Tham Vọng Của Con Người – Nhìn Từ Đạo Phật

Con người sinh ra vốn mang theo tham vọng và nhu cầu. Chính vì muốn có thêm, muốn hơn người, muốn được an toàn cho tương lai, nên mới bon chen suốt cả một đời. Nhưng trong sự chạy đuổi ấy, ta lại quên mất một điều rất căn bản:

Tất cả những gì ta đang tìm kiếm đều là vô thường.

Trong giáo lý nhà Phật, vạn vật đều chịu sự chi phối của sinh – trụ – hoại – diệt. Đời người cũng không nằm ngoài quy luật ấy. Ta sinh ra, lớn lên, già đi, bệnh tật rồi chết. Giống như cây cối thay lá theo mùa, đời người cũng đổi thay từng ngày.

Nhưng con người lại không chấp nhận được điều đó. Ta cứ mãi đầu tư cả cuộc đời vào những thứ tạm bợ:

Tiền bạc

Địa vị

Danh vọng

Tài sản

Đến khi tuổi già đến, thân thể suy yếu, ta mới nhận ra rằng những gì mình giữ gìn cả đời, rốt cuộc không mang theo được gì. Chính sự bám víu vào vô thường ấy là nguồn gốc của lo âu, căng thẳng, thất vọng và khổ đau.

Phật giáo không phủ nhận nhu cầu sống. Nhưng đạo Phật dạy rằng, tham vọng nếu không có chánh niệm sẽ trở thành gốc rễ của khổ.

Tham vọng khiến con người sống trong sự hơn thua

Mệt mỏi vì phải bảo vệ cái “tôi”

Đánh đổi bình an để lấy danh lợi

Tự trói mình trong vòng sợ mất, lo giữ

Người càng có nhiều thì lại càng lo nhiều.

Có những câu dân gian tuy mộc mạc nhưng lại rất đúng với tinh thần đạo Phật 

Ông Cả ăn, cả mặc, lại càng cả lo

Ông bếp ít ăn, ít mặc, ít lo

Không phải giàu là khổ, mà chính là lòng không biết đủ mới khổ.

Đạo Phật xem “biết đủ” (tri túc) là một đức tính cao quý.

Người biết đủ thì không tham cầu quá mức

Không ganh ghét so bì

Sống đơn giản nhưng thanh thản

Có ít nhưng ngủ ngon

Không bị cuốn vào vòng danh lợi

Người không biết đủ thì:

Luôn cảm thấy thiếu

Luôn bất an

Luôn lo sợ tương lai

Luôn sống trong phiền não

Tham vọng quá lớn sẽ khiến đời người mất đi sự an lạc hiện tại, trong khi hiện tại mới chính là điều quý nhất. Khi trẻ, ta tưởng mình còn cả đời phía trước.

Đến lúc già, ta mới thấy đời người chỉ như một giấc mộng ngắn ngủi.

Tuổi già mang theo:

Thân thể suy yếu

Khả năng hưởng thụ giảm dần

Những giới hạn không thể tránh

Nếu ta không chuẩn bị tâm lý từ sớm, thì tuổi già sẽ trở thành:

Nỗi sợ

Sự tiếc nuối

Sự buồn phiền

Sự bám víu vào quá khứ

Phật dạy rằng:

Già không phải là khổ, mà không chấp nhận già mới là khổ.

Cuối cùng hạnh phúc theo đạo Phật là gì?

Không phải sống lâu.

Không phải có nhiều.

Không phải thành công.

Mà là:

Tâm an lạc

Biết đủ

Biết buông

Biết sống hòa hợp

Biết vui với những gì mình đang có

Người sống được như vậy thì dù có ít vẫn hạnh phúc.

Đạo Phật không bảo ta từ bỏ cuộc đời, mà dạy ta:

Sống nhưng đừng dính mắc

Làm việc nhưng đừng để tâm mệt mỏi

Có tham vọng nhưng phải có chánh niệm

Hưởng thụ nhưng đừng để tham ái chi phối

Giữ của cải nhưng đừng để của cải giữ mình

Giàu hay nghèo không quan trọng. Quan trọng là tâm có được bình an hay không.

Tham vọng không phải là điều xấu.Nhưng nếu ta đặt cả đời mình vào những thứ vô thường, thì sớm muộn gì cũng khổ.

“Tri túc, tiện túc”

Biết đủ thì đủ

Vậy nên, sống giữa cuộc đời này, ta hãy học cách:

Làm vừa sức mình

Biết dừng khi cần

Biết vui với những điều giản dị

Biết trân quý từng ngày đang còn được sống

Vậy thì hãy nên vui vẻ, tận hưởng những ân sủng mà không phải ai cũng có được : Ðời sống của mình vui tươi hay buồn thảm là tùy thuộc vào thái độ của mình đối với cuộc sống