“Chỉ có ai đã trải qua nỗi đau khổ tột cùng mới có khả năng cảm nhận được hạnh phúc tột cùng.”
— Alexandre Dumas
Khổ đau đến với đời người giống như những ngày mưa gió bão bùng. Nó không phải để trừng phạt, mà để nhắc chúng ta biết trân quý những ngày nắng đẹp, trời thanh, gió hiền. Dĩ nhiên, không ai muốn khổ đau, và bản năng tự nhiên của con người là tìm mọi cách để tránh né nó. Thế nhưng, đôi khi chính khổ đau lại là tiếng chuông cảnh tỉnh, buộc ta phải dừng lại, nhìn sâu và đánh giá lại cách mình đang sống.
Những người chạm đến cảm giác an lạc sâu sắc trong đời thường không hẳn là những người sở hữu nhiều vật chất, mà là những người biết quay về chăm sóc đời sống nội tâm. Mỗi ngày, trong mỗi chúng ta đều diễn ra một cuộc giằng co âm thầm giữa thân và tâm. Thân là nơi phát sinh những ham muốn, dục vọng, khát khao chiếm hữu—những thứ ta mang theo từ tập khí quá khứ hoặc được nuôi lớn trong hiện tại. Tâm thì liên tục đòi hỏi, mong cầu nhiều hơn. Khi những ham muốn ấy không được thỏa mãn, khổ đau liền sinh khởi. Thân và tâm không hòa hợp, nên bình an không thể có mặt.
Có một câu chuyện được kể lại như sau:
Một người vừa qua đời và được tái sinh vào một nơi vô cùng xinh đẹp, tràn ngập những lạc thú mà ở trần gian anh chưa từng tưởng tượng nổi. Một người hầu khoác áo choàng trắng ra đón và nói:
“Ngài có thể có bất cứ thứ gì ngài muốn—thức ăn, khoái lạc, giải trí—mọi thứ trên đời đều có ở đây.”
Người ấy vô cùng sung sướng. Ngày qua ngày, anh tận hưởng mọi thú vui, thử tất cả những điều từng mơ ước khi còn sống. Nhưng rồi, một ngày kia, anh bắt đầu cảm thấy trống rỗng và chán chường. Anh gọi người hầu đến và nói:
“Tôi đã chán hết mọi thứ ở đây rồi. Tôi cần một việc gì đó để làm. Ông có thể cho tôi một công việc không?”
Người hầu buồn bã lắc đầu:
“Xin lỗi ngài. Đây là điều duy nhất chúng tôi không thể đáp ứng. Ở đây không có việc gì để làm cả.”
Nghe vậy, người ấy tức giận quát lớn:
“Thật không thể chịu nổi! Tôi thà sinh vào địa ngục còn hơn.”
Người hầu nhẹ nhàng đáp:
“Vậy ngài nghĩ ngài đang ở đâu lúc này?”
Câu chuyện cho thấy: người đàn ông ấy không thực sự biết mình đang tìm kiếm điều gì. Anh có đầy đủ mọi thứ, không thiếu thốn, không khổ đau theo nghĩa thông thường, nhưng vẫn rơi vào buồn chán và tuyệt vọng. Khi không còn thử thách, không còn ý nghĩa để vươn lên, hạnh phúc cũng trở nên vô nghĩa. Phải chăng chính vì vậy mà khổ đau là cần thiết, để chúng ta hiểu hạnh phúc thật sự nằm ở đâu?
Thực ra, khổ đau không phải lúc nào cũng tiêu cực hay đáng sợ. Nhiều khi, nó là một người thầy thầm lặng giúp chúng ta tỉnh thức. Như lời Phật dạy:
Nghĩ đến thân thể thì đừng cầu không bệnh khổ, vì không bệnh khổ thì dục vọng dễ sinh.
Ở đời đừng cầu không hoạn nạn, vì không hoạn nạn thì kiêu sa nổi dậy.
Khổ đau là một phần không thể tách rời của đời sống. Khi ta biết nhìn nhận nó như một thử thách, dám bước tiếp mà không than trách, không oán giận, thì ngay trong giây phút chấp nhận ấy, tuệ giác bắt đầu nảy sinh. Bởi rốt cuộc, đau khổ hay hạnh phúc, thiên đường hay địa ngục, đều không ở đâu xa—chúng đều được sinh ra từ chính tâm thức của mỗi chúng ta.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét