Có khi nào bạn tự hỏi giữa hàng triệu người trên phố, giữa những bữa tiệc ồn ào hay ngay cả khi bạn đang ngồi cạnh người thân yêu nhất, bỗng có một khoảnh khắc nào đó, một cảm giác lạnh lẽo len lõi vào tâm hồn bạn. Bạn cảm thấy mình như một hòn đảo hoang vắng giữa đại dương bao la. Bạn cảm thấy lạc lõng, bị bỏ rơi và dường như không ai trên thế giới này thực sự thấu hiểu được tiếng lòng của mình. Đó là cảm giác của sự cô đơn.
Trong xã hội hiện đại, chúng ta thường sợ hãi sự cô đơn. Chúng ta trốn chạy nó như trốn chạy một căn bệnh dịch. Chúng ta lấp đầy khoảng trống của nó bằng điện thoại, bằng mạng xã hội, bằng những cuộc vui thâu đêm. Bởi vì chúng ta tin rằng cô đơn là điều gì đó tồi tệ, là dấu hiệu của sự thất bại trong kết nối. Nhưng có một sự thật sâu sắc mà ít ai nhận ra, chính sự cô đơn mà bạn đang cố gắng chối bỏ ấy, nếu biết cách đối diện, có thể trở thành một phúc lành vĩ đại nhất trong cuộc đời bạn.
Cô đơn không đến từ bên ngoài Phần lớn chúng ta nghĩ mình cô đơn vì bị bỏ rơi:
Người yêu rời đi, bạn bè xa cách, gia đình không thấu hiểu.
Nhưng hãy nhìn kỹ , có người sống một mình trên núi vẫn an lạc. Có người sống giữa giàu sang vẫn hoang vắng. Vậy cô đơn không nằm ở số lượng người quanh ta.
Cô đơn là khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế. Khi ta trao chìa khóa hạnh phúc cho người khác, ta bắt đầu đặt ra yêu cầu, họ phải hiểu ta, quan tâm ta, cư xử theo ý ta. Nhưng con người vốn không hoàn hảo — họ không thể sống đúng khuôn ta vẽ.
Vì thế, khoảng hụt hẫng xuất hiện. Và chính khoảng trống ấy là nơi cô đơn trú ngụ là gốc rễ của nỗi buồn
Hãy tưởng tượng một cái cây khổ đau. Nếu bạn chỉ chặt cành, tỉa lá — cây sẽ mọc lại. Nhờ có mưa nắng, nó sẽ mọc lại càng sum suê. Cũng vậy, nếu ta chỉ chữa nỗi buồn bằng niềm vui bên ngoài — giải trí, bận rộn, quan hệ — nỗi buồn chỉ tạm ngủ yên. Khi mọi thứ lắng xuống, nó quay lại mạnh hơn.
Gốc rễ thật sự nằm ở sự bám chấp, khi mong được lấp đầy từ người khác, sống lệ thuộc vào cảm xúc của người khác. Chừng nào rễ này còn, cô đơn vẫn còn. Ta sẽ mãi tìm người để chống đỡ cho tâm hồn mình. Thì cũng như vậy, nếu bạn chỉ cố gắng giải quyết nỗi buồn bằng cách tìm kiếm những niềm vui tạm bợ bên ngoài thì nỗi buồn đó chỉ tạm thời ngủ yên. Một ngày nào đó khi cuộc vui tàn, nó sẽ quay lại cắn xé bạn dữ dội hơn.
Bậc giác ngộ từng dạy rằng chừng nào cái rể của sự bám chấp còn cắm xâu trong lòng đất tâm thức thì cây khổ đau vẫn còn mọc lại hết lần này đến lần khác. Cái rể ở đây chính là sự khao khát được lấp đầy từ bên ngoài và sự lệ thuộc cảm xúc vào người khác . Chừng nào bạn chưa nhổ được cái rể này , chưa học để tự mình đứng vững trên đôi chân của tâm hồn mình thì sự cô đơn sẽ mãi là bóng ma ám ảnh bạn.
Có câu chuyện kể về Đức Phật Thích Ca Mâu Ni để minh chứng cho sự cô đơn chính là lối thoát vĩ đại. Khi còn là Siddhartha, Ngài tu khổ hạnh nhiều năm cùng năm người bạn đồng tu. Họ tin Ngài sẽ tìm ra chân lý. Nhưng rồi Ngài nhận ra: hành hạ thân xác không dẫn đến trí tuệ. Ngài từ bỏ cực đoan và bắt đầu ăn uống trở lại.
Những người bạn thất vọng, cho rằng Ngài sa ngã, và rời bỏ Ngài. Giữa rừng già, Ngài hoàn toàn một mình — bị hiểu lầm, bị phán xét, bị bỏ rơi. Nhưng chính lúc ấy điều đặc biệt xảy ra:không còn ai để làm hài lòng, không còn ánh mắt đánh giá, không còn vai diễn nào phải giữ. Ngài trở về trọn vẹn với chính mình.
Ngài cô độc — nhưng không cô đơn.
Trong tĩnh lặng ấy, Ngài tìm thấy con đường Trung đạo, thiền định dưới cội bồ đề và đạt giác ngộ.
Cô đơn không phải luôn là dấu hiệu thiếu người. Nhiều khi đó là dấu hiệu ta đang thiếu chính mình. Ta quen sống hướng ra ngoài nên khi quay vào trong liền hoảng sợ. Nhưng nếu đủ can đảm ở yên, ta sẽ nhận ra:
Cô đơn là khoảng không gian để tâm được nghỉ.
Là nơi ta thôi diễn vai và bắt đầu hiện hữu.
Là lúc ta học đứng vững bằng nội tâm thay vì dựa vào người khác.
Khi đó, ta vẫn có thể sống giữa mọi người —nhưng không còn phụ thuộc vào họ để được bình an.
Môi trường có thể ảnh hưởng đến con người, nhưng con người có quyền chọn nơi tâm mình thuộc về.
Dù là hạt giống nhỏ giữa sa mạc,
chỉ cần bám rễ vào mạch nguồn tỉnh thức,
bạn vẫn có thể nở hoa —
không phải nhờ ai lấp đầy,
Mà vì tự mình trọn vẹn.
Viết theo pháp thoại Đại Đức Pothuhera Mahindasiri Thero
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét