Tâm đổi thì vận mệnh đổi

Có một điều thú vị trong cuộc đời là ta luôn biết làm những điều tốt nhưng ta lại luôn làm điều ngược lại. Biết kiên nhẫn là hay nhưng lại vội, biết từ bi là đẹp nhưng lại dễ nối nóng, biết lời nói dịu dàng sẽ giữ hòa khí nhưng chỉ một kích thích nhỏ cũng khiến ta buông ra câu làm người khác buồn. Nhiều người nghĩ đó là vì mình yếu đuối nhưng hình như nguyên nhân nắm sâu hơn thế. Điều làm con người khổ không phải vì không biết đúng – sai, mà vì tâm chưa đủ sáng để đi theo điều mình biết.

Đạo đức không phải là sự gồng ép bản thân phải làm điều đúng. Đạo đức là điều tự nhiên xảy ra khi tâm đã được sắp xếp lại trật tự.

Nhìn lại chính mình, ta sẽ thấy:

Có lúc rất tử tế

Có lúc lại hẹp hòi

Có ngày lòng mở ra rất rộng

Có ngày chỉ muốn khép kín như một vỏ sò

Tâm thay đổi như thời tiết. Nhưng ta lại tự trách mình, như thể tâm phải luôn luôn giống nhau. Thật ra, những dao động ấy không phải lỗi của ta. Đó chỉ là bản chất của một cái tâm chưa được hiểu trọn vẹn.

Ngài Long Thọ (Nagarjuna) từng viết cho người bạn của mình rằng:

“Trước khi muốn sống thiện, hãy hiểu vì sao tâm mình bị kéo lệch.”

Cách nói ấy rất từ bi. Ngài không yêu cầu ta phải trở thành người tốt ngay lập tức, mà chỉ nhắc rằng: hãy bắt đầu từ nơi tâm còn yếu. Nếu ta không nhìn vào chỗ ấy, thì mọi lời khuyên, mọi quyết tâm mạnh mẽ chỉ giống như khoác một chiếc áo đẹp lên vết thương chưa lành.

Đừng ép mình làm điều tốt đến kiệt sức bởi vì điều gì xuất phát từ tâm sáng thì nhẹ như hơi thở. Điều gì xuất phát từ tâm căng thẳng thì nặng như đá.. Chỉ vì muốn chứng minh mình là người tốt nên đã làm cho ta kiệt sức. Khi ta hiểu rõ những chuyển động vi tế ấy, ta sẽ hiểu vì sao biết điều tốt chưa đủ. Ta cần một vùng sáng bên trong để nâng đỡ điều thiện ấy. Giống như một hạt giống, nó không thể tự nảy mầm nếu đất không mềm. Tâm người cũng vậy, chỉ khi làm cho tâm trở nên mềm mại, điều thiện mới dễ sinh.

Cánh cửa của sự thấy biết là khi điều làm tâm ta tối đi không phải một niệm sai, mà là ta không thấy niệm sai ấy đang sinh khởi. Chính chỗ “không thấy” này  là cánh cửa mở ra cho hành trình luyện tâm.

Thay vì cố gắng trở thành người tốt hơn, ta học cách nhìn sâu vào tâm mình:

Điều gì đang kéo tâm ta đi?

Điều gì khởi lên trước khi ta phản ứng?

Khi cánh cửa này mở ra bằng sự thành thật, ta bắt đầu thấy một thực tại mềm hơn, sâu hơn. Lúc ấy, tâm không còn là đối thủ, mà trở thành điều ta có thể lắng nghe và nhẹ nhàng dẫn dắt

Có những lúc ta phản ứng nhanh đến mức ,khi kịp nhận ra thì mọi thứ đã lỡ một nhịp.

Một câu nói khó nghe → lòng nóng lên ngay

Một việc không vừa ý → ta thu mình lại để tự vệ

Tâm trở nên chật không phải vì đời quá xấu quá nặng, mà vì tâm đang mang quá nhiều thứ không thuộc về nó. Như tâm ta đang mang những suy diễn không cần thiết , những nỗi lo chưa xảy ra, những kịch bản tệ nhất trong đầu. Cả những cuộc đối thoại chưa từng có

Tâm không được nghỉ, vì nó không còn chỗ trống.

Điều đáng nói là ta tưởng những phân tán ấy vô hại nên đã để chúng sảy ra hết ngày này qua ngày khác và rồi một buổi sáng nào đó, ta mở mắt thức dậy thấy lòng nặng đến mức không muốn bứoc chân ra khỏi giừong không phải vì đời qua xấu mà vì tâm đã quá tải mà ta không hay.Những niệm nhỏ không đựoc thấy sẽ hứong tâm đi về hứong tâm không mong muốn. Điểm then chốt không phải là diệt hết mọi niệm mà chính là phải hiểu tâm đang đi đâu và rồi nó dẫn ta đi rất xa. Khi ta thật sự thấy rõ những phân tán nhỏ này ta không còn trách mình nữa , ta trở nên nhẹ với chính mình hơn vì ta hiểu rằng tâm không xấu. Tâm chỉ đang tìm cách đối phó với những gì nó chưa hiểu hết.

Khi thật sự thấy rõ những phân tán nhỏ ấy, ta không còn trách mình nữa.

Ta trở nên nhẹ với chính mình hơn, vì ta hiểu: tâm không xấu.

Tâm chỉ đang cố đối phó với những điều nó chưa hiểu hết.

Thực hành rất đơn giản để luyện tâm ta chỉ cần :

Nhận diện tâm mình đang ở đâu

Và đang như thế nào

Rồi từ đó, trong từng việc nhỏ:

Uống nước

Ăn cơm

Đi bộ

làm vườn

Dọn dẹp nhà cửa

Nói chuyện điện thoại

Hành thiền trong từng công việc hàng ngày , ta có mặt trọn vẹn hơn với tâm mình.

Chính những điều tưởng như rất nhỏ này lại ảnh hưởng sâu sắc đến vận mệnh của ta. Bởi vì khi tâm đổi, cách sống đổi. Khi cách sống đổi, vận mệnh tự nhiên đổi theo.