Cầu Cho Bạo Chúa Sống Lâu

Có một lão bà ở Syracuse. Lúc bấy giờ, vua Dennys trị dân tàn bạo đến mức không thể nói.

Thiên hạ đều cầu khẩn cho vua chóng chết.

Thế mà lão bà sáng nào cũng vào giáo đường cầu nguyện cho bạo chúa sống lâu. Hơn nữa lại còn vái lạy thần linh, nếu có làm chết, xin làm chết mình thay cho Hôn quân.

Vua biết tin lấy làm lạ lùng quá, bèn vời lão vào hỏi cho rõ lý do. Lão bà nói:

- Tôi nay không còn xuân xanh nữa! Trước đây, khi tôi còn trẻ, nước tôi đã phải chống Hôn quân vô đạo, thật khổ sở vô cùng. Tôi cầu nguyện cho nước thoát khỏi hôn quân. Sau đó, kẻ hành thích lên kế nghiệp. Ngờ đâu lại tàn bạo hơn vua trước. Tôi lại nghĩ, giả sử vua này chết đi thì có lẽ nhân dân sẽ thoát khỏi cảnh lầm than. Hay đâu vua ấy qua đời, thì đến bệ hạ lên ngôi, thiên hạ lại lầm than nhiều hơn các đời vua trước nữa. Lấy đó mà suy, thì đời sau chắc hẳn vua lại còn tàn ác hơn đời này. Sở dĩ tôi cầu nguyện đem thân này thế cho nhà vua được trường thọ là để trì hoãn cuộc thay đổi ấy đến ngày nào hay ngày đó!

Đây là một câu chuyện rất sâu xắc về cuộc đời . Câu chuyện này có thể được nâng lên thành một bài học triết lý sâu sắc hơn nếu không chỉ dừng ở việc "đổi người cầm quyền chưa chắc đổi được xã hội", mà còn hướng người đọc suy ngẫm về bản chất của quyền lực, con người và sự thay đổi qua từng thời đại.

Chúng ta có thể diễn đạt theo một trong những hướng sau:

1. Triết lý về sự thay đổi

Thay đổi một con người không đồng nghĩa với việc thay đổi một xã hội. Nếu gốc rễ của cái xấu vẫn còn, thì người thay thế rất có thể sẽ lặp lại hoặc tệ hơn người trước. Muốn thay đổi cuộc đời, phải thay đổi từ nền tảng xã hội chứ không chỉ thay đổi người đứng đầu.

2. Triết lý về kinh nghiệm sống

Người trẻ thường tin rằng mọi vấn đề đều có thể giải quyết bằng một cuộc thay đổi quyết liệt. Người từng trải hiểu rằng cuộc sống phức tạp hơn rất nhiều; có những điều không thể giải quyết chỉ bằng việc thay người lãnh đạo. Kinh nghiệm giúp con người bớt cực đoan và nhìn nhận thực tế hơn.

3. Triết lý về kỳ vọng

Đừng quá kỳ vọng rằng một "vị cứu tinh" sẽ xuất hiện để thay đổi mọi thứ. Khi mọi hy vọng đều đặt vào một cá nhân, sự thất vọng thường sẽ lặp lại. Điều xã hội cần là những giá trị và thể chế tốt, chứ không chỉ là một con người mới.

4. Triết lý về bản chất quyền lực

Quyền lực, nếu không được kiểm soát, có thể làm tha hóa bất kỳ ai. Vì thế, điều đáng quan tâm không phải là ai cầm quyền, mà là quyền lực ấy có được giới hạn và giám sát hay không.

Nõi tóm lại câu chuyện của bà lão không phải là lời ca ngợi bạo chúa, mà là sự thất vọng của một người đã chứng kiến quá nhiều lần hy vọng rồi thất vọng. Bà hiểu rằng chỉ thay một vị vua thôi cũng không đủ để thay đổi vận mệnh đất nước. Khi nguyên nhân của bất công vẫn còn, cái ác sẽ tiếp tục tái diễn dưới một hình thức khác. Bài học của câu chuyện nhắc chúng ta rằng muốn thay đổi cuộc sống, cần thay đổi từ gốc rễ: con người, tư tưởng, luật pháp và cách tổ chức xã hội, giáo dục chứ không chỉ thay đổi người đứng đầu.

Đoạn kết này vừa giữ được ý nghĩa của ngụ ngôn, vừa mở rộng thành một triết lý có giá trị vượt ra ngoài bối cảnh lịch sử của câu chuyện.

Bình an trong tâm trí là gì và làm thế nào để đạt được sự bình an?

 Sadhguru giải thích ý nghĩa của "bình an trong tâm trí" và chia sẻ góc nhìn về cách để con người thực sự sống trong sự bình an.

Bình an là gì?

Bình an là gì? Có người cho rằng ngồi thiền trên núi là bình an. Có người khác uống rượu rồi cảm thấy rất bình yên. Thực tế, bất cứ khi nào cái tôi (ego) của bạn được thỏa mãn, bạn sẽ cảm thấy rất bình yên. Ở bất cứ nơi đâu, nếu mọi người sẵn sàng ủng hộ và nuông chiều cái tôi của bạn, bạn sẽ cảm thấy rất dễ chịu. Chỉ khi cái tôi của bạn bị tổn thương, bạn mới cảm thấy bất an, đúng không?

Nếu bạn phải lên núi ngồi thì mới có được sự bình yên, thì sự bình yên đó không phải là của bạn, mà có lẽ là của ngọn núi. Khi bạn xuống núi, những vấn đề cũ sẽ quay trở lại. Bất kỳ ai cũng có thể cảm thấy bình yên trên núi vì họ chỉ ở đó trong vài ngày. Nhưng nếu bạn sống ở đó 3 năm, bạn cũng sẽ gặp đủ loại rắc rối.

Các kỳ nghỉ thường rất ngắn – và đó lại là điều tốt. Nếu bạn ở lâu hơn, bạn sẽ nhận ra rằng ngay cả kỳ nghỉ cũng không giải quyết được vấn đề. Vì thời gian quá ngắn nên trước khi bạn kịp tạo ra những rắc rối mới, bạn đã quay lại với những rắc rối cũ của chính mình. Vì thế, có lẽ chúng ta không nên phàn nàn rằng kỳ nghỉ quá ngắn.

Thông thường, khi con người nói đến "bình an trong tâm trí", họ chỉ đang tìm cách khiến cái tôi của mình cảm thấy dễ chịu hơn. Thay vì sống trong trạng thái xáo trộn, họ muốn được thoải mái. Nhưng chính quá trình cố gắng khiến cái tôi được thoải mái lại là nguồn gốc của mọi sự bất an. Càng cố tìm kiếm sự bình yên, con người càng đánh mất nó và đi chệch khỏi hướng đi. Người luôn cố gắng để được bình yên sẽ không bao giờ thực sự bình yên. Điều ngược lại mới xảy ra.

Bình an không phải là thứ bạn tạo ra. Bình an cũng không phải là điều xảy ra. Bình an vốn đã luôn hiện hữu.

Thông thường, sự bình yên mà bạn đạt được chỉ là một cảm giác dễ chịu. Khi ngắm nhìn núi non, bạn thấy lòng thanh thản. Nhưng nếu bất ngờ có một con voi lao ra từ trong rừng và chạy thẳng về phía bạn, toàn bộ sự bình yên ấy sẽ biến mất ngay lập tức. Kiểu bình yên đó không có nhiều ý nghĩa.

Thà rằng bạn cảm thấy bất an còn hơn. Khi bất an, ít nhất bạn sẽ bắt đầu tìm kiếm. Còn nếu chỉ cảm thấy yên ổn, bạn rất dễ rơi vào trạng thái tự mãn. Tự mãn mới chính là kẻ thù lớn nhất. Bất an không phải là kẻ thù của bạn. Chính sự tự mãn mới là điều nguy hiểm, và kiểu bình yên hời hợt ấy chỉ nuôi dưỡng sự tự mãn.

Sự bình yên cũng có thể xuất hiện sau khi bạn đạt được một thành tựu nào đó. Khi hoàn thành điều mình mong muốn, bạn cảm thấy mãn nguyện, như thể bản thân đã trọn vẹn. Nhưng cảm giác ấy chỉ tồn tại trong khoảnh khắc. Đó không phải là sự trọn vẹn thực sự.

Khi những mong muốn được đáp ứng, tham vọng trở thành hiện thực, hoặc mọi việc diễn ra đúng như ý, khi hoàn cảnh xung quanh thuận lợi cho cái tôi và cơ thể của bạn, đó là lúc bạn thường cảm thấy bình yên. Nhưng đó không phải là bình an đích thực.

Bình an nghĩa là trạng thái trống rỗng. Bình an không phải điều bạn tạo ra hay điều xảy đến. Bình an vốn đã luôn hiện hữu. Những gì diễn ra trên bề mặt chỉ là sự xáo động.

Điều này giống như đại dương. Trên mặt biển luôn có sóng lớn, những cơn cuồng phong và sự hỗn loạn. Nhưng càng đi sâu xuống, mọi thứ càng trở nên tĩnh lặng hơn. Bản chất nền tảng của sự tồn tại luôn là bình an.

Ngày nay, phần lớn mọi người cho rằng sự bình an trong tâm trí là mục tiêu cao nhất của cuộc đời. Những người như vậy rồi cũng chỉ "an nghỉ trong bình yên".

Ngay cả chú chó của bạn cũng sẽ nằm yên bình nếu được cho ăn đầy đủ. Có thể nó chưa đạt đến trạng thái hỷ lạc, nhưng ít nhất cũng bình yên. Thế nhưng nhiều người trên hành tinh này – kể cả những người tự nhận mình là người tu hành – lại xem trạng thái ấy là đích đến cao nhất.

Họ nói rằng bình an là mục tiêu tối thượng. Nhưng không phải vậy.

Nếu hôm nay bạn muốn thưởng thức bữa tối của mình, bạn cần có sự bình an. Nếu muốn tận hưởng gia đình, công việc hay một buổi dạo chơi trong công viên, bạn cũng cần sự bình an.

Bình an là chữ "A" của cuộc sống, chứ không phải chữ "Z". Đó là nền tảng căn bản nhất. Dù bạn không có điều gì khác, ít nhất bạn cũng cần được bình yên.

Sự bình yên được xem như mục tiêu cao nhất chỉ vì những người có tâm trí rối loạn sẽ nhìn nhận như vậy. Điều gì bạn đang thiếu thốn sẽ trở thành điều quan trọng nhất trong cuộc đời bạn.

Một câu chuyện về "Shalom"

Cách đây một thời gian, khi tôi đến Israel, người ta đưa tôi đến một nhà hàng để dự tiệc tối.

Có nhiều kiểu nhà hàng khác nhau. Có nơi nổi tiếng vì món ăn ngon. Có nơi nổi tiếng nhờ không gian đẹp. Cũng có những nơi nổi tiếng vì những cuộc trò chuyện diễn ra ở đó.

Tại Tel Aviv, đây là nhà hàng được cho là nơi diễn ra những cuộc trò chuyện mang tính trí tuệ nhất.

Khi mọi người bắt đầu đến, một người chào tôi bằng câu:

"Shalom."

Tôi đáp lại:

"Namaste."

Rồi tôi hỏi:

"'Shalom'" nghĩa là gì?"

Ông ấy trả lời:

"Đây là lời chào trang trọng nhất. Nó có nghĩa là 'bình an'."

Tôi hỏi tiếp:

"Tại sao bình an lại là lời chào cao quý nhất?"

Đối với tôi, bình an không phải là lời chào cao quý nhất.

Có lẽ nếu bạn sinh ra ở Trung Đông, nơi mỗi ngày đều chứng kiến xung đột và bạo lực, thì bình an sẽ là điều quý giá nhất. Nếu người ta chết ngay trong khu phố của bạn, chắc chắn bạn sẽ nghĩ rằng sống trong hòa bình là điều tuyệt vời nhất.

Nhưng nếu mọi thứ xung quanh đều yên ổn, bạn lại bắt đầu tìm kiếm một chút kích thích và phiêu lưu.

Bình an không phải là đích đến cuối cùng

Bình an chắc chắn không phải là mục tiêu tối hậu.

Chỉ khi bạn bình an và vui vẻ, cơ thể cũng như tâm trí của bạn mới hoạt động ở trạng thái tốt nhất. Đó mới là nền tảng cơ bản cho thành công và hiệu quả trong cuộc sống.

Hiệu quả và năng suất của bạn không phụ thuộc vào việc bạn khao khát làm điều gì đến mức nào, mà phụ thuộc vào năng lực thực sự của bạn.

Năng lực ấy sẽ bị suy giảm khi bạn sống trong trạng thái buồn bã, thất vọng hoặc trầm cảm.

Vì vậy, nếu bạn quan tâm đến hiệu quả và năng suất, điều quan trọng đầu tiên là tạo cho bản thân một nền tảng dễ chịu – nơi sự bình an và niềm vui không còn là điều phải theo đuổi.

Chúng không phụ thuộc vào bất kỳ điều kiện nào bên ngoài. Đó chỉ là trạng thái tự nhiên của bạn.

Khi đó, cơ thể và tâm trí sẽ vận hành ở mức tối ưu nhất, và bạn có thể tạo nên bất cứ điều gì bạn mong muốn một cách nhẹ nhàng và tự nhiên.

+++Ghi chú của Ban biên tập: Hãy tìm đọc thêm những chia sẻ của Sadhguru về nguồn gốc xung đột, những hiểu lầm phổ biến về hòa bình, và cách mỗi chúng ta có thể góp phần xây dựng một thế hệ con người sống trong bình an.

Bài viết đựơc đăng trên trang nhà của Sadhguru