SỰ BÌNH YÊN

Một vị vua treo giải thưởng cho họa sĩ nào vẽ được một bức tranh đẹp nhất về sự bình yên.

Nhiều họa sĩ đã cố công. Nhà vua ngắm tất cả các bức tranh nhưng chỉ thích có hai bức và ông phải chọn lấy một.

Một bức tranh vẽ hồ nước yên ả. Mặt hồ là tấm gương tuyệt mỹ vì có những ngọn núi cao chót vót bao quanh. Bên trên là bầu trời xanh với những đám mây trắng mịn màng. Tất cả những ai ngắm bức tranh này đều cho rằng đây là một bức tranh bình yên thật hoàn hảo.

Bức tranh kia cũng có những ngọn núi, nhưng ngọn núi này trần trụi và lởm chởm đá. Ở bên trên là bầu trời giận dữ đổ mưa như trút kèm theo sấm chớp. Đổ xuống bên vách núi là dòng thác nổi bọt trắng xóa. Bức tranh này trông thật chẳng bình yên chút nào.

Nhưng khi nhà vua ngắm nhìn, ông thấy đằng sau dòng thác là một bụi cây nhỏ mọc lên từ khe nứt của một tảng đá. Trong bụi cây một con chim mẹ đang xây tổ. Ở đó, giữa dòng thác trút xuống một cách giận dữ, con chim mẹ an nhiên đậu trên tổ của mình...Bình yên thật sự.

"Ta chấm bức tranh này! - Nhà vua công bố - Sự bình yên không có nghĩa là một nơi không có tiếng ồn ào, không khó khăn, không cực nhọc. Bình yên có nghĩa ngay chính khi ta đang trong phong ba bão táp ta vẫn cảm thấy sự yên tĩnh trong trái tim. Đó mới chính là ý nghĩa thật sự của sự bình yên".

Câu chuyện này rất đẹp, và khi nhìn dưới ánh sáng đạo Phật, ý nghĩa của nó càng trở nên sâu sắc. Dưới đây là phần lý giải theo cái nhìn Phật học, nhẹ nhàng mà tôi cảm nhận được 

Sự bình yên dưới ánh sáng đạo Phật

Thoạt nhìn, bức tranh hồ nước phẳng lặng dường như là hình ảnh hoàn hảo của bình yên. Núi non yên ả, trời xanh mây trắng, mọi thứ hài hòa và không một gợn sóng. Đây là hình ảnh của bình yên bên ngoài – thứ mà ai cũng mong cầu: hoàn cảnh thuận lợi, cuộc sống êm đềm, không biến động.

Nhưng trong đạo Phật, bình yên như vậy không bền.

Bởi mọi cảnh đều vô thường.

Mặt hồ hôm nay phẳng lặng, ngày mai có thể dậy sóng.

Trời xanh có thể chuyển mưa.

Bình yên nương tựa hoàn toàn vào hoàn cảnh thì mong manh và dễ vỡ.

Bức tranh thứ hai dường như đi ngược lại tất cả những gì ta thường gọi là an ổn. Núi đá trơ trụi, bão tố, sấm chớp, dòng thác dữ dội – đó chính là hình ảnh của đời sống thực của con người mà Đức Phật gọi là khổ: bất trắc, biến động, không theo ý mình.

Nhưng chính giữa khung cảnh ấy, con chim mẹ vẫn an nhiên xây tổ.

Không phải vì dòng thác ngừng chảy, mà vì tâm chim mẹ không bị cuốn theo dòng thác.

Dưới cái nhìn Phật giáo, đây là hình ảnh của nội tâm đã có chánh niệm và định.

Bình yên không đến từ việc xua đuổi nghịch cảnh, mà từ sự không dao động của tâm trước nghịch cảnh.

Đức Phật không hứa cho chúng ta một đời sống không bão tố.

Ngài chỉ chỉ ra con đường để tâm không trở thành nạn nhân của bão tố.

Con chim mẹ không kiểm soát được mưa gió, nhưng nó biết ở yên trong tổ.

Cũng vậy, người tu không kiểm soát được vô thường, nhưng có thể nương vào hơi thở, chánh niệm và trí tuệ để không bị cuốn trôi.

Vì thế, bình yên trong đạo Phật không phải là “không có tiếng ồn”, mà là không có sự náo loạn trong tâm. Không phải là “không khổ”, mà là không để khổ thống trị mình.

Bình yên thật sự không nằm ở việc đời có sóng gió hay không, mà ở chỗ ta có đứng vững giữa sóng gió hay không.