Vì sao chúng ta tu tập?
Không phải vì chán đời, mà vì đã từng khổ. Khổ vì bất an, lo sợ, vì cuộc sống cứ lặp lại mà lòng không thấy lối ra. Tu là khi ta dám nhìn thẳng vào sự thật vô thường của đời sống – già, bệnh, chết – để không còn sống trong vô minh và bám víu.
Tu không phải để trốn đời, mà để tâm được an, bớt khổ, sống tỉnh thức giữa những biến động. Theo Bát Chánh Đạo, tu là học cách thấy đúng, sống đúng và trở về chăm sóc chính tâm mình. Không mong phép màu, chỉ mong mỗi ngày nhẹ hơn, và tự do hơn trong nội tâm.
Tu không phải là việc làm cho vui hay để trang trí đời sống tinh thần. Tu là đạo nghiệp của cả một đời người. Nếu đi đúng hướng, tu tập đưa ta đến an lạc và giải thoát; nhưng nếu đi sai, tu có thể trở thành một áp lực, thậm chí là ác mộng.
Giống như một hạt thóc: nếu gieo đúng hướng, gặp đủ duyên, nó sẽ nảy mầm; nhưng nếu gieo sai, hạt giống ấy sẽ mục rữa trong đất. Con đường tu tập cũng vậy – đúng hướng quan trọng hơn nỗ lực mù quáng. Có một câu nói của phương Tây rất sâu sắc:
“Ước mơ mà không thực hiện chỉ là mơ ban ngày; hành động mà không có phương pháp thì trở thành ác mộng.”
Đạo Phật không phải là tập hợp của niềm tin mơ hồ, mà là một con đường rõ ràng, gọi là Bát Chánh Đạo – tám yếu tố giúp con người thoát khổ và hướng đến Niết-bàn. Đây không phải con đường dành cho ai đó ở cõi khác, mà là con đường đi ngay trong đời sống hiện tại.
Đức Phật từng dạy:
Phật trí vô biên – Phật tâm vô lượng – Phật pháp vô cùng, nhưng cũng không thể độ người vô duyên.
Không phải vì Ngài không từ bi, mà vì không ai có thể tu giùm ai. Chỉ khi chính mình gieo duyên lành, không chỉ là hiểu đạo mà khởi tâm muốn học đạo và hành đạo, thì con đường mới mở ra.
Trong vô số người đi chùa, quy y, có pháp danh, thật ra rất ít người thật sự chán sợ sinh tử và thiết tha cầu giải thoát. Phần lớn chỉ dừng lại ở mong cầu bình an, phước báu, gia đạo yên ổn cho hiện tại và con cháu mai sau. Điều đó không sai, nhưng chưa phải là cốt lõi của con đường giải thoát.
Người bắt đầu tu đúng là người nhìn thẳng vào sự thật của đời sống:
Dù giàu hay nghèo, nam hay nữ, đẹp hay xấu, thành công hay thất bại, cuối cùng ai cũng đi đến cái chết, và không ai có thể chết thay cho ai. Họ sẽ thấy rất rõ ràng cuộc sống của phần đông con người lặp đi lặp lại:
Sáng đi làm – tối về ngủ – kiếm tiền – lo toan – rồi già – rồi bệnh – rồi chết.
Có người ra đi nhẹ nhàng, có người vật vã vì bệnh tật, nhưng điểm đến thì giống nhau, và rất cô quạnh.
Người thấy được điều này không phải để bi quan, mà để tỉnh thức. Chính sự tỉnh thức ấy làm khởi lên tâm cầu giải thoát. Đây là Chánh kiến – bước đầu tiên của Bát Chánh Đạo. Tu tập là chuyển hóa, không phải trốn tránh. Khi hiểu đạo và bắt đầu hành đạo, người tu sĩ hay người cư sĩ tại gia cần quay về chuyển hóa chính mình, trước hết là tam độc: tham – sân – si. Đừng dán nhãn cho người muốn tu là họ khác người ,kỳ lạ làm xấu đi sự tu tập. Tu không có nghĩa là ghét bỏ cuộc đời, người thân mà chỉ là họ đã hiểu được con đường tu tập là con đường mà chỉ mỗi người tự mình bươc đi, tự mình giải thoát đó là giảm dần sự lệ thuộc vào dục lạc:
Ham ăn ngon, thích hưởng thụ, đắm mình trong vui chơi, hình thức, làm đẹp, giải trí không dừng… Những điều này vốn rất bình thường, nhưng nếu sống chỉ để thỏa mãn chúng, ta sẽ mãi trôi lăn trong vòng sinh tử.
Đạo Phật thẳng thắn chỉ ra:
Đời là khổ
Khổ có nguyên nhân
Khổ có thể chấm dứt
Và con đường chấm dứt khổ chính là Bát Chánh Đạo
Chỉ khi còn luân hồi, ta vẫn còn khả năng sống bất thiện. Và khi còn sống bất thiện, điểm đến sau cái chết không ai có thể bảo đảm.
Tu đúng không phải đợi đến đời sau mới có kết quả. Khi thực hành Bát Chánh Đạo, ta bắt đầu có an lạc ngay trong đời này:
Chánh kiến: thấy rõ vô thường – khổ – vô ngã
Chánh tư duy: suy nghĩ thiện lành, buông bỏ hại mình hại người
Chánh ngữ – Chánh nghiệp – Chánh mạng: sống tử tế, nói lời chân thật
Chánh tinh tấn – Chánh niệm – Chánh định: quay về chăm sóc tâm mình
Khi tham muốn lắng xuống, khi thích – ghét – vui – buồn không còn chi phối mạnh, ta dần thấy rõ: cái gọi là “ta” chỉ là một dòng tâm sinh diệt.
Khi không còn bám víu vào “cái ta”, ta chạm đến tuệ giác vô ngã – cánh cửa mở ra sự tự do nội tâm- đó là "Bát Chánh Đạo "– con đường sống an lạc ngay trong hiện tại
Tu đúng là đi con đường tỉnh thức, không cực đoan như nhiều người không hiểu đạo thuờng gán nhãn. Bởi vì tu không phải để trở thành người khác thường, mà để trở thành người hiểu rõ chính mình. Không phải để sợ hãi cuộc đời, mà để sống trọn vẹn, tỉnh táo và không bị cuốn trôi.
Người mới bước vào con đường tu tập chỉ cần nhớ một điều, tu đúng là tu có hướng, có phương pháp, có chuyển hóa, và có an lạc ngay trong hiện tại. Bát Chánh Đạo chính là bản đồ rõ ràng nhất cho hành trình ấy.
Thiên Lan
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét