“Đừng coi bất cứ điều gì là chuyện cá nhân.”
Nói thì dễ hơn làm. Đây là nguyên tắc thứ hai trong cuốn sách bán chạy The Four Agreements của Don Miguel Ruiz (1997). Trong đó, ông viết một cách sâu sắc:
“Ngay cả khi một tình huống có vẻ rất cá nhân, ngay cả khi người khác trực tiếp xúc phạm bạn, điều đó cũng không liên quan đến bạn. Những gì họ nói, những gì họ làm và những ý kiến họ đưa ra đều xuất phát từ những thỏa thuận mà họ đang mang trong tâm trí mình.”
Tuy nhiên, chúng ta thường để sự chỉ trích, sự không tán thành hoặc sự thiếu phản hồi từ người khác quyết định cách chúng ta cảm nhận về bản thân. Tâm trạng và sự tự tin của chúng ta có thể thay đổi chỉ vì một giọng điệu có vẻ khó chịu hoặc cảm giác rằng mình là nguyên nhân khiến ai đó bực bội.
Ta có thể phản ứng một cách thiếu lý trí, bốc đồng và mãnh liệt dựa trên phản ứng của người khác cũng như những diễn giải của chính mình.
Việc coi mọi thứ là chuyện cá nhân thường là phản ứng tâm lý tự động được hình thành từ những bất an nội tại, trải nghiệm gắn bó trong quá khứ, niềm tin đã học được và nhu cầu sâu sắc được thuộc về một tập thể. Nghiên cứu cho thấy cảm giác bị từ chối có thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, giúp giải thích tại sao những tổn thương trong các mối quan hệ lại đau đớn đến vậy.
8 Sự Thật Giúp Bạn Ngừng Hấp Thụ Phản Ứng Của Người Khác
1. Bạn không thích tất cả mọi người, vì vậy bạn cũng không thể mong tất cả mọi người thích mình.
Hãy nghĩ đến bao nhiêu người bạn từng gặp mà bạn không thực sự cảm thấy kết nối. Đôi khi chúng ta có cảm giác không thiện cảm với ai đó chỉ vì sự hiện diện hoặc cách cư xử của họ, dù chẳng có lý do hợp lý nào. Sở thích cá nhân bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tính cách, giá trị và kỳ vọng của người khác. Khi không được chấp nhận hoặc bị từ chối, chúng ta thường xem đó là bằng chứng cho thấy mình không đủ tốt hoặc không đủ giá trị.
Bộ não của chúng ta có xu hướng tìm kiếm sự chấp thuận từ bên ngoài và dùng nó làm thước đo giá trị bản thân. Từ nhỏ, chúng ta đã được dạy theo cách này:
“Nếu họ nghĩ tôi có giá trị, thì tôi có giá trị. Nếu họ nghĩ tôi không có giá trị, thì tôi không có giá trị.”
Nhưng sự thật là ý kiến hay sở thích của người khác chỉ đơn thuần là ý kiến và sở thích của họ. Điều quan trọng nhất là tiêu chuẩn và cách bạn nhìn nhận chính mình. Bạn có thể là một con người tuyệt vời dù không phải là người được ai đó yêu thích nhất.
2. Bạn không thể đọc được suy nghĩ của người khác.
Những điều khiến bạn tổn thương, cách bạn diễn giải vấn đề và những giả định bạn đưa ra đều thuộc về bạn.
Chúng ta thường nhầm lẫn suy nghĩ, cảm xúc và cách diễn giải của mình với sự thật tuyệt đối.
Ví dụ, nếu ai đó vô tình không chào bạn, bạn có thể kết luận rằng họ không quan tâm đến bạn hoặc bạn không quan trọng đối với họ.
Chúng ta cũng thường không chịu trách nhiệm về các “điểm kích hoạt” của bản thân và thay vào đó trở nên phòng thủ, đổ lỗi hoặc né tránh để không phải đối diện với những nỗi sợ và tổn thương sâu kín.
Trong các mối quan hệ, việc “đọc suy nghĩ người khác”, cá nhân hóa vấn đề, suy diễn theo hướng thảm họa và các méo mó nhận thức khác có thể làm sai lệch thực tế và gây hại.
Hãy thử tự hỏi:
“Mình thực sự biết điều gì, và điều gì chỉ là giả định của mình?”
“Mình còn có thể nhìn nhận việc này theo cách nào khác?”
Đó là cách tiếp cận cởi mở, tò mò và bao dung hơn.
3. Sự chỉ trích, giận dữ hay phản ứng cay nghiệt có thể phản ánh cuộc đấu tranh nội tâm của người khác.
Con người thường bộc lộ sự xấu hổ, thất vọng, bất an hoặc những tổn thương cảm xúc chưa được giải quyết thông qua thái độ thù địch, phòng thủ hoặc chỉ trích. Theo lý thuyết tâm động học, “phóng chiếu” là một cơ chế phòng vệ, trong đó con người gán những gì đang diễn ra bên trong mình cho người khác.
Ví dụ, một người cực kỳ bất an có thể trở nên rất hay phê phán người khác.
Để nhận biết điều này, hãy chú ý đến cách họ nói, cường độ cảm xúc hoặc mức độ phản ứng quá mức của họ.
4. Năng lượng tiêu cực cần được quan sát, không phải được hấp thụ.
Hãy tưởng tượng ai đó đang nói chuyện với bạn với giọng điệu cáu gắt và thiếu kiên nhẫn. Chỉ trong vài giây, ngực bạn siết lại, nhịp tim tăng nhanh, suy nghĩ bắt đầu quay cuồng và bạn cảm thấy phải tự vệ hoặc nhượng bộ để bảo vệ bản thân.
Cảm xúc của họ đã trở thành cảm xúc của bạn.
Nghiên cứu về sự lây lan cảm xúc cho thấy con người có thể ảnh hưởng đến trạng thái cảm xúc của nhau, đôi khi mà không hề nhận ra. Tuy nhiên, tự nhận thức, khả năng tự điều chỉnh và lòng từ bi với bản thân không đòi hỏi bạn phải hấp thụ những cảm xúc tiêu cực của người khác.
Bạn có thể đồng cảm mà không cần gánh lấy năng lượng tiêu cực của họ.
Điều này đòi hỏi bạn phải biết phân biệt đâu là chuyện của họ và đâu là chuyện của mình, cũng như lựa chọn cách phản ứng phù hợp.
5. Tâm trạng xấu của ai đó không nhất thiết liên quan đến bạn.
Bạn có thể gặp một người lạnh nhạt, khó chịu hoặc thể hiện thái độ gắt gỏng qua giọng nói và ngôn ngữ cơ thể.
Phản ứng đầu tiên của bạn có thể là:
“Mình đã làm gì sai?”
Chúng ta thường có xu hướng cá nhân hóa hành vi của người khác mà không có bằng chứng rõ ràng. Trên thực tế, tâm trạng của họ có thể xuất phát từ sự thất vọng, mệt mỏi, thay đổi hormone, căng thẳng hoặc những mối lo hoàn toàn không liên quan đến bạn.
Thay vì vội kết luận, hãy tò mò và hỏi:
“Có vẻ như bạn đang có chuyện gì đó. Bạn vẫn ổn chứ?”
Bạn có thể quan tâm đến cảm xúc của người khác mà không cần cho rằng mình phải chịu trách nhiệm về chúng.
6. Sự từ chối không định nghĩa giá trị của bạn.
Bị từ chối đau đớn vì cảm giác thuộc về là một nhu cầu tâm lý cơ bản của con người.
Trải nghiệm bị từ chối có thể làm suy giảm sự tự tin, gây lo âu xã hội và ảnh hưởng đến khả năng xây dựng các mối quan hệ lành mạnh. Khi ai đó từ chối chúng ta, chúng ta thường biến một trải nghiệm cụ thể thành kết luận bao quát:
“Họ không chọn mình” trở thành “Mình không đủ tốt.”
