Có bao giờ bạn tự hỏi: Tại sao có những người càng trưởng thành lại càng thích sống một mình?
Họ không thích những cuộc gặp gỡ quá đông người, không cần phải có thật nhiều bạn bè, cũng không cảm thấy khó chịu khi một ngày nào đó không có ai bên cạnh. Họ có thể ngồi một mình hàng giờ để đọc sách, suy nghĩ, làm việc hoặc đơn giản là tận hưởng sự yên tĩnh của chính mình.
Có phải họ cô đơn? Hay phía sau sự im lặng ấy là một đời sống nội tâm mà người bên ngoài rất khó nhìn thấy?
Một số nghiên cứu về tâm lý học từng cho thấy những người có khả năng tư duy cao, có tính độc lập trong suy nghĩ và thiên về đời sống nội tâm có thể không tìm kiếm nhiều tương tác xã hội. Họ thường thích dành thời gian cho những suy nghĩ riêng, cho sự sáng tạo hoặc cho những mối quan hệ thật sự sâu sắc.
Nhưng điều đó không có nghĩa là cứ thích sống một mình thì là người thông minh, hay tất cả những người thông minh đều không thích giao tiếp. Mỗi người có một nhu cầu xã hội khác nhau. Điều đáng chú ý không nằm ở việc một người có bao nhiêu bạn bè, mà ở câu hỏi: Họ có thật sự cần đám đông để cảm thấy mình có giá trị hay không?
Có những người không thích kết giao quá rộng bởi họ không dễ dàng tìm được những người có cùng cách suy nghĩ, cùng chiều sâu nhận thức hoặc cùng quan niệm sống. Họ không muốn dành quá nhiều thời gian cho những mối quan hệ hời hợt. Vì vậy, thay vì tìm kiếm thật nhiều người chung quanh, họ chọn một vài mối quan hệ chân thành, hoặc đôi khi chọn chính sự yên tĩnh của mình.
Nhưng nếu nhìn từ góc độ Phật giáo, “biết sống một mình” lại mang một ý nghĩa sâu sắc hơn rất nhiều.
Trong kinh điển Phật giáo, Đức Phật từng nói về nghệ thuật sống một mình. Đó không phải là sự chạy trốn khỏi cuộc đời, cũng không phải vì nghĩ rằng mình hơn người hay thông minh hơn người khác. Sống một mình đúng nghĩa là học cách không để tâm mình bị lệ thuộc vào những người chung quanh và những hoàn cảnh bên ngoài.
Một người có thể sống giữa gia đình mà vẫn biết sống một mình.
Có thể làm việc giữa một văn phòng đông người mà vẫn biết sống một mình.
Có thể bước giữa phố phường náo nhiệt, nghe đủ những lời khen chê, chứng kiến đủ những chuyện thị phi, nhưng bên trong vẫn giữ được sự tỉnh thức và bình an.
Đó mới là điều khó.
Cô độc và biết sống một mình hoàn toàn khác nhau.
Cô độc đôi khi là cảm giác thiếu vắng một người để nương tựa.
Còn biết sống một mình là khi ta không còn quá cần một người khác để lấp đầy khoảng trống trong tâm trí.
Người biết sống một mình không nhất thiết là người lạnh lùng. Trái lại, khi không còn bị cuốn theo quá nhiều yêu ghét, được mất và hơn thua, họ có thể nhìn người khác bằng ánh mắt rộng lượng hơn.
Họ vẫn biết buồn, biết vui, biết yêu thương và biết đau trước nỗi đau của người khác. Nhưng họ không để những cảm xúc ấy hoàn toàn chi phối mình.
Họ có thể thương một người mà không chiếm hữu.
Có thể quan tâm mà không đòi hỏi.
Có thể chia sẻ mà không mong cầu được đáp lại.
Có thể nhìn thấy một người đang đau khổ mà không vội phán xét.
Bởi vì bên trong họ có một khoảng lặng đủ rộng để lắng nghe và thấu hiểu.
Chính vì vậy, đôi khi khi tiếp xúc với những người như thế, chúng ta có thể cảm thấy họ ít nói, khó gần hoặc có vẻ lạnh lùng. Nhưng sự im lặng ấy không nhất thiết là vô tình. Có thể đó là dấu hiệu của một người đang sống sâu hơn với chính mình.
Đạo Phật luôn nhắc nhở chúng ta phải quán chiếu sự sống trong từng giây phút hiện tại. Muốn nhìn thấy tâm mình, đôi khi chúng ta cần một khoảng lặng. Bởi khi tiếng ồn bên ngoài quá lớn, chúng ta rất dễ nhầm lẫn giữa điều mình thật sự muốn và điều người khác muốn mình trở thành.
Khi ở một mình, ta bắt đầu nghe thấy những tiếng nói rất nhỏ trong nội tâm.
Ta nhận ra điều gì đang khiến mình đau khổ.
Ta nhìn thấy những chấp niệm mà trước đây mình không nhận ra.
Ta hiểu rằng có những mối quan hệ mình từng tưởng là không thể thiếu, nhưng thật ra chỉ là những sợi dây lệ thuộc.
Và rồi, từng chút một, ta học cách buông xuống.
Buông không có nghĩa là không còn yêu thương.
Buông là yêu thương mà không bị trói buộc.
Buông là sống giữa cuộc đời nhưng không để cuộc đời kéo tâm mình đi mãi.
Vì thế, người thật sự biết sống một mình không cần phải vào rừng sâu hay tìm đến một nơi hoàn toàn biệt lập. Họ có thể sống giữa thành phố đông đúc, giữa gia đình, công việc và những va chạm thường ngày, nhưng trong tâm vẫn có một khoảng trời riêng bình an.
Đó là sự cô tịch của người tỉnh thức, chứ không phải sự cô độc của người bị bỏ lại.
Tôi không khuyên mọi người phải sống một mình. Con người vẫn cần tình thân, tình bạn, sự sẻ chia và những mối quan hệ lành mạnh. Chúng ta không sinh ra để tách khỏi cuộc đời.
Nhưng có lẽ mỗi người đều cần học cách ở một mình mà không sợ hãi chính mình.
Nếu bạn là người thích sự yên tĩnh, thích suy nghĩ độc lập, thích sáng tạo và cần những khoảng thời gian không bị người khác làm phiền, đừng vội cho rằng mình là người khác thường.
Có thể tâm bạn chỉ đang cần một khoảng lặng.
Và nếu một ngày nào đó bạn nhận ra mình không còn quá cần sự công nhận của người khác, không còn quá bận tâm đến lời khen chê, không còn bị những được mất của cuộc đời làm cho chao đảo, thì có lẽ bạn đang học được một bài học rất quan trọng:
Học cách sống một mình.
Cuối cùng, mục đích của việc sống một mình không phải là để xa lìa con người, mà là để trở về với chính mình.
Và trên con đường tu học, khoảng lặng ấy lại càng quý giá. Khi tâm bớt chạy theo ngoại cảnh, ta mới có cơ hội nhìn sâu vào chính mình, nhận diện những tham ái, chấp trước và vô minh đang âm thầm chi phối cuộc sống.
Đến một lúc nào đó, ta hiểu rằng sự bình an không nằm ở việc quanh mình có bao nhiêu người, mà nằm ở khả năng an trú nơi chính mình.
Khi ấy, dù một mình hay giữa muôn người, ta vẫn không còn thấy mình cô độc.
Bởi người đã tìm được sự bình an trong chính mình thì đi đâu cũng có một nơi để trở về.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét