Yêu thương người khác đúng như họ đang là theo cách tu tập

Trong đời sống, có lẽ điều khó nhất không phải là yêu người dễ thương, mà là học cách thương người làm mình tổn thương. 

Ta nhìn anh chị em, người thân, hay bất cứ ai đó và nghĩ:

“Họ sai.”

“Họ quá cố chấp.”

“Họ thiếu tôn trọng.”

“Họ làm mình đau.”

Và có thể… họ thật sự như vậy. Nhưng theo lời Phật dạy, mỗi con người là kết quả của nghiệp và duyên. Họ hành xử theo những gì họ đã tích lũy: thói quen, môi trường, tổn thương, hiểu biết hạn hẹp. Khi một người thô lỗ hay hung hăng, đó không phải là “bản chất cố định” của họ, mà là biểu hiện của vô minh và khổ đau bên trong.

Người khổ mới làm người khác khổ. Đạo Phật không dạy ta chấp nhận bạo lực hay lạm dụng và Tha thứ không phải là dung túng. Giữ ranh giới là cần thiết. Nói rõ điều sai là cần thiết. Nhưng điều quan trọng là:

Ta làm điều đó với tâm gì?

Nếu trong lòng đầy giận dữ, ta đang tự thiêu đốt mình.

Nếu trong lòng có hiểu biết và từ bi, ta vừa bảo vệ mình, vừa không nuôi hận thù. Tha thứ trong Phật học không có nghĩa là quên hết hay cho phép mọi thứ xảy ra.Tha thứ là buông bỏ sự oán hận trong chính mình.

Câu hỏi là vì sao ta không thể yêu “phần xấu” của người khác? Bởi vì ta đang chấp vào ý niệm:

“Họ phải khác đi thì tôi mới thương.”

Nhưng vô thường dạy ta rằng:

Con người luôn thay đổi.

Tính cách không cố định.

Hôm nay họ như vậy, nhưng không ai mãi mãi như vậy. Một ngày nào đó họ sẽ thay đổi. Tuy nhiên, vấn đề là: ta có thể chờ họ thay đổi không? Hay ta chọn thay đổi cách nhìn của mình trước?

Khi ta chỉ yêu phần “tốt”, ta đang yêu theo điều kiện. Khi ta thấy cả phần “chưa tốt” mà vẫn khởi được tâm hiểu và thương, đó mới là từ bi.

Bạn hãy thử nghỉ xem khi mở lòng ra thì điều gì xảy đến? Khi ta khép tim lại, ta nghĩ mình đang bảo vệ mình. Nhưng thật ra, ta đang tự giam mình trong khổ.

Khi ta mở lòng ra — không phải để chịu đựng, mà để hiểu — ta sẽ thấy:

Họ cũng là những người đang học bài học của họ.

Họ cũng bị nghiệp dẫn dắt như ta.

Họ cũng vô thường như ta.

Và điều mở ra trước tiên không phải là họ thay đổi mà là ta thay đổi và lòng nhẹ nhàng hơn.

Yêu thương người khác đúng như họ vốn có là gì?

Là nhìn họ như những chúng sinh đang trên đường học hỏi.

Là hiểu rằng họ chưa đủ trí tuệ để cư xử tốt hơn.

Là biết rằng mình không thể kiểm soát ai ngoài chính mình.

Từ nền tảng đó, ta vẫn có thể đặt lại ranh giới và nói rõ điều mình không chấp nhận.Giữ khoảng cách nếu cần. Nhưng trong lòng không còn nuôi oán hận.

Sau đây là những bài thực tập nhỏ

Mỗi khi ai đó làm ta khó chịu, thử tự hỏi:

Người này đang khổ ở đâu?

Nếu họ thật sự bình an, họ có hành xử như vậy không?

Ta muốn tiếp tục mang cơn giận này bao lâu nữa?

Tha thứ không phải cho họ.

Tha thứ là giải phóng chính mình.

Cuối cùng, câu hỏi không phải là:

“Họ có thay đổi không?”

Mà là:

“Ta có muốn sống bình an không?”

Khi ta học cách yêu thương người khác đúng như họ đang là, ta không chỉ giúp họ có cơ hội chuyển hóa, mà trước hết, ta đã bước một bước dài trên con đường tự do nội tâm của chính mình.