Cách người Nhật sống một mình mà vẫn vui vẻ

 Tình cờ, tôi đọc được một bài viết về xu hướng sống độc thân ở Nhật Bản. Theo những số liệu được đề cập, tỷ lệ người Nhật sống độc thân đang ở mức khá cao và được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới. Điều này không khiến tôi quá ngạc nhiên, bởi xu hướng sống một mình không chỉ xuất hiện ở Nhật Bản mà còn đang trở nên phổ biến tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Có nhiều lý do khiến một người lựa chọn cuộc sống độc thân. Một trong những lý do quan trọng là ngày càng có nhiều người nhận ra rằng hôn nhân và gia đình đi kèm với những trách nhiệm không nhỏ. Trong xã hội hiện đại, nhiều người muốn có thêm thời gian cho bản thân, sự tự do trong cách sống và khả năng chủ động quyết định cuộc đời mình.

Nhưng sống một mình có nhất thiết phải cô đơn không?

Đây có lẽ là câu hỏi đáng suy nghĩ nhất.

Thực tế, sống một mình và cô đơn là hai điều hoàn toàn khác nhau. Một người có thể sống một mình nhưng vẫn có đời sống tinh thần phong phú, có bạn bè, có sở thích, có công việc mình yêu thích và có những mối quan hệ xã hội lành mạnh. Ngược lại, một người sống trong gia đình hoặc giữa rất nhiều người vẫn có thể cảm thấy cô đơn. Nhìn vào cách người Nhật tổ chức cuộc sống, chúng ta có thể tìm thấy một số gợi ý thú vị về cách biến cuộc sống một mình thành một cuộc sống chủ động, có trật tự và tràn đầy niềm vui.

Sống một mình không có nghĩa là sống cô lập

Người Nhật từ lâu đã phát triển nhiều triết lý sống rất gần gũi với đời thường như Kaizen, Ikigai, 5S, Hara Hachibu, Kintsugi và Wabi–Sabi. Mỗi khái niệm có một ý nghĩa riêng, nhưng nhìn chung đều hướng con người đến sự đơn giản, kỷ luật, vừa đủ và biết trân trọng những điều nhỏ bé trong cuộc sống.

Kaizen nhắc nhở chúng ta rằng không nhất thiết phải thay đổi cuộc đời bằng một cuộc cách mạng lớn. Chỉ cần mỗi ngày tốt hơn hôm qua một chút, những thay đổi nhỏ được duy trì lâu dài cũng có thể tạo ra kết quả lớn.

Ikigai hướng con người đến việc tìm ra điều khiến mình cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa — một lý do để thức dậy mỗi buổi sáng và tiếp tục sống với niềm vui.

Wabi–Sabi giúp chúng ta học cách chấp nhận sự không hoàn hảo và tính vô thường của cuộc đời. Không phải mọi thứ đều cần hoàn hảo mới có giá trị.

Kintsugi, nghệ thuật sửa chữa đồ gốm bị vỡ bằng cách làm nổi bật những đường nứt, lại gợi cho chúng ta một cách nhìn khác: những tổn thương và khiếm khuyết trong cuộc đời không nhất thiết phải được che giấu. Đôi khi chính những vết nứt ấy làm cho một con người trở nên sâu sắc hơn.

Những tư tưởng này, ở một góc độ nào đó, cũng có những điểm gần gũi với tinh thần Phật giáo: biết sống chậm lại, bớt chạy theo vật chất, quan sát chính mình và học cách chấp nhận sự vô thường.

Khi sống một mình, chúng ta có nhiều cơ hội hơn để lắng nghe chính mình. Không còn quá nhiều tiếng ồn từ những người xung quanh, ta có thể bắt đầu nhận ra mình thật sự thích gì, cần gì và điều gì đang khiến mình bất an.

Một mình nhưng không tách khỏi xã hội

Sống một mình không có nghĩa là phải đóng cửa và tách mình khỏi thế giới.

Tại Nhật Bản, ngày càng có nhiều dịch vụ được thiết kế phù hợp với những người đi một mình. Có những nhà hàng bố trí chỗ ngồi riêng cho khách độc thân, những khách sạn phù hợp với người đi du lịch một mình, hay những phòng karaoke dành cho một người.

Ngày nay, việc đi du lịch một mình cũng trở nên thuận tiện hơn rất nhiều. Công nghệ, điện thoại thông minh và các ứng dụng dịch thuật giúp việc giao tiếp ở một đất nước xa lạ trở nên dễ dàng hơn so với trước đây. Một người không cần lúc nào cũng phải có người đồng hành mới có thể khám phá thế giới.

