, ký ức

Hành – các phản ứng, ý muốn, thói quen tâm lý

Thức – sự biết, tâm thức phân biệt

Chữ uẩn nghĩa là “nhóm, đống, bó”. Giống như một bó củi: nhìn thì tưởng là một khối, nhưng thật ra là nhiều thanh củi kết lại.

Con người cũng vậy:

Không phải một khối “tôi”, mà là năm tiến trình đang sinh – diệt – thay đổi liên tục. Khi hiểu được năm uẩn, ta bắt đầu đọc được điều đang xảy ra trong chính mình.

Và cái khổ sẽ bớt đi rất nhanh.

Không phải vì đời hết chuyện, mà vì cái tôi không còn kéo ta đi dữ dội như trước.

Ba câu “chìa khóa” Đức Phật dạy để mở chấp thủ

Trong các bài kinh về vô ngã, Đức Phật nhắc đi nhắc lại ba lần:

“Cái này không phải của ta.

Cái này không phải là ta.

Cái này không phải tự ngã của ta.”

Ba câu này tương ứng với ba sự thật:

1. Không phải của ta

Ta không sở hữu trọn vẹn bất cứ uẩn nào.

Thân có thể bệnh dù ta không muốn

Cảm giác có thể buồn dù ta cố vui

Ý nghĩ có thể chạy loạn dù ta muốn yên

2. Không phải là ta

Đừng đồng nhất mình với những gì đang xảy ra.

Giận không có nghĩa là “tôi là người nóng nảy”

Buồn không có nghĩa là “tôi thất bại”

Một ý nghĩ xấu không có nghĩa “tôi là người xấu”

3. Không phải tự ngã của ta

Trong năm uẩn không có một cái lõi cố định để bám vào.

Vì chúng sinh – diệt, nên ta có thể tu, có thể chuyển hóa.

Khi hiểu Ngũ Uẩn, khổ không còn là “của tôi”

Khổ vẫn có trong đời.

Nhưng khi không còn bám vào cái “tôi”, khổ không còn đâm vào tim mình nữa.

Ta nhìn sự việc như nó đang là,

không thêm “tôi”, không thêm “của tôi”.

Người khác không còn làm xáo trộn tâm mình

Một lời chê không còn làm mình mất ngủ

Một hiểu lầm không còn làm mình muốn chứng minh

Một mất mát nhỏ không còn làm mình đau cả tuần

Khi gỡ được cái tôi, ta không biến mất, mà ta trở nên tự do.

Nếu bạn đã đọc đến đây, có lẽ bạn đã bắt đầu thấy rõ Ngũ Uẩn vận hành trong chính mình. Và khi thấy rõ, bạn cũng biết mình phải làm gì để bớt khổ — không phải vì đời hết chuyện, mà vì bạn không còn ôm chặt cái “tôi” như trước.

Khổ là một phần tự nhiên của cuộc sống. Nó sẽ vẫn xuất hiện quanh ta, trong những lời nói, những hiểu lầm, những mất mát nhỏ bé của đời thường.Nhưng khi không còn bám víu vào cái “tôi”, khổ không còn là của bạn nữa.

Bạn nhìn sự việc như nó đang là,

không thêm màu sắc của bản ngã,

không để tâm bị cuốn theo cảm xúc nhất thời.

Không ai còn có thể làm xáo trộn cuộc sống bên trong của bạn.

Và khi bạn gỡ được cái tôi — dù chỉ một phần nhỏ —bạn sẽ cảm nhận ngay một sự tự do rất nhẹ, rất thật.

Tự do ấy chính là cánh cửa mở vào giác ngộ.

Tấm Bản Đồ Giác Ngộ

 Đây là bài viết do tôi cô đọng lại sau khi nghe lời khai thị của Đức Đạt Lai Lạt Ma.

Ngày nay, chúng ta quá tự hào về nền văn minh hiện đại. Chỉ một cú nhấp chuột, tin tức khắp thế giới đã hiện ra. Con người có thể bay quanh mặt Trăng với tốc độ kinh hoàng rồi trở về Trái đất, có thể tiến vào những cụm sao mà trước đây chưa từng dám nghĩ đến.

Nhưng giữa sự phát triển thần tốc ấy, tại sao chúng ta lại mù lòa và bất lực trước những dao động mong manh của chính tâm thức mình — thứ đang rung lên từng nhịp ngay trong lồng ngực?

Trí tuệ sắc lạnh của thời đại đã tạo ra những phép màu vật lý không tưởng, nhưng lại vô tình quên đi một chân lý nguyên sơ cắm rễ sâu vào bản chất tồn tại. Không có cỗ máy tinh vi nào, không có thuật toán phức tạp nào có thể thay thế một cái ôm của người mẹ để giữ một sinh linh bé bỏng khỏi sự hủy diệt trong những sát na đầu đời.

Lòng nhân ái chưa bao giờ là sản phẩm phụ của văn minh hay một lớp đạo đức trang trí. Nó là mật mã sinh học đầu tiên, được khắc vào từng chuỗi gen để bảo chứng cho sự sống giữa vũ trụ khắc nghiệt này.

Đây chính là không gian tịnh hóa tối thượng, nơi mọi kiêu mạn đều phải cúi đầu trước một sự thật vượt lên trên mọi ranh giới mà con người từng cố công dựng lên.

Hãy cùng nhau bước vào cuộc thám hiểm này — không phải để ru ngủ tâm trí bằng những phép màu rẻ tiền, mà để đủ can đảm đối diện với bóng tối vô minh đang ẩn nấp trong mỗi người. Con người thường bám víu vào cái danh xưng “tôi” như chiếc phao cứu sinh giữa đại dương luân hồi, thay vì nhìn thẳng vào hiện tượng sinh–diệt đang diễn ra trong từng tế bào ngay lúc này.

Nếu vạn vật được tạo ra bởi một nguyên nhân tuyệt đối bất biến, thì vũ trụ đã phải đóng băng trong tĩnh lặng. Nhưng thực tại đang hiển lộ lại là dòng chảy cuồng nộ của vô thường, nơi mọi pháp sinh rồi diệt trong từng sát na.

Làm sao để giải mã cơn ác mộng nhị nguyên đang bóp nghẹt tự do nguyên thủy của chúng ta?

Nhận ra sự phi lý của “tồn tại độc lập” chỉ là tia chớp đầu tiên xé toạc màn đêm vô minh đã phủ lên tâm trí qua vô lượng kiếp. Từ đó, bánh xe thống khổ mới có thể đảo chiều, vòng lặp sinh tử mới có thể bị bẻ gãy.

Tu tập không thể dừng lại ở những tiếng than van hay lời cầu nguyện thụ động. Khổ đau không phải sự trừng phạt ngẫu nhiên; nó là một phương trình nhân quả, đòi hỏi một lộ trình giải thoát minh bạch đến từng sát na.

Tâm trí, qua thiền định và quán chiếu, trở thành lưỡi gươm kim cương: nung đỏ trong lửa trí tuệ, rồi được làm nguội trong dòng nước an trú tĩnh lặng. Những khái niệm khô khan trên giấy mực giờ được chuyển hóa thành những rung động sống động, tuôn chảy vào từng khoảnh khắc của mạng lưới sinh học này.

Tu tập không bao giờ là tụng đọc máy móc hay ghi nhớ lý thuyết để tô điểm cho bản ngã. Đó là phòng thí nghiệm lượng tử ngay trong lồng ngực, nơi ta vừa là nhà khoa học, vừa là đối tượng đang được giải phẫu không khoan nhượng.

Lamrim chính là tấm gương chiếu yêu, soi thẳng vào góc khuất tăm tối nhất của bản ngã, phơi bày sự thật cốt tủy vượt ngoài thời gian và không gian.

Sức mạnh tối thượng của đạo lộ Bồ-đề là thu hẹp khoảng cách giữa một phàm nhân đang ngụp lặn và một bậc giác ngộ toàn tri.

Những người mới bước vào con đường tâm linh thường mang mặc cảm tự ti, nghĩ rằng giải thoát là đặc quyền xa xỉ dành cho các bậc thánh nhân ẩn mình nơi núi rừng. Nhưng bản thiết kế vĩ đại này đã đập tan mọi viện cớ yếu hèn ấy. Nó chỉ ra rằng sự lười biếng và thói quen ỷ lại mới là kẻ thù giam cầm nhân loại — chứ không phải hoàn cảnh hay số phận.

Trong tay chúng ta đã có tấm bản đồ chi tiết đến từng nhịp đập của giác ngộ. Điều còn lại chỉ là: có đủ can đảm để bước đi hay không.

Thực hành lòng biết ơn có thể thay đổi não bộ?

Dưới đây là bản dịch tiếng Việt của bài viết, được chuyển ngữ theo lối tự nhiên và dễ đọc:

Thực hành lòng biết ơn có thể thay đổi não bộ?

Chỉ 3 phút mỗi tối giúp giảm lo âu và ổn định cảm xúc

Các nghiên cứu cho thấy việc thực hành lòng biết ơn đều đặn có thể tạo ra những thay đổi tích cực trong hoạt động của não bộ, từ đó giảm lo âu, cải thiện tâm trạng và tăng sự ổn định cảm xúc.

Một số nghiên cứu quan sát thấy thói quen biết ơn có liên quan đến sự thay đổi ở những vùng não phụ trách phản ứng cảm xúc, làm giảm hormone căng thẳng và thúc đẩy giải phóng các chất hóa học giúp con người cảm thấy vui vẻ, bình an hơn.

Lòng biết ơn có thể thay đổi cách não bộ phản ứng trước khổ đau

Khi cha của Melissa qua đời đột ngột, nỗi đau gần như nhấn chìm cô. Cô thường tỉnh giấc giữa đêm với tim đập nhanh, đầu óc rối loạn, khó bình tâm.

Trong tuyệt vọng, cô thử một điều rất nhỏ: mỗi tối ghi xuống ba điều khiến cô biết ơn.

Ban đầu điều này dường như vô nghĩa. Nhưng sau vài tuần, mức độ lo âu của cô giảm dần, những ngày sống cũng sáng sủa hơn.

Lòng biết ơn không xóa đi nỗi buồn, nhưng nó thay đổi cách não bộ của cô xử lý nỗi buồn ấy.

Các nhà khoa học hiện đang dần lý giải điều này: biết ơn không chỉ khiến ta “cảm thấy dễ chịu hơn”, mà còn có thể tạo ra thay đổi sinh lý trong não, giúp con người ứng phó với áp lực và nghịch cảnh hiệu quả hơn.

Đánh thức vùng não điều hòa cảm xúc

Những nghiên cứu về khoa học thần kinh gần đây cho thấy vì sao lòng biết ơn đem lại cảm giác vững vàng nội tâm.

Một nghiên cứu chụp não lớn cách đây khoảng mười năm phát hiện rằng cảm xúc biết ơn liên quan đến việc “đánh thức” những vùng não phụ trách quản lý cảm xúc.

Những nghiên cứu tiếp theo còn cho thấy:

Nghiên cứu năm 2017

Chụp hình ảnh não cho thấy thực hành biết ơn liên quan đến sự gia tăng hoạt động ở những vùng não gắn với phần thưởng và sự mãn nguyện, những vùng hỗ trợ phát triển các phẩm chất như hợp tác và kiên nhẫn.

(Dù vậy, đây chủ yếu là nghiên cứu quy mô nhỏ, cho thấy mối liên hệ chứ chưa khẳng định biết ơn trực tiếp gây ra các thay đổi này.)

Nghiên cứu năm 2022

Nghiên cứu ở người lớn tuổi cho thấy những người có điểm số biết ơn cao có khác biệt tinh tế trong cấu trúc của hạch hạnh nhân (amygdala) — vùng não liên quan đến phản ứng cảm xúc, giống như “chuông báo động” của não bộ.

Điều này gợi ý rằng người có lòng biết ơn có thể có lợi thế trong điều hòa cảm xúc và lão hóa lành mạnh.

Nghiên cứu mới nhất

Một nghiên cứu mới đăng trên tạp chí chuyên về não bộ và cảm xúc cho thấy khi con người bày tỏ lòng biết ơn, não chuyển sang mô thức hoạt động liên quan đến đồng cảm và kết nối xã hội.

Nói cách khác, biết ơn có thể giúp ta kết nối với người khác sâu sắc hơn, ngay cả ở mức sinh lý thần kinh.

Phân tích lớn năm 2023

Một tổng hợp từ 64 thí nghiệm cho thấy thực hành biết ơn không chỉ giúp người tham gia “cảm thấy tốt hơn”, mà còn:

Giảm đáng kể lo âu

Giảm triệu chứng trầm cảm

Cải thiện sức khỏe tâm lý tổng thể

(Tuy vậy, phần lớn nghiên cứu mới theo dõi ngắn hạn, từ vài tuần đến vài tháng; hiệu quả lâu dài cần thêm bằng chứng.)

Giảm hormone stress, ổn định nhịp tim

Tác động của lòng biết ơn không chỉ ở cảm xúc.

Nhà thần kinh học Christopher Missling nói:

“Biết ơn không làm lo lắng biến mất, nhưng nó có thể thay đổi cách não và cơ thể phản ứng, giúp cơ thể bớt căng cứng, tâm trí nhìn toàn cảnh rõ hơn và khả năng phục hồi tăng lên.”

Theo nghiên cứu hiện tại, thực hành biết ơn có thể kích hoạt những mạch não liên quan đến niềm vui và kết nối, đồng thời thúc đẩy giải phóng dopamine và serotonin — các chất hóa học liên quan đến cảm giác hạnh phúc, bình an.

Khi duy trì thói quen này, não có thể dần bớt rơi vào chế độ cảnh giác căng thẳng, và dễ chuyển sang trạng thái tư duy sáng suốt, bình tĩnh hơn.

Chuyên gia hiệu suất nhận thức Kristen Eccleston nói:

“Biết ơn giúp phá vỡ vòng lặp suy nghĩ tiêu cực, đưa não từ chế độ chỉ nhìn thấy đe dọa sang chế độ tìm giải pháp.”

Một số nghiên cứu còn cho thấy:

Cortisol (hormone stress) có thể giảm

Hệ thần kinh điều hòa nhịp tim và hô hấp ổn định hơn

Cơ thể hồi phục tốt hơn sau căng thẳng kéo dài

Bài tập cảm nhận trước khi ngủ giúp ghi dấu vào trí nhớ

Bác sĩ tâm thần Nona Kocher cho rằng khi bệnh nhân viết điều mình biết ơn, họ không chỉ đang “lập danh sách”, mà còn đang huấn luyện hướng chú ý.

Thay vì mặc định chú tâm vào điều tiêu cực, tâm được chuyển sang nhận diện điều tích cực.

Bà thường hướng dẫn bệnh nhân làm những bài tập cảm giác đơn giản:

Cảm nhận hơi ấm từ tách trà trên tay

Nghe tiếng thú cưng bước vào phòng

Chú ý mùi hương hoặc ánh sáng dễ chịu quanh mình

Những chi tiết nhỏ này khiến cảm xúc biết ơn trở nên cụ thể, chân thật hơn.

Vì sao nên làm trước giờ ngủ?

Một tổng quan nghiên cứu năm 2017 cho thấy trước khi ngủ, não bước vào trạng thái chuyển tiếp đặc biệt — không hoàn toàn tỉnh, cũng chưa ngủ hẳn.

Lúc này não dễ xử lý cảm xúc sâu hơn và cởi mở hơn với những điều ban ngày khó tiêu hóa.

Kocher nói:

“Trong trạng thái này, một số hình ảnh hay ký ức có thể nổi lên, làm những cảm xúc nặng nề trong ngày được làm dịu đi.”

6 bài tập đơn giản giúp hình thành thói quen biết ơn

Chỉ 3 phút mỗi tối cũng có thể tạo thay đổi rõ rệt nếu duy trì đều đặn.

Ba bước căn bản

1. Viết một câu biết ơn trước khi ngủ

Ghi một điều đẹp trong ngày khiến bạn biết ơn.

2. Dừng lại vài phút tĩnh tâm

Sau khi viết, ngồi yên hoặc thở nhẹ vài phút để thân tâm lắng xuống.

3. Đọc lại vào sáng hôm sau

Việc đọc lại giúp củng cố ký ức tích cực trong não.

Bài tập nâng cao về kết nối

4. Viết thư biết ơn

Viết thư cho người từng ảnh hưởng tích cực đến bạn, rồi đọc cho họ nghe trực tiếp hoặc qua điện thoại.

Nghiên cứu cho thấy đây là một trong những thực hành mạnh nhất để tăng hạnh phúc lâu dài.

5. Hình dung mất mát

Thử tưởng tượng một điều bạn đang xem là hiển nhiên bỗng biến mất:

công việc

sức khỏe

thú cưng

người thân

Cảm nhận ngắn này giúp ta trân trọng hiện tại hơn.

6. “Dư vị sâu”

Chọn một khoảnh khắc đẹp trong ngày và dành trọn một phút hồi tưởng:

khung cảnh

mùi hương

con người xung quanh

cảm xúc lúc ấy

Điều này giúp ký ức tích cực in sâu hơn vào não.

Chia sẻ trên mạng xã hội có hiệu quả không?

Một số nghiên cứu cho thấy chia sẻ hình ảnh và dòng chữ tích cực trên các nền tảng như Instagram cũng có thể nuôi dưỡng lòng biết ơn.

Việc đăng mỗi ngày một bức ảnh kèm ghi chú biết ơn giúp nhiều người trẻ tăng cảm giác trân trọng cuộc sống.

Tuy nhiên, đừng đo hiệu quả bằng số “like”, nếu không, việc thực hành sẽ dễ lệ thuộc vào sự công nhận bên ngoài.

Cho mình cơ hội hồi phục một cách dịu dàng

Lòng biết ơn không lấy đi mất mát của Melissa.

Nhưng nó cho cô một cách sống mà không bị nỗi đau nuốt trọn.

Từng chút một, não bộ của cô không còn bị mọi ý nghĩ tiêu cực chiếm lĩnh hoàn toàn.

Cô bớt lo âu hơn, và mỗi sáng có thêm năng lực đối diện đời sống.

Những thay đổi ấy chậm, nhẹ, nhưng tích lũy lâu dài có thể tạo ảnh hưởng sâu sắc.

Trong một thế giới đầy áp lực và bất định, có lẽ những thay đổi tinh tế ấy chính là điều ta cần.

Lưu ý

Thực hành biết ơn không thay thế trị liệu chuyên môn.

Nếu bạn có:

mất ngủ kéo dài trên 2 tuần

trầm cảm nặng

rối loạn lo âu hoặc hoảng loạn

PTSD

ý nghĩ tự làm hại bản thân

Hãy tìm sự hỗ trợ chuyên môn. 

Theo The Epoch Times

Cách kể câu chuyện đời mình

 

Tôi là người thích học văn chương hơn là toán học, và tôi tin rằng một bài luận hoàn chỉnh được viết trên giấy cần có đủ ba phần: mở bài, thân bài và kết luận.

Trong phần mở bài (introduction), điều khó nhất nhưng cũng quan trọng nhất là phải viết cho được câu chủ đề (thesis statement) và những ý chính để khai triển câu chủ đề ấy (supporting points). Phần thân bài (body) là phần triển khai các ý tưởng để làm sáng tỏ câu chủ đề; phần này gồm nhiều đoạn văn (paragraphs). Cuối cùng là phần kết luận (conclusion), nơi ta nhắc lại câu chủ đề và các ý triển khai, nhưng bằng một cách khác, ngắn gọn và cô đọng hơn.

Nếu nhìn kỹ, cuộc đời của mỗi người cũng chẳng khác bao nhiêu so với một bài luận văn. Nhìn chung, ai cũng đi qua một phần mở đầu, một phần thân bài và rồi đến phần kết luận của đời mình.

Có những đứa trẻ vừa chào đời đã vội ra đi. Chúng ta không có cơ hội để biết “câu chủ đề” của đời bé là gì. Nhưng phần lớn chúng ta đều có khả năng để hoàn tất bài luận đời mình. Tuy vậy, vẫn có không ít người không bao giờ hoàn tất được “bài luận văn” ấy.

Có những người loay hoay mãi mà vẫn không viết ra được câu chủ đề cho đời mình. Lẽ ra, họ có thể bắt đầu viết câu chủ đề ấy từ khi rời ghế trung học. Nhưng thật không may, rất nhiều người đã không làm được điều đó; thậm chí có người đã 50, 60 tuổi mà vẫn loay hoay, không tìm thấy chủ đề, không biết mục đích đời mình là gì.

Trong gia đình tôi cũng có những đứa trẻ như thế: vẫn còn loay hoay tìm kiếm, và có những đứa đã đi lạc lối. Đó là những “bài kết luận” không có chủ đề, thích viết gì thì viết. Một cuộc đời không có lý tưởng, không có mục đích rõ ràng.

Lại có những người viết được câu chủ đề rất sớm, nhưng không biết làm sao để khai triển câu chủ đề trong phần thân bài. Họ giữ mãi một lý tưởng đẹp, nhưng không biến lý tưởng ấy thành những hành động cụ thể, thiết thực. Họ ôm mộng và rồi… chết trong mộng. Họ không viết được phần thân bài, và dĩ nhiên, bài luận đời mình vẫn dang dở. Đây là bài luận không có thân bài.

Có những người lại viết một lúc hai, ba câu chủ đề trong phần mở bài. Vì có quá nhiều mục đích, quá nhiều “chủ đề” cho đời mình nên họ triển khai cuộc đời theo nhiều hướng khác nhau. Cuộc đời trở nên xáo trộn, bất an, mất phương hướng. Dù có đi đến cuối bài luận văn của đời mình, bài luận ấy cũng chẳng nói lên được điều gì rõ ràng, và người khác cũng không thể hiểu được ý nghĩa đời họ. Đó là một bài luận lạc đề.

