Trong cuộc sống thường nhật, làm sao để biết điều gì là thiện, điều gì là ác? Làm thế nào để phân biệt một việc làm xuất phát từ tâm chân thật với một việc làm chỉ vì giả dối hay vụ lợi? Đó là những câu hỏi mà con người luôn trăn trở từ xưa đến nay.
Không phải ngẫu nhiên mà trong rất nhiều bài giảng, Đức Phật luôn nhấn mạnh đạo đức. Đạo đức không chỉ là những quy tắc ứng xử bên ngoài, mà cốt lõi nằm ở tâm trí và động cơ thúc đẩy mỗi hành động. Chính tâm ý quyết định giá trị của việc làm, từ đó tạo nên nghiệp thiện hay nghiệp ác.
Trên con đường luân hồi sinh tử, dù chúng ta tu tập ở mức độ nào, cũng cần ghi nhớ 2 nền tảng phước báu quan trọng.
Thứ nhất là nuôi dưỡng tâm từ bi. Mỗi ngày hãy khởi tâm mong cho tất cả chúng sinh, từ con người đến muôn loài, kể cả những sinh vật nhỏ bé như côn trùng hay giun dế, đều được sống bình an và hạnh phúc. Hãy thường niệm rằng:
"Mong cho tất cả mọi người, mọi loài đều được an vui và hạnh phúc."
Khi có tâm từ bi, chúng ta sẽ nhìn cuộc đời bằng lòng bao dung. Chỉ có hai hạng người: người tốt là người dễ thương, còn người xấu là người đáng thương, bởi họ đang bị vô minh và nghiệp lực chi phối. Chính tâm từ bi là một phước báu lớn, giúp ta biết nghĩ đến chúng sinh trong một thế giới rộng lớn chứ không chỉ quanh quẩn với bản thân mình.
Thứ hai là luôn quán chiếu về nhân duyên và vô thường. Mọi sự vật, hiện tượng đều do nhiều điều kiện kết hợp mà thành. Khi đủ duyên thì sinh khởi, khi hết duyên thì tan mất. Dù giàu hay nghèo, vui hay khổ, thiện hay ác, phàm hay thánh, tất cả đều không nằm ngoài quy luật ấy.
Ngay cả chư Phật sau khi thành đạo cũng thị hiện nhập Niết-bàn theo quy luật vô thường. Vì vậy, người tu cần luôn ghi nhớ rằng mọi thứ đều biến đổi, không có gì tồn tại mãi mãi. Hiểu được điều đó, chúng ta sẽ bớt chấp trước và biết sống tỉnh thức hơn. Khi thấu hiểu hai quy luật này, chúng ta sẽ đối diện với cuộc đời một cách bình thản. Trước những sóng gió, mất mát hay nghịch cảnh, ta không oán trách số phận hay nổi giận với cuộc đời, bởi mọi sự đều do nhân duyên hội đủ mà có mặt và rồi cũng do nhân duyên mà tan biến. Điều cần làm là bình tĩnh đón nhận, chuyển hóa chính mình và tiếp tục gieo những nhân lành.
Nhiều người chỉ đến chùa cầu xin Phật cứu độ khi gặp khó khăn. Tuy nhiên, nếu tin vào lời Phật dạy thì điều quan trọng không phải là cầu xin, mà là tự mình tu sửa thân, khẩu, ý; tránh ác, làm thiện và gieo nhân lành. Đạo Phật cũng không cho rằng có một đấng tối cao quyết định số phận của tất cả mọi người. Nếu mọi thứ đều do một đấng tạo hóa sắp đặt thì thật khó lý giải vì sao có người sinh ra giàu sang, có người nghèo khó; có người khỏe mạnh, có người tật nguyền; có người hạnh phúc, có người nhiều đau khổ.
Theo giáo lý nhân quả, mỗi người sinh ra trong hoàn cảnh khác nhau là do nghiệp lành hay dữ đã tạo ra từ nhiều đời nhiều kiếp. Cha mẹ, anh em, vợ chồng, con cái đều gặp nhau bởi nhân duyên và nghiệp báo. Người xưa vẫn nói: "Tu mười kiếp mới chung một chuyến đò, tu trăm ngàn kiếp mới nên duyên vợ chồng." Câu nói ấy tuy mang tính hình tượng nhưng cũng nhắc nhở rằng mọi cuộc gặp gỡ đều có nhân duyên sâu xa.
Hiểu được nhân duyên, ta sẽ bớt trách móc người khác và biết trân trọng những gì đang có. Đồng thời, ta cũng hiểu rằng tương lai không phải do