Nghệ Thuật Sống Theo Tinh Thần Thiền

"Con người sinh ra để hiện thực cuộc sống, nhưng điều đó còn tùy vào anh ta. Anh ta có thể thở, có thể ăn, có thể đi, có thể già, và có thể tiến dần tới nấm mộ…nhưng điều này không phải là “cuộc sống”. Cái này gọi là sự chết dần từ cái nôi đến nấm mộ, chính xác là cái chết mòn trong bảy mươi năm.

Bởi vì hàng triệu người quanh bạn đang chết trong cái kiểu chết dần mòn này, cho nên bạn cũng bắt chước họ. Trẻ con thì học mọi thứ từ những người xung quanh, mà xung quanh thì toàn là sự chết."

Osho

Có những mất mát khiến ta như bị rút cạn hơi thở, tưởng chừng không còn gì có thể lấp lại được. Tôi từng có cảm giác đó vào những ngày mẹ rời xa cõi đời. Căn nhà vẫn vậy, những vật dụng vẫn ở chỗ cũ, nhưng không gian như trống rỗng đến lạ. Mọi âm thanh, mọi hình ảnh đều gợi về sự vắng mặt. Tôi đang có cảm giác tội lỗi khi nhớ lại những lần tôi lớn tiếng với mẹ khi bà không chịu ăn những món ăn tôi làm, tôi khó chịu khi mẹ tôi trách mắng chúng tôi là không lo cho bà ầy. Những ký ức đẹp mà tôi cố níu giữ về mẹ, cố tìm lại bóng dáng thân thương qua từng kỷ niệm — nhưng càng nắm, càng thấy vụt khỏi tầm tay.

Rồi trong những buổi ngồi yên, tôi nhận ra: chính sự vụt khỏi đó là bản chất của đời sống. Mẹ chưa bao giờ rời đi, chỉ là dòng chảy của nhân duyên đã đến lúc chuyển mình. Cũng như hơi thở – vào rồi ra, sinh rồi diệt – sự sống vốn không hề mất đi, chỉ đang chuyển dạng không ngừng. Khi tâm dừng lại, chỉ còn sự tĩnh lặng, ta mới thấy được điều ấy.

Tôi thuờng theo dõi các buổi nói chuyện của thiền sư Osho và ông ấy thuờng khuyên mọi người hảy chọn cách sống theo tinh thần thiền. Mọi người thường hay cho rằng khi ta sống với tinh thần lạc quan buông bỏ thì ta là một người có máu lạnh. Tuy nhiên thiền không phải là rời bỏ cuộc đời, mà là sống trọn trong từng giây phút của đời sống, với tâm không vướng víu vào những gì đã qua hay sợ hãi điều chưa đến. Người biết sống trong chánh niệm sẽ thấy rằng hạnh phúc không nằm ở việc nắm giữ, mà ở khả năng buông nhẹ và tiếp nhận.

Trong thiền, mỗi hơi thở là một bài học:

Hít vào, ta tiếp nhận sự sống.

Thở ra, ta buông đi điều đã cũ.

Nếu ta biết “sống như hơi thở”, thì dù đời có biến động, tâm vẫn như mặt hồ phẳng lặng giữa những cơn gió.

Nghệ thuật sống theo tinh thần thiền là nghệ thuật trở về – trở về với chính mình, với sự thật đơn giản của hiện tại. Khi ta uống một ngụm nước, nghe tiếng chim hót, hay mỉm cười với ai đó bằng tâm không toan tính, thì đó chính là thiền. Thiền không chỉ nằm trên tọa cụ, mà trong từng hành động nhỏ, từng ánh nhìn, từng hơi thở.

Một người sống được như vậy sẽ thấy: mọi điều trong đời đều có thể là thầy dạy ta. Mất mát dạy ta vô thường. Đau khổ dạy ta từ bi. Cô đơn dạy ta quay về với chính mình. Và khi ta không còn chống lại dòng chảy của đời, ta bắt đầu thực sự sống.

Mẹ tôi đã ra đi, nhưng để lại trong tôi một món quà vô giá – bài học về buông xả trong chánh niệm. Nhờ hiểu vô thường, tôi học được cách yêu mà không nắm giữ, nhớ mà không khổ đau, sống mà không sợ hãi.

Khi ta thấy mọi thứ đều đang đến và đi trong sự vận hành tự nhiên, ta sẽ biết trân quý từng giây phút hiện tại như là lần đầu và cũng là lần cuối. Và có lẽ, đó chính là tinh túy của nghệ thuật sống theo tinh thần thiền —sống sâu, sống thật, và sống trong sáng giữa dòng đời vô thường.

Mẹ tôi có lẽ cũng đang sống và thở như tôi ở đâu đó trong một hình hài khác và tôi tin rằng một ngày tôi sẽ gặp lại bà ấy cũng sẽ trong một hình tướng khác....

Ngồi yên giữa gió,

Nghe lá rơi trong tâm.

Một hơi thở khẽ đến —

Là đủ trọn đời này.

Thiên Lan 

Bài viết  dành cho những ai đã mất mẹ như tôi và đang đi tìm lại niềm an lạc sau nỗi đau mất mẹ.