Mình đang nuôi thân và tâm bằng điều gì?

Chúng ta thường đến chùa để lễ Phật, nghe pháp, làm việc thiện và gieo duyên lành. Thế nhưng, khi ngồi trước một bữa cơm chay trong chùa, có mấy ai dừng lại để tự hỏi: mình đang nuôi thân và nuôi tâm bằng điều gì?

Phần lớn chúng ta xem việc ăn uống chỉ là nhu cầu của cái bụng: đói thì ăn, ngon thì ăn, thích thì ăn thêm. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, mỗi bữa ăn không chỉ nuôi dưỡng thân thể mà còn ảnh hưởng đến tâm hồn, thói quen và nghiệp của chính mình.

Có những người thường xuyên nóng nảy, tâm bất an, ánh mắt nặng nề. Điều đó không hẳn chỉ vì cuộc sống quá khó khăn, mà đôi khi còn vì họ đang hấp thụ quá nhiều năng lượng thô nặng từ cách sống và cách ăn uống mà chính họ cũng không nhận ra.

Điều này không nhằm phán xét những người ăn mặn hay khuyên mọi người phải ăn chay ngay lập tức. Điều quan trọng là mỗi người biết nhìn lại bữa ăn của mình bằng sự tỉnh thức, để không bị vị giác dẫn dắt quá xa mà quên mất lòng từ bi đối với những sinh mạng khác.

Có những người rất giàu có, mỗi ngày đều dùng bữa với sơn hào hải vị, bàn tiệc đầy ắp những món ăn đắt tiền. Nhưng liệu họ có thật sự bình an để thưởng thức những món ăn ấy? Khi tâm trí luôn bị cuốn vào công việc, lợi nhuận, những biến động của kinh doanh hay áp lực cuộc sống, thì dù thức ăn có quý giá đến đâu cũng khó mang lại cảm giác an lạc. Người ta tưởng mình đang hưởng thụ, nhưng nhiều khi nội tâm lại càng ngày càng chai cứng và mệt mỏi.

Đó cũng là lý do vì sao nhiều người đi nghỉ dưỡng ở những nơi rất đẹp nhưng khi trở về lại cảm thấy kiệt sức hoặc bị ốm. Thân thể được nghỉ ngơi nhưng tâm trí vẫn chưa thật sự được chữa lành.

Trong cuộc sống hiện đại, điện thoại thông minh và mạng xã hội khiến nhiều người vừa ăn vừa lướt điện thoại, xem tin tức hoặc trả lời tin nhắn. Bữa ăn trở thành một thói quen vô thức. Cái bụng có thể no, nhưng tâm thức vẫn trống rỗng vì không hề có mặt trọn vẹn trong những gì mình đang ăn.

Đạo Phật khuyến khích con người hạn chế sát sinh vì mọi loài đều biết đau đớn, đều quý trọng sự sống và đều mang Phật tính. Theo giáo lý nhân quả và luân hồi, tất cả chúng sinh đều có thể đã từng là người thân của nhau trong vô số kiếp. Vì vậy, khi giảm bớt việc sát sinh, cũng là lúc chúng ta giảm bớt nghiệp và nuôi lớn lòng từ bi.

Những con vật trước khi mất đi cũng biết sợ hãi, đau đớn và khao khát được sống như bất kỳ ai trong chúng ta. Khi quán chiếu sâu sắc về điều đó, mỗi người sẽ tự có câu trả lời cho mình về việc có nên ăn chay hay không. Việc ăn chay chỉ thật sự có ý nghĩa khi xuất phát từ sự hiểu biết và lòng thương yêu, chứ không phải vì bị ép buộc.

Bên cạnh đó, mỗi bữa ăn còn là cơ hội để thực hành lòng biết ơn. Một hạt gạo là kết tinh của biết bao tháng ngày lao động của người nông dân, của đất, của nước, của nắng, của mưa và của rất nhiều nhân duyên khác. Những cọng rau xanh cũng vậy, chúng không tự nhiên xuất hiện trên mâm cơm mà là thành quả của rất nhiều công sức.

Khi ăn với tâm biết ơn, chúng ta sẽ trân quý thức ăn hơn, bớt lãng phí hơn và hiểu rằng không có điều gì đến với mình là tự nhiên hay hiển nhiên.

Trong cuộc sống, nhiều khi chúng ta đi qua mọi thứ một cách hờ hững. Chúng ta mặc nhiên cho rằng cơm phải ngon, món ăn phải hợp khẩu vị. Chỉ cần một món không vừa ý là dễ nổi nóng ngay trên bàn ăn. Chính những lời nói thiếu chánh niệm ấy lại tạo nên khẩu nghiệp mà sau này chính mình phải gánh chịu.

Ngày nay, không ít người dùng thức ăn để xoa dịu căng thẳng trong cuộc sống. Ăn khi buồn, ăn khi áp lực, ăn để lấp đầy khoảng trống trong tâm hồn. Điều đó góp phần dẫn đến béo phì, bệnh tật và nhiều vấn đề sức khỏe khác. Nguyên nhân sâu xa không chỉ nằm ở thức ăn mà còn ở việc chúng ta chưa biết ăn trong chánh niệm.

Một bữa cơm có ý nghĩa không nhất thiết phải là mâm cao cỗ đầy. Chỉ cần trong bữa ăn có sự biết ơn, lòng từ bi và sự tỉnh thức thì đó đã là một bữa cơm nuôi dưỡng cả thân lẫn tâm.

Khi lòng từ bi lớn dần, chúng ta sẽ tự nhiên lựa chọn nhiều rau củ hơn, giảm bớt thịt cá, không phải vì bị ép mà vì không muốn gây thêm đau khổ cho những sinh mạng khác. Khi ấy, sức khỏe cũng dần được cải thiện, tâm hồn trở nên nhẹ nhàng hơn và mỗi bữa ăn không còn đơn thuần là để no bụng, mà còn là cơ hội để nuôi dưỡng tình thương, sự tỉnh thức và bình an trong chính mình. Có lẽ điều chúng ta cần thay đổi không phải là thực đơn, mà là thái độ đối với bữa ăn.

Nếu ăn với sự biết ơn, bữa cơm sẽ trở thành một bài học về sự khiêm nhường.

Nếu ăn với chánh niệm, bữa cơm sẽ trở thành một giờ phút chữa lành.

Nếu ăn với lòng từ bi, bữa cơm sẽ nuôi lớn hạt giống yêu thương trong chính mình.

Cuộc đời không chỉ được tạo nên bởi những việc lớn lao.

Nó được hình thành từ những điều rất nhỏ mà ta lặp lại hằng ngày.