Dù lý trí hiểu rằng sự từ chối có thể là kết quả của sự khác biệt về nhu cầu, sự không phù hợp, thời điểm chưa thích hợp hoặc hoàn cảnh ngoài tầm kiểm soát, chúng ta vẫn thường cá nhân hóa và khái quát hóa nó.
Hãy nhắc nhở bản thân:
Giá trị của bạn không được quyết định bởi việc ai đó có công nhận, thấu hiểu, trân trọng hay lựa chọn bạn hay không. Bạn không thể tránh khỏi sự từ chối, nhưng bạn có thể nuôi dưỡng lòng tự trọng và lòng trắc ẩn dành cho bản thân thông qua cách bạn phản ứng với nó.
7. Phản ứng của người khác cung cấp cho bạn những thông tin quan trọng.
Bạn có thể học được rất nhiều từ việc quan sát phản ứng của người khác. Những phản ứng đó hé lộ kỳ vọng, góc nhìn, nhận định và trạng thái cảm xúc của họ.
Sự trưởng thành về mặt cảm xúc đòi hỏi chúng ta phải dũng cảm nhìn nhận vai trò của mỗi bên trong tương tác, chịu trách nhiệm về phần của mình và sửa chữa khi cần thiết.
Hãy xác định xem liệu đang tồn tại:
Khác biệt quan điểm,
Khác biệt cách nhìn nhận vấn đề,
Có sự khác biệt về giá trị cốt lõi.
Mục tiêu là đánh giá, xác nhận và đạt được sự thấu hiểu lẫn nhau để các tương tác trong tương lai trở nên lành mạnh và thỏa mãn hơn.
8. Hãy chủ động bảo vệ năng lượng cảm xúc của mình.
Chúng ta có thể dành hàng giờ để nghi ngờ bản thân, tua đi tua lại các cuộc trò chuyện, lo sợ bị từ chối hoặc cố gắng thay đổi ý kiến của người khác về mình.
Quá trình suy nghĩ lặp đi lặp lại này tiêu tốn rất nhiều năng lượng cảm xúc:
Nghĩ về suy nghĩ,
Cảm thấy cảm xúc về cảm xúc,
Nghĩ về cảm xúc,
Và cảm nhận cảm xúc về những suy nghĩ đó.
Kết quả thường là kiệt sức và mệt mỏi kéo dài vượt xa sự việc ban đầu.
Học cách nhận biết, thừa nhận và ngắt quãng những dòng suy nghĩ ấy sẽ giúp bạn chuyển hướng sự chú ý đến những gì mình thực sự có thể kiểm soát:
Cách diễn giải sự việc,
Ranh giới cá nhân,
Phản ứng của bản thân,
Những lựa chọn của mình.
Tự Do Khi Ngừng Cho Rằng Mọi Thứ Đều Liên Quan Đến Mình
Sự tự do cảm xúc lớn nhất xuất hiện khi bạn không còn cần người khác phải thay đổi hành vi để cảm thấy an toàn với chính mình.
Bạn nhận ra rằng mình luôn có quyền lựa chọn cách phản ứng.
Bạn có thể bị ảnh hưởng bởi hành vi của người khác nhưng không để nó định nghĩa con người mình hay điều khiển hành động của mình.
Việc đối diện với những phần bên trong bản thân mà ta muốn né tránh không hề dễ dàng. Khi bạn bị kích động và phản ứng bằng sự giận dữ, xa cách hoặc những cách khác, điều đó phản ánh chính bản thân bạn.
Không ai “kích hoạt” bạn; chính bạn mới là người bị kích hoạt.
Nhận ra điều đó có thể thay đổi không chỉ cách bạn trải nghiệm người khác, mà còn cách bạn hiểu và trải nghiệm chính mình.
Tác giả là Michelle P. Maidenberg, Ph.D., MPH, LCSW-R
Bài viết được đội ngũ của Psychology Today điều chỉnh
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét