Lễ Điểm Đạo Là Gì?

 Bài viết này giúp cho các bạn tìm hiểu thêm về Phật giáo Tây Tạng, dựa trên bài thuyết giảng của Alexander Berzin. Tuy nhiên văn phong được điều chỉnh để ít thuật ngữ hơn, ý rõ ràng, và giữ tinh thần giáo dục – dẫn nhập, phù hợp để đọc chậm, suy ngẫm, hoặc dùng làm tài liệu học tập căn bản cho những bạn muốn hiểu rỏ hơn về Phật Giáo Tây Tạng.

Lễ Điểm Đạo Là Gì?

Trong Phật giáo Tây Tạng, lễ điểm đạo (còn gọi là quán đảnh, tiếng Tây Tạng là wang) là một nghi lễ tâm linh quan trọng, giúp người tu đánh thức và nuôi dưỡng khả năng giác ngộ vốn đã có sẵn nơi mỗi người.

Có thể hiểu đơn giản:

Lễ điểm đạo không “ban” cho ta điều gì từ bên ngoài, mà giúp ta nhận ra, kích hoạt và tin tưởng vào tiềm năng giác ngộ của chính mình.

1. Lễ điểm đạo giúp ta kết nối với điều gì?

Một lễ điểm đạo tạo nên ba sự kết nối sâu sắc:

Kết nối với chính Phật tánh của mình – khả năng trở thành một con người tỉnh thức, từ bi và trí tuệ.

Kết nối với vị đạo sư Mật tông – người hướng dẫn con đường tu tập.

Kết nối với vị Bổn tôn – hình ảnh biểu trưng cho giác ngộ mà ta đang hướng tới.

Khi tham dự lễ điểm đạo với tâm chủ động và đúng cách, ta chính thức bước vào một con đường tu tập cụ thể, chứ không chỉ là người nghe giảng hay quan sát bên ngoài.

2. Phật tánh – nền tảng của lễ điểm đạo

Theo Phật giáo Đại thừa và Mật tông, ai cũng có Phật tánh. Phật tánh gồm hai phương diện chính:

🔹 Phật tánh có thể phát triển

Đây là những yếu tố có thể nuôi lớn dần, như:

Công đức (việc lành, hành động thiện)

Trí tuệ (hiểu biết đúng về cuộc đời)

Chúng giống như hạt giống: nếu được chăm sóc đúng cách, sẽ lớn lên thành cây giác ngộ.

🔹 Phật tánh vốn sẵn có

Đây là những yếu tố luôn hiện diện, không sinh không diệt, đặc biệt là:

Tánh Không – khả năng chuyển hóa, vì mọi thứ không cố định, không bất biến.

Chính vì mọi thứ không cố định, nên chuyển hóa và giác ngộ là điều có thể.

3. Muốn nhận lễ điểm đạo, cần chuẩn bị gì?

Lễ điểm đạo không phải nghi thức để “xem cho biết”. Người tham dự cần có một số nền tảng tâm linh căn bản, dù ở mức sơ khởi.

Thứ nhất: Quy y Tam Bảo

Quy y nghĩa là đặt niềm tin và hướng đi vào:

Phật – bậc đã giác ngộ trọn vẹn

Pháp – con đường dẫn đến chấm dứt khổ đau

Tăng – những người đã và đang chứng nghiệm con đường ấy

Thứ hai: Tâm muốn thoát khổ (xả ly)

Đây là ý muốn chân thành:

“Tôi không muốn tiếp tục bị cuốn trôi mãi trong vòng sinh – già – bệnh – chết nữa.”

Chưa cần hoàn hảo, nhưng cần thật lòng muốn học cách sống tự do hơn.

Thứ ba: Bồ đề tâm ở mức căn bản

Bồ đề tâm là:

Mong muốn giác ngộ cho chính mình

Vì lợi ích của tất cả chúng sinh, chứ không chỉ cho riêng ta

Đây là trái tim của con đường Mật tông.

Thứ tư: Hiểu biết sơ lược về tánh Không

Không cần triết lý cao siêu. Chỉ cần hiểu rằng:

Không có gì tồn tại độc lập, cố định, riêng rẽ

Mọi thứ nương vào nhân duyên mà có

Hiểu như vậy giúp ta mở lòng, bớt chấp, và bước vào nghi lễ với tâm mềm mại.

4. Giới nguyện đi kèm với lễ điểm đạo

Khi nhận lễ điểm đạo, người tu tự nguyện nhận trách nhiệm tu tập, thông qua giới nguyện:

Bồ tát giới:

Giúp ta tránh những hành vi làm tổn hại đến khả năng giúp người khác.

Mật giới (ở các cấp Mật tông cao):

Giữ cho con đường tu Mật tông không bị lệch hướng.

Những giới này không phải để trói buộc, mà để bảo vệ tâm tu.

5. Trong lễ điểm đạo, ta cần làm gì?

Nghi lễ gồm nhiều phần quán tưởng:

Thầy như một vị Phật

Không gian như một mạn đà la thanh tịnh

Chính mình như hình ảnh giác ngộ tương lai

Nếu chưa quán tưởng rõ được, chỉ cần giữ cảm nhận thanh tịnh và thành tâm – điều đó đã rất quý.

Quan trọng nhất là:

Giữ tâm hoan hỷ, mở lòng, và nhớ rằng mọi thứ đang xảy ra đều không cố định – đều có thể chuyển hóa.

Chính trải nghiệm tích cực này giúp kích hoạt Phật tánh.

6. Điểm đạo và gia trì – khác nhau thế nào?

Lễ điểm đạo:

Giống như trao cho bạn một thanh kiếm – cho phép bạn chính thức bước vào pháp tu.

Lễ gia trì:

Giống như mài sắc thanh kiếm ấy – giúp việc tu tập thêm vững và sâu.

Cả hai đều quý, nhưng điểm đạo là nền tảng chính.

7. Điều quan trọng nhất: Thái độ của người tham dự

Nếu đến dự lễ chỉ để:

Xem cho biết

Cầu “gia hộ” một cách thụ động

Không sẵn sàng tu tập thì lễ điểm đạo sẽ không trọn vẹn ý nghĩa.

Nhưng nếu đến với tâm mở, chân thành và sẵn sàng học hỏi, thì dù ở mức nào, bạn cũng:

Nhận được cảm hứng sống tốt hơn

Gieo hạt giống giác ngộ cho tương lai

Nói chúng ý nghĩa sâu xa của lễ điểm đạo là cho dù chúng ta còn nhiều vô minh và tập khí, mọi người đều đã có sẵn công cụ để giác ngộ.

Lễ điểm đạo trong Phật giáo Tây Tạng:

Không làm ta “đặc biệt” hơn ai

Mà giúp ta nhận ra trách nhiệm và khả năng của chính mình

Chủ động tham dự lễ điểm đạo chính là:

Bước vào một cam kết dài lâu:

tu sửa chính mình – và sống vì lợi ích của muôn loài.