Điều này cho thấy một thay đổi khá thú vị trong quan niệm về cuộc sống: đi một mình không nhất thiết có nghĩa là bị bỏ lại phía sau. Đôi khi đó chỉ đơn giản là một cách lựa chọn trải nghiệm cuộc sống theo nhịp độ của riêng mình.

5S: Dọn dẹp căn nhà cũng là dọn dẹp tâm trí

Một phương pháp khác của người Nhật mà tôi nghĩ rất thích hợp với người sống một mình là 5S:

Seiri – Sàng lọc: loại bỏ những thứ không cần thiết.
Seiton – Sắp xếp: đặt mọi thứ vào đúng vị trí.
Seiso – Sạch sẽ: giữ cho không gian sống sạch sẽ và gọn gàng.
Seiketsu – Chuẩn hóa: duy trì những thói quen tốt.
Shitsuke – Kỷ luật: biến việc tốt thành thói quen lâu dài.

Thoạt nhìn, 5S chỉ là phương pháp tổ chức và giữ gìn nơi làm việc. Nhưng nếu áp dụng vào đời sống cá nhân, nó có thể trở thành một cách rèn luyện tâm trí.

Khi chúng ta dọn dẹp một căn nhà nhỏ, bỏ đi những thứ không cần thiết và sắp xếp lại những gì còn lại, tâm trí cũng có cơ hội trở nên nhẹ nhàng hơn.

Có những lúc, việc lau một chiếc bàn, xếp lại một chiếc tủ hay bỏ đi những món đồ đã lâu không sử dụng cũng giống như một hình thức thiền định đơn giản. Ta tập trung vào việc đang làm, thay vì để tâm trí chạy theo quá nhiều suy nghĩ.

Dọn dẹp căn nhà đôi khi cũng là một cách để dọn dẹp chính mình.

Ăn uống vừa đủ

Một điều khác tôi rất thích trong văn hóa Nhật Bản là nguyên tắc Hara Hachibu — ăn đến khoảng 80% no thì dừng lại. Đây không chỉ là một cách ăn uống tiết chế mà còn nhắc nhở chúng ta về chữ “đủ”. Khi sống một mình, chúng ta càng dễ chủ động trong việc ăn uống. Không nhất thiết phải nấu quá nhiều món, cũng không cần ăn quá no. Chỉ cần những bữa ăn đơn giản, đủ chất và vừa phải. Ăn vừa đủ không chỉ giúp hạn chế lãng phí thực phẩm mà còn giúp chúng ta chú ý hơn đến cảm giác của cơ thể thay vì ăn theo thói quen hoặc cảm xúc.

Sống một mình là cơ hội hiểu chính mình

Nếu lựa chọn sống một mình, có lẽ điều quan trọng nhất không phải là học cách trở nên lạnh lùng hay tách biệt, mà là học cách tự chăm sóc cuộc sống của mình.

Hãy tạo cho mình một không gian sống sạch sẽ và dễ chịu. Hãy duy trì một vài thói quen tốt. Hãy đọc sách, đi bộ, nấu một bữa ăn đơn giản, chăm sóc cây cối, nghe nhạc, đi du lịch hoặc học một điều mới. Quan trọng hơn, hãy duy trì những mối quan hệ có ý nghĩa. Sống một mình không có nghĩa là từ bỏ gia đình, bạn bè hay cộng đồng. Chúng ta vẫn cần kết nối với người khác, chỉ khác ở chỗ chúng ta không còn phụ thuộc hoàn toàn vào sự hiện diện của họ để cảm thấy cuộc sống của mình trọn vẹn.

Phong cách sống của người Nhật không phải là thứ chúng ta cần sao chép một cách máy móc. Điều đáng học là cách họ biến những việc rất nhỏ trong đời sống hàng ngày thành những thói quen có ý nghĩa.

Mỗi ngày tốt hơn một chút.

Không cần hoàn hảo ngay từ đầu.

Không sợ sai, chỉ cần biết sửa.

Không cần một cuộc thay đổi lớn, chỉ cần kiên trì với những thay đổi nhỏ.

Và có lẽ đó cũng là điều mà cuộc sống một mình có thể dạy cho chúng ta: khi không còn quá nhiều tiếng ồn bên ngoài, chúng ta bắt đầu có cơ hội nghe rõ hơn tiếng nói bên trong mình. Có một điều rất đáng suy nghĩ: con người có thể sống một mình mà không cô đơn, nhưng cũng có thể sống giữa rất nhiều người mà vẫn cảm thấy cô đơn. Vì vậy, vấn đề không hẳn nằm ở việc chúng ta có bao nhiêu người bên cạnh, mà nằm ở mối quan hệ của chúng ta với chính mình.

Sống chậm lại không có nghĩa là tụt lại.

Đôi khi, sống chậm lại chính là cách để chúng ta đi xa hơn — và đi cùng chính mình lâu hơn.