Bài viết này tôi muốn chia sẻ suy nghĩ của mình khi tìm hiểu về Luân Hồi. Có thể đây là vấn đề mà ai trong chúng ta cũng thắc mắc khi mới tìm hiểu về Phật pháp: “Luân hồi thật sự là gì? Có phải chết rồi thành người, thành thú, hay thành cái gì đó khác?” Sau khi đọc nhiều tài liệu, tôi nhận ra rằng ý nghĩa của hai chữ luân hồi rộng hơn mình tưởng rất nhiều.
Ngày xưa, không chỉ Phật giáo mà nhiều truyền thống tâm linh khác cũng tin rằng mọi thứ trong vũ trụ – từ con người, loài vật cho đến cây cỏ – đều có linh tính và đều chịu sự vận hành của nhân quả. Một tài liệu tôi đọc có câu: “Mọi sinh vật đều có linh hồn… và cũng chịu luân hồi nhân quả.” Nghe vậy, tôi chợt hiểu: hóa ra mình và muôn loài không hề xa lạ.
Con người và loài vật – khác mà giống
Một điều làm tôi suy nghĩ nhiều là quan sát những người xung quanh. Có người hiền lành, nhẹ nhàng như con nai. Có người lanh lợi như khỉ. Có người nóng nảy như cọp. Có người ăn uống, sinh hoạt… giống hệt một loài vật nào đó. Văn bản gốc có nói: “Có người cười như ngựa hí, có người đi như rắn bò…” – nghe thì buồn cười, nhưng thật ra cũng có lý. Theo quan điểm luân hồi, những “tập khí” ấy có thể là dấu vết của nhiều kiếp sống trước. Không phải để phán xét ai, mà để hiểu rằng mỗi người mang theo một hành trang rất dài từ quá khứ.
Tôi cũng đọc câu chuyện về tên sát nhân Jeffrey Dahmer – người giết và ăn thịt 17 người, cùng với một cuốn phim đạt năm giải oscar có tên là Silence of the lamps cũng đều nói đến những chuyện giết người này. Tài liệu viết: “Mặc dầu là một con người nhưng rõ ràng hắn còn hơn con vật…” Điều này khiến tôi giật mình: hóa ra có những người mang thân người nhưng tâm tính còn thấp hơn cả loài vật hiền lành.
Vì sao người tin luân hồi thường kiêng sát sinh?
Khi hiểu rằng mọi sinh vật đều biết đau, biết sợ, biết khổ – và có thể từng là người thân của mình trong một kiếp nào đó – thì việc giết hại trở nên rất khó. Trong rất nhiều pháp thoại hay tài liệu gốc nói rõ hai lý do:
Sinh vật biết đau khổ, nên giết chúng là tạo nghiệp. Chúng có thể là hậu thân của ai đó, hoặc chính là người quen của mình trong kiếp trước.
Tôi thấy điều này không phải mê tín, mà là một cách sống có lòng trắc ẩn.
Loài vật cũng có tính cách – và đó là nghiệp riêng của chúng.
Cùng là loài chó, nhưng có con trung thành, có con phản chủ, có con hiền, có con dữ. Điều này khiến tôi nghĩ đến câu chuyện cảm động trong tài liệu: con chó ngày nào cũng ra ga đón chủ, dù chủ đã chết. Nó buồn đến mức bỏ ăn rồi chết trên đường đi. Người ta thương quá nên xây mộ cho nó, ghi: “Đây là nơi an nghỉ của con chó trung nghĩa.”
Đọc xong, tôi thấy lòng mình mềm lại. Hóa ra tình thương không chỉ có ở con người.
Luân hồi và thuyết tiến hóa – không hề mâu thuẫn
Darwin nói về tiến hóa theo nghĩa sinh học: phôi của cá, rùa, chim, thú, người… lúc mới hình thành đều giống nhau. Nhưng Darwin không bàn đến phần tâm linh. Còn thuyết luân hồi thì nhìn sâu vào sự tiến hóa của tâm thức – thứ mà khoa học chưa chạm tới.
Tài liệu viết: “Thuyết tiến hóa chỉ phác họa được rằng con người đã trải qua nhiều giai đoạn… trong khi thuyết luân hồi cho thấy sự chuyển hóa liên quan đến tâm linh và luân lý.”
Tôi thấy hai thuyết này không hề đối nghịch. Một bên nói về thân, một bên nói về tâm. Ghép lại thì bức tranh mới đầy đủ.
Ngay trong đời sống, ta đã đi qua nhiều “cõi”
D.T. Suzuki có một nhận định rất hay: trong một đời người, ta đã trải nghiệm đủ các “cõi” rồi.
Khi hạnh phúc → như cõi trời
Khi đau khổ → như địa ngục
Khi sân hận → như A-tu-la
Khi si mê → như súc sinh
Tài liệu viết: “Khi ta vui vẻ… tương ứng với cõi thiên đàng; khi ta đau khổ… là như rơi vào địa ngục.”
Tôi đọc đến đây thì bật cười: đúng thật, đâu cần đợi chết mới biết thiên đường hay địa ngục. Chúng nằm ngay trong tâm minh.
Giữa hai kiếp – linh hồn vẫn tiếp tục học
Một tác giả khác nói rằng trung bình mỗi linh hồn tái sinh khoảng 250 năm một lần. Trong thời gian đó, linh hồn “nhìn lại kiếp sống đã qua và chọn lựa cho lần tái sinh kế tiếp”. Nghe như một hành trình học tập dài vô tận.
Jean Francis Crolart kết luận rất rõ:
“Kiếp sống hiện nay tùy thuộc nhiều kiếp trước, nhưng chính kiếp hiện tại đặt nền tảng cho kiếp tương lai.”
Tôi đọc câu này mà thấy lòng nhẹ nhàng hơn. Hóa ra mình không bị trói buộc bởi quá khứ. Mình có thể gieo lại từ hôm nay và có khi mình làm điều gì không hay thì cũng còn kịp để sửa đổi.
Sau khi đọc hết những tài liệu này, tôi không còn nhìn luân hồi như một chuyện huyền bí nữa. Tôi thấy nó giống như một cách nhìn đời:
Mọi thứ đều có liên hệ với nhau.
Mỗi hành động đều để lại dấu vết.
Mỗi người đều đang học bài học của riêng mình.
Và ai cũng có cơ hội tiến hóa, dù chậm hay nhanh.
Hiểu vậy, tôi thấy mình nên tránh xa những sự việc khiến cho mình không vui tôi đang tập để có thể dễ thương hơn với người khác--có thể phải tập tha thứ nhiều hơn nữa. Vì biết đâu, họ cũng đang vật lộn với những nghiệp cũ mà mình không thấy được. Và khi viết đến đây, tôi mới chợt nhận ra: Luân hồi không phải chuyện của kiếp khác-mà là chuyện chúng ta đang trải nghiệm ngay trong đời sống này.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét