Nghệ thuật sống

 Bài viết đựoc viết lại theo sự hiểu biết của tôi qua lời giảng của thiền sư Sadhguru trong một buổi nói chuyện trên TED Talk

Bước đầu tiên của nghệ thuật sống là nhận ra ranh giới giữa vô minh và ngây thơ vô nhiễm. Vô minh là không biết mà tưởng mình biết; còn ngây thơ vô nhiễm là sự trong sáng nguyên sơ, không bị che phủ bởi định kiến, giáo điều hay sợ hãi.

Một đứa trẻ khi sinh ra đã mang trong mình kho báu của sự ngây thơ ấy – điều mà nhiều bậc hiền triết phải tìm kiếm cả đời. Vì vậy, các minh sư thường nói rằng họ “trở lại làm trẻ thơ”, hay được “sinh ra lần thứ hai”.

Trong truyền thống Ấn Độ, một người thật sự giác ngộ được gọi là Dwij – người sinh hai lần. Lần sinh thứ nhất là sinh ra từ cha mẹ. Lần sinh thứ hai là khi người ấy lấy lại tất cả những gì đã mất: sự trong sáng, đơn thuần, và tự do nội tâm – những điều từng bị xã hội, giáo dục và tham vọng tước đoạt.

Xã hội dạy chúng ta phải “khôn ngoan”, phải cạnh tranh, phải sắc sảo. Trẻ con được nhồi nhét kiến thức rất sớm vì người lớn sợ rằng sự đơn thuần sẽ khiến chúng yếu thế. Nhưng chính từ đó, sự trong sáng dần bị đánh mất. Và khi lớn lên sai hướng, con người thường tiếp tục sai lầm ấy suốt đời.

Vì thế, bất cứ lúc nào bạn cảm thấy mình đã đánh mất đời sống, nguyên tắc đầu tiên là tìm lại sự ngây thơ. Muốn vậy, hãy biết buông xuống: buông kiến thức vay mượn, buông giáo điều, buông cả những ý niệm về bản thân do người khác áp đặt. Không phải để trở nên ngu dốt, mà để trở nên trống rỗng và tươi mới, sẵn sàng nhìn cuộc đời bằng đôi mắt chưa bị che phủ.

Thiền định chính là con đường ấy.

Thiền giống như một cuộc “phẫu thuật tinh thần”, cắt bỏ những gì không phải là bạn, chỉ để lại con người thật sự. Khi mọi lớp vỏ rơi rụng, bạn đứng trần trụi trước hiện hữu – không danh xưng, không vai trò – và bắt đầu khám phá lại đời sống như thể lần đầu tiên.

Đời sống không phải là một tham vọng để “trở thành” ai đó. Khát vọng trở thành chính là căn bệnh của tâm hồn. Hiện hữu – being – mới là bạn.

Khi chạm được vào hiện hữu của mình, mỗi khoảnh khắc sống đều trở thành một khám phá. Bạn trở nên nhạy cảm: một chiếc lá, một giọt sương, hay một âm thanh nhỏ cũng đủ làm lòng rung động. Sự nhạy cảm ấy mở ra tình bạn với cỏ cây, chim muông, sông núi, con người – và cả vũ trụ. Đời sống trở nên giàu có vì tình yêu lớn dần lên.

Thiền cũng mang lại một điều kỳ diệu khác: sự yên lặng trọn vẹn. Khi rác rưởi của tư tưởng lắng xuống, bạn nhận ra rằng yên lặng chính là âm nhạc sâu thẳm nhất. Từ đó, nghệ thuật được sinh ra. Âm nhạc, thi ca, hội họa… đều là tiếng vọng của tĩnh lặng nội tâm.

Những bức tượng Phật, những ngôi đền cổ xưa không phải để thờ phụng, mà để thể nghiệm. Chúng được tạo ra như những “phòng thí nghiệm tinh thần”, giúp con người chạm vào yên lặng mà không cần lời nói. Điều quan trọng không phải hình dáng bên ngoài, mà là đại dương tĩnh lặng bên trong – nơi tất cả đều giống nhau.

Khi sự yên lặng sâu dần, đời sống tự nhiên trở thành lễ hội. Không phải lễ hội theo lịch, không phải tiếng pháo hay ánh đèn bù đắp cho nỗi trống rỗng, mà là lễ hội nảy sinh từ bên trong. Một chén trà, một bữa ăn, một bộ quần áo, hay cả lúc bệnh tật – tất cả đều có thể trở thành thiền, trở thành cái đẹp, nếu bạn sống tỉnh thức.

Nghệ thuật sống là khả năng biến điều bình thường thành thiêng liêng, biến khó khăn thành cơ hội, biến từng khoảnh khắc thành ý nghĩa.

Nếu một người sống trọn vẹn như thế, thì cái chết không còn là bi kịch. Nó trở thành sự khép lại nhẹ nhàng, như một lời chào đầy yêu thương. Một đời sống đẹp sẽ dẫn đến một cái chết an lành.

Điều cốt lõi của nghệ thuật sống vẫn là hãy bắt đầu từ sự ngây thơ vô nhiễm. Hãy dũng cảm vứt bỏ những “cặn bã” của tư tưởng vay mượn, dù chúng được gọi bằng những cái tên mỹ miều như hệ tư tưởng hay chân lý lớn. Hãy thông minh từ chính trải nghiệm của bạn.

Đời sống vốn rất đơn giản. Nó là điệu nhảy của niềm vui. Đời sống không phải là hình phạt hay nhà tù. Nó là một món quà. Và bạn có trách nhiệm làm cho món quà ấy trở nên đẹp hơn, thơm hơn, ý nghĩa hơn trước khi trao lại cho thế gian.

Xin hãy để lại cho đời, một chút ánh sáng,một chút hạnh phúc, và một chút hương thơm.

Thiền sư Jagadish "Jaggi" Vasudev (sinh ngày 3 tháng 9 năm 1957), còn được biết đến với tên gọi Sadhguru, là một bậc thầy tâm linh người Ấn Độ và là người sáng lập Tổ chức Isha, có trụ sở tại Coimbatore, Ấn Độ.  Tổ chức này, được thành lập vào năm 1992, điều hành một ashram (tu viện) và trung tâm yoga thực hiện các hoạt động giáo dục và tâm linh. Sadhguru đã dạy yoga từ năm 1982. Ông là tác giả của hai cuốn sách bán chạy nhất của New York Times là Inner Engineering: A Yogi's Guide to Joy (Kỹ thuật nội tâm: Hướng dẫn của một Yogi về niềm vui) và Karma: A Yogi's Guide to Crafting Your Destiny (Nghiệp: Hướng dẫn của một Yogi về việc định hình vận mệnh của bạn), và là diễn giả thường xuyên tại các diễn đàn quốc tế.