Có những người viết câu chủ đề cho đời mình rất hay, rất rõ ràng. Nhưng khi bước vào phần thân bài để triển khai, chỉ cần gặp thử thách, khó khăn, nghịch cảnh… là họ chán nản, quay trở lại, xóa bỏ câu chủ đề ấy và loay hoay đi tìm một câu chủ đề khác. Nhưng khốn thay, thời gian để viết bài luận đời mình là có giới hạn. Bài luận chưa kịp viết xong thì đã đến lúc phải nộp. Đó là bài luận chưa có phần kết.

Cũng có những người viết được câu chủ đề, nhưng phần triển khai lại chẳng ăn khớp với chủ đề. Họ như những người nói một đàng, làm một nẻo; lời nói và việc làm không đi với nhau. Họ chọn cho mình một lý tưởng sống rất đẹp, rất cao thượng, nhưng cách họ sống lại không phù hợp với lý tưởng đó. Đó là một bài luận không logic.

Vậy thì, cuộc đời bạn cũng cần có một mục đích, một lý tưởng, giống như một bài luận cần phải có một câu chủ đề. Chính câu chủ đề của bài luận văn sẽ giúp bạn không bị lạc đề, luôn bám sát “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt. Lý tưởng của đời bạn cũng cần thiết và quan trọng như thế.

Thời sinh viên là thời để bạn “viết” câu chủ đề cho đời mình. Nếu chưa viết được câu chủ đề, thì đừng vội bước vào phần thân bài. Chưa tìm ra chủ đích, lý tưởng của đời mình thì hãy khoan hành động, khoan “tự xây dựng” đời mình. Đừng “đụng đâu viết đó”. Cuộc đời và thời gian không cho phép bạn dễ dàng xóa câu chủ đề và viết lại một chủ đề khác đâu.

Khi đã tìm ra chủ đề, mục đích, lý tưởng của đời mình, bạn hãy mạnh dạn triển khai nó. Hãy chia cuộc đời ra thành những đoạn đời, như những đoạn văn vậy. Hãy kiên nhẫn triển khai từng đoạn một, đừng nản chí tháo lui. Cẩn thận hoàn tất đoạn này rồi hãy bắt tay vào đoạn khác. Có như thế, bạn sẽ không bị lạc đề, không mất phương hướng.

Hãy cố gắng bổ túc cho mục đích và lý tưởng đời mình bằng mọi giá. Cũng như mọi câu văn đều phải phục vụ cho câu chủ đề của bài luận, thì mọi hành động của bạn cũng hãy phục vụ cho lý tưởng của đời mình.

Theo psychology today

Liên hệ với “Đấng Quyền Năng” – Hiểu sao cho đúng và sống sao cho thiết thực

 

1. “Đấng quyền năng” là gì?

Khi nói đến “Đấng quyền năng”, ta không nhất thiết phải hiểu theo nghĩa là một thực thể bên ngoài riêng biệt. Ở góc độ giáo dục và thực hành, có thể hiểu đơn giản:

Đấng quyền năng chính là toàn bộ sự sống – là thiên nhiên, vũ trụ, và cũng bao gồm chính bản thân ta.

Con người không tồn tại tách rời. Ta đang sống trong một mạng lưới liên kết với:

Trái đất nuôi dưỡng ta

Không khí ta hít thở

Ánh sáng mặt trời duy trì sự sống

Và vô số con người, sự vật xung quanh

Dù ta có ý thức hay không, sự liên kết này vẫn luôn hiện hữu.

2. “Chúng ta là một” – nên hiểu thế nào?

Câu nói “chúng ta là một” không mang tính huyền bí, mà chỉ ra một sự thật đơn giản:

Mọi sự sống đều có liên hệ với nhau và cùng vận hành trong một nguồn chung.

Điều này có nghĩa:

Ta không hoàn toàn độc lập

Những gì ta nghĩ, nói, làm đều có ảnh hưởng qua lại với thế giới

Ta vừa là cá thể riêng biệt, vừa là một phần của tổng thể lớn hơn

Hiểu được điều này giúp ta sống có trách nhiệm và tỉnh thức hơn.

3. Vì sao cảm nhận được sự liên kết này lại quan trọng?

Khi một người bắt đầu nhận ra và cảm nhận sâu sắc sự liên kết với cuộc sống xung quanh, họ thường có những thay đổi rõ rệt:

Tâm trí bớt cô lập, bớt lo âu

Dễ cảm nhận niềm vui từ những điều đơn giản

Sống chân thật và có trách nhiệm hơn

Tăng lòng trắc ẩn với người khác

Biết trân trọng bản thân và cuộc sống

Nói cách khác, sự “kết nối” này giống như một liều thuốc tinh thần, giúp chữa lành từ bên trong.

4. Hiểu đúng: không phải “cầu xin”, mà là “nhận ra”

Liên hệ với “đấng quyền năng” không phải là:

Chờ đợi điều kỳ diệu từ bên ngoài

Hay phụ thuộc vào một lực lượng vô hình

Mà là:

Nhận ra rằng mình chưa từng tách rời khỏi sự sống, và học cách sống hài hòa với nó.

5. Thực hành đơn giản trong đời sống

Bạn không cần điều gì phức tạp. Hãy bắt đầu từ những việc rất nhỏ:

Khi nhìn hoàng hôn → ý thức rằng bạn đang được trải nghiệm vẻ đẹp của cuộc sống

Khi nghe tiếng chim → nhận ra mình đang sống và cảm nhận

Khi tiếp xúc với người khác → thấy rằng mình và họ đều là một phần của sự sống

Quan trọng hơn:

Nói sự thật

Giữ lời hứa

Chịu trách nhiệm với cảm xúc của mình

Sống tử tế và có ý thức

Đây chính là cách thiết thực nhất để “kết nối”.

6. Kết luận

Hiểu và cảm nhận sự liên kết với “đấng quyền năng” không phải là điều xa vời. Đó là một quá trình:

Từ nhận thức → đến trải nghiệm → rồi chuyển hóa thành cách sống.

Khi làm được điều đó, con người sẽ:

Sống đơn giản hơn

Bình an hơn

Và có ý nghĩa hơn

Gợi ý suy ngẫm

“Tôi không tách rời khỏi cuộc sống này.

Mỗi suy nghĩ, lời nói và hành động của tôi

đều đang góp phần tạo nên thế giới mà tôi đang sống.”

LÁ TÍA TÔ – MỘT “THẦN DƯỢC” BÌNH DỊ NGAY TRONG VƯỜN NHÀ

Trong khu vườn nhỏ của mỗi gia đình Việt, thường có một vài loại cây không chỉ để ăn mà còn tạo mùi hương thanh nhã để an ủi thân tâm. Lá tía tô là một trong những người bạn như thế. Nhỏ bé, mộc mạc, nhưng ẩn chứa trong mình hơi ấm của đất trời và sự chữa lành của thiên nhiên.

Khi bạn cầm một nắm lá tía tô trên tay, chỉ cần dừng lại một chút, bạn sẽ thấy mùi thơm cay dịu ấy như nhắc nhở chúng ta nên sống chậm hơn, lắng nghe cơ thể nhiều hơn. Từ bao đời, ông bà ta đã dùng lá tía tô để xoa dịu những cơn cảm lạnh, những khó chịu trong người, như một cách nương tựa vào thiên nhiên để giữ gìn sức khỏe thay vì mọi biến chuyển trong cơ thể phải đi tìm bác sĩ

Hiểu đúng về lá tía tô, ta không chỉ biết thêm một vị thuốc quý, mà còn học được cách chăm sóc thân tâm theo tinh thần hòa hợp với đất trời. Lá tía tô từ lâu đã quen thuộc trong bữa ăn và các bài thuốc dân gian của người Việt. Không chỉ là rau gia vị, tía tô còn được xem như một vị thuốc lành, hỗ trợ nhiều mặt cho sức khỏe. Tuy nhiên, dùng sao cho đúng – uống hằng ngày có tốt không – thì không phải ai cũng hiểu rõ.

Bài viết dưới đây giúp bạn nhìn lại tác dụng thật sự của lá tía tô, cách dùng hiệu quả và những trường hợp cần thận trọng.

1. Tác dụng của lá tía tô đối với sức khỏe

Lá tía tô (Perilla frutescens) chứa nhiều hoạt chất sinh học như flavonoid, tinh dầu perillaldehyde, limonene và các hợp chất phenolic. Nhờ vậy, cả y học cổ truyền lẫn nghiên cứu hiện đại đều ghi nhận nhiều lợi ích khi dùng đúng cách.

Hỗ trợ cảm cúm, ho và các bệnh hô hấp nhẹ

Theo Đông y, tía tô có tính ấm, vị cay nhẹ, giúp:

Giải cảm, giảm ớn lạnh

Làm dịu ho, đau họng, nghẹt mũi

Thông thoáng đường hô hấp

Tía tô phát huy hiệu quả nhất ở giai đoạn đầu của cảm lạnh, khi triệu chứng còn nhẹ.

Tinh dầu tự nhiên trong lá tía tô giúp:

Giảm chướng bụng, đầy hơi

Hỗ trợ tiêu hóa

Giảm buồn nôn, nhất là sau bữa ăn nhiều chất đạm

Đó cũng là lý do tía tô thường đi kèm các món hải sản trong các nhà hàng của người Trung Hoa.

Ngoài ra một số nghiên cứu cho thấy tía tô có khả năng:

Giảm hắt hơi, sổ mũi

Làm dịu ngứa mũi trong viêm mũi dị ứng

Hỗ trợ giảm viêm mức độ nhẹ

Nhưng không thay thế thuốc điều trị dị ứng, chỉ mang tính hỗ trợ.

Nhờ giàu chất chống oxy hóa, tía tô có thể:

Hỗ trợ bảo vệ thành mạch

Giảm stress oxy hóa

Góp phần ổn định huyết áp

Tác dụng này chỉ rõ rệt khi kết hợp với lối sống lành mạnh - ăn uống khoa học, thể dục thường xuyên và nhất là không nên thức quá 10 giờ đêm.

Một số tài liệu ghi nhận tía tô có thể giúp điều hòa chuyển hóa glucose. Tuy nhiên:

Chỉ mang tính hỗ trợ

Không thay thế thuốc điều trị

Người có bệnh chuyển hóa cần theo dõi đường huyết đều đặn

Nhờ khả năng thúc đẩy tiết mồ hôi và hỗ trợ tiêu hóa, tía tô giúp cơ thể đào thải độc tố tốt hơn. Các chất chống oxy hóa trong lá còn:

Bảo vệ da khỏi gốc tự do

Làm chậm lão hóa

Giúp da sáng khỏe hơn

Theo Đông y, tía tô có thể giúp giảm khó chịu ở thai phụ giai đoạn đầu. Tuy nhiên:

Không dùng quá nhiều

Chỉ dùng lượng nhỏ

2. Uống nước lá tía tô hằng ngày có tốt không?

Ở người khỏe mạnh, uống nước tía tô vừa phải có thể:

Hỗ trợ tiêu hóa

Làm ấm cơ thể

Tăng sức đề kháng nhẹ

Nhưng vì tía tô có tính ấm, uống nhiều hoặc uống liên tục dễ gây:

Nóng trong

Khô miệng

Táo bón

Ảnh hưởng đến huyết áp ở người nhạy cảm và cũng không nên uống như nước lọc hằng ngày, chỉ dùng khi cần hoặc theo đợt ngắn.

3. Cách dùng lá tía tô hiệu quả

• Trà tía tô

Rửa sạch lá tươi, đun sôi vài phút

Uống khi còn ấm

Không để qua đêm

Phù hợp khi mới chớm cảm hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ.

• Dùng trong bữa ăn

Ăn sống, nấu canh, cuốn cùng món ăn

Cách này an toàn, dễ hấp thu và bổ sung hoạt chất tự nhiên

• Xông hơi giải cảm

Xông với lá tía tô giúp ra mồ hôi, giảm cảm nhẹ

Không xông khi sốt cao hoặc mất nước

4. Ai không nên uống nước lá tía tô?

Người có cơ địa nóng, hay nhiệt miệng, táo bón

Người đang sốt cao hoặc mất nước

Phụ nữ mang thai (cần thận trọng)

Người đang điều trị bệnh mạn tính hoặc dùng thuốc dài ngày

Đây chỉ là những tìm hiểu theo cách dinh dưỡng Đông y. Các bạn nên tham khảo thêm ý kiến của bác sĩ gia đình nếu đang trong tình trạng có các căn bệnh mạn tính khác.

Khi ta biết dùng lá tía tô đúng cách, ta đang thực tập một điều rất đẹp: chăm sóc bản thân bằng sự hiểu biết và tỉnh thức. Không lạm dụng, không chạy theo lời truyền miệng, mà lắng nghe cơ thể, lắng nghe hoàn cảnh, để mỗi ngụm nước tía tô trở thành một sự chăm sóc nhẹ nhàng. Và rồi, trong nhịp sống bận rộn, chỉ cần một tách trà tía tô ấm, ta đã có thể trở về với chính mình – nơi sự bình an luôn chờ sẵn.

Lá tía tô là một loại thảo dược quý, dễ tìm và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe – đặc biệt trong hỗ trợ cảm cúm, tiêu hóa và tim mạch. Tuy nhiên, để an toàn và hiệu quả, cần hiểu rõ tác dụng – cách dùng – và những đối tượng cần tránh.

Tía tô nên được xem như biện pháp hỗ trợ trong lối sống lành mạnh, chứ không thay thế điều trị y khoa.