Tôi sống một mình gần được hai tuần, sau hơn ba mươi năm gần như luôn sống vì người khác. Chỉ hai tuần ngắn ngủi ấy thôi, nhưng tôi nhận ra một điều khá sâu sắc: có lẽ trong một thời gian rất dài, tôi đã quá quen với việc đặt cuộc sống của người khác lên trước cuộc sống của chính mình.
Tôi từng mang theo những lo lắng của gia đình, của cha mẹ, của anh chị em. Ai cần giúp đỡ, tôi sẽ cố gắng giúp. Ai gặp khó khăn, tôi tìm cách chia sẻ. Tôi không hối hận về những điều mình đã làm, bởi đó là lựa chọn của tôi trong những năm tháng ấy. Và nhìn lại, tôi cũng vui vì những người thân mà tôi từng lo lắng hôm nay đều đã có cuộc sống ổn định, thậm chí có người còn sung túc hơn tôi rất nhiều.
Nhưng khi bước sang một giai đoạn khác của cuộc đời, tôi bắt đầu hiểu rằng yêu thương người khác không có nghĩa là phải gánh cuộc đời của họ trên vai mình mãi mãi.
Có lẽ đến một lúc nào đó, chúng ta cần học cách sống cho chính mình.
Không phải vì chúng ta trở nên ích kỷ, mà vì chúng ta đã hiểu rằng mỗi người đều có cuộc đời riêng, trách nhiệm riêng và những bài học riêng cần phải trải qua.
Không sống vừa lòng người khác không có nghĩa là thiếu hiểu biết
Có một sự nhầm lẫn khá phổ biến trong cuộc sống: người biết nhường nhịn được xem là người hiểu chuyện; người luôn chiều theo người khác được xem là người tốt; còn người bắt đầu nói “không”, bắt đầu bảo vệ thời gian và nhu cầu của mình thì đôi khi lại bị cho là ích kỷ, thay đổi hoặc không còn tình cảm.
Nhưng dưới góc nhìn tâm lý học, việc biết đặt giới hạn cho bản thân không phải là thiếu hiểu biết. Đó là một dấu hiệu của sự trưởng thành. Một người trưởng thành hiểu rằng mình không thể kiểm soát cảm xúc, suy nghĩ và kỳ vọng của tất cả mọi người. Bạn có thể đối xử tử tế với một người, nhưng không thể bắt họ phải yêu quý bạn. Bạn có thể thành thật, nhưng không thể bắt người khác phải hiểu sự thành thật của bạn. Bạn có thể hết lòng giúp đỡ, nhưng không thể đảm bảo rằng người được giúp sẽ luôn biết ơn.
Và quan trọng nhất, bạn có thể sống tốt mà vẫn có người không thích bạn.
Đó là điều chúng ta cần học để chấp nhận. Càng cố làm hài lòng người khác, chúng ta càng dễ đánh mất chính mình. Khi còn trẻ, nhiều người trong chúng ta rất sợ bị người khác đánh giá.Vì những nỗi sợ ấy, chúng ta bắt đầu sống theo một cách rất đặc biệt: không hỏi mình muốn gì mà chỉ hỏi người khác muốn mình làm gì. Ban đầu, tất cả trông giống như sự tử tế. Nhưng khi kéo dài quá lâu, nó trở thành một lối sống khiến con người kiệt sức.
Bạn nhận lời dù trong lòng không muốn.
Bạn giúp đỡ dù bản thân đã quá mệt.
Bạn im lặng dù bị tổn thương.
Bạn đồng ý dù thật ra không hề đồng ý.
Bạn cố gắng giải thích để người khác hiểu mình, dù đôi khi họ vốn không muốn hiểu.
Rồi một ngày, bạn chợt nhận ra mình đã dành quá nhiều năm để làm người khác vui, nhưng lại không nhớ lần cuối cùng mình thật sự vui là khi nào. Đó không còn là lòng tốt nữa. Đó là sự đánh đổi chính mình để đổi lấy sự chấp thuận của người khác. Con người vốn có nhu cầu được công nhận. Chúng ta muốn được yêu thương, được chấp nhận và được xem là những người tốt. Đó là một nhu cầu rất tự nhiên. Nhưng khi nhu cầu ấy trở nên quá mạnh, chúng ta có thể rơi vào trạng thái luôn tìm kiếm sự hài lòng từ bên ngoài. Người khác chỉ cần thay đổi thái độ, tâm trạng của chúng ta cũng sẽ thay đổi theo. Không ai có thể làm hài lòng tất cả mọi người. Càng sống lâu, chúng ta càng hiểu một sự thật đơn giản: không có phiên bản nào của chúng ta có thể làm vừa lòng tất cả mọi người.
Bạn hiền lành, nhưng có người cho rằng bạn yếu đuối.
Bạn thẳng thắn, nhưng có người cho rằng bạn khó chịu.
Bạn im lặng, nên có người cho rằng bạn kiêu ngạo.
Bạn nói nhiều, nhưng có người lại cho rằng bạn phiền phức.
Bạn tiết kiệm, có người bảo bạn tính toán.
Bạn rộng rãi, nhưng có người lại cho rằng bạn phô trương.
Bạn thành công, có người ngưỡng mộ nhưng cũng có người đố kỵ.
Bạn thất bại, có người thương cảm nhưng cũng có người xem thường.
Vậy thì chúng ta phải làm gì?
Nếu cứ thay đổi mình theo từng ánh mắt, từng lời nói của thiên hạ, cuối cùng chúng ta sẽ trở thành ai? Là một con người không có hình dáng của chính mình. Bởi vì hôm nay chúng ta sống theo mong muốn của người này, ngày mai lại thay đổi để làm vừa lòng người khác.
Khi làm vừa lòng người này thì lại có thể khiến người khác không hài lòng.
Cứ như thế, chúng ta chạy mãi mà không bao giờ đến đích.
Có một câu rất đáng suy ngẫm: Người hiểu bạn không cần bạn phải giải thích quá nhiều. Người không muốn hiểu bạn, đôi khi bạn giải thích bao nhiêu cũng không đủ. Điều đó không có nghĩa là chúng ta không cần giao tiếp hay không cần chịu trách nhiệm về lời nói và hành động của mình.
Ngược lại, một người trưởng thành vẫn biết nhận lỗi khi mình sai, biết xin lỗi khi mình làm tổn thương người khác và biết sửa đổi khi cần thiết.
Nhưng có một ranh giới rất quan trọng:
Sửa mình vì nhận ra mình sai, khác với việc thay đổi mình chỉ để được người khác chấp nhận.
Nếu mình sai, hãy sửa.
Nếu mình làm tổn thương người khác, hãy xin lỗi.
Nhưng nếu mình không làm gì sai chỉ vì một người không thích mình, thì không nhất thiết phải chạy theo để chứng minh mình là người tốt. Bởi vì có những người không thích bạn không phải vì bạn xấu, mà đơn giản chỉ vì hai người không hợp nhau.
Đó là chuyện rất bình thường trong cuộc sống.
Tử tế nhưng phải có giới hạn
Không sống vừa lòng người khác không có nghĩa là trở nên lạnh lùng.
Không có nghĩa là muốn làm gì thì làm.
Không có nghĩa là bất chấp cảm xúc của người khác.
Và điều đó càng không có nghĩa là dùng câu “tôi sống cho tôi” để biện minh cho sự ích kỷ.
Sự trưởng thành nằm ở chỗ chúng ta biết phân biệt giữa tử tế và chiều lòng, giữa hy sinh và đánh mất bản thân, giữa trách nhiệm và gánh vác thay cuộc đời của người khác.
Cổ nhân có câu: “Tri nhân tri diện bất tri tâm” — biết mặt người mà khó biết được lòng người.
Có người lúc bạn giúp đỡ thì rất gần gũi, nhưng khi bạn không còn đáp ứng được điều họ mong muốn, thái độ của họ lập tức thay đổi.
Nếu vì thế mà chúng ta liên tục thay đổi bản thân, thì cuộc đời sẽ trở thành một cuộc chạy đua không có điểm dừng.
Cho nên, có lẽ điều quan trọng không phải là “Tất cả mọi người có hài lòng với tôi hay không?”
Mà là:
“Tôi có đang sống đúng với những giá trị mà tôi tin là đúng không?”
Tôi có sống tử tế không?
Tôi có làm điều gì trái với lương tâm không?
Tôi có đối xử công bằng với người khác không?
Tôi có chịu trách nhiệm về những gì mình làm không?
Nếu câu trả lời là có, thì đôi khi chúng ta không cần phải quá bận tâm về những lời phán xét từ bên ngoài.
Bởi vì mục tiêu của một đời người không phải là trở thành người được tất cả mọi người yêu thích.
Mục tiêu là trở thành một người mà khi đêm xuống, chúng ta có thể bình thản nhìn lại chính mình mà không cảm thấy xấu hổ hay hối tiếc vì đã sống trái với lòng mình.
Cuối cùng, hãy học cách sống cho mình
Hai tuần sống một mình đã cho tôi một bài học mà có lẽ hơn ba mươi năm trước tôi chưa thể hiểu.
Tôi không cần phải có mặt trong mọi vấn đề của người thân.
Tôi không cần phải giải quyết tất cả những khó khăn của mọi người.
Tôi cũng không cần phải làm cho tất cả những người xung quanh đều hài lòng.
Tôi vẫn có thể yêu thương họ, quan tâm đến họ và sẵn sàng giúp đỡ khi thật sự cần thiết. Nhưng tôi cũng có quyền lùi lại, để họ sống cuộc đời của họ và để tôi sống phần đời còn lại của mình.
Bởi vì yêu thương không nhất thiết phải là gánh vác.
Và sống tử tế không có nghĩa là phải hy sinh bản thân để được người khác công nhận.
Đến một tuổi nào đó, điều khôn ngoan nhất có lẽ không phải là làm cho càng nhiều người hài lòng càng tốt, mà là học cách sống bình an với chính mình.
Không phải ai cũng cần phải hiểu chính mình.
Không phải ai cũng thích mình.
Không cần tất cả mọi người phải đồng ý với mình.
Chỉ cần mình biết mình đang sống chân thành, tử tế và không hổ thẹn với lương tâm.
Người khôn không phải là người biết cách làm vừa lòng tất cả mọi người. Người khôn là người hiểu rằng điều đó vốn không thể, nên không còn đánh đổi sự bình an của mình lấy sự hài lòng của thiên hạ.
Đường đời còn dài hay ngắn, không ai biết được. Vì vậy, thay vì dành phần đời còn lại để sống theo ánh mắt của người khác, có lẽ đã đến lúc chúng ta quay về với chính mình — sống đơn giản hơn, nhẹ nhàng hơn và tự do hơn.
Bởi sau cùng, người cần sống cùng chúng ta suốt cuộc đời này không phải là thiên hạ.
Mà chính là mình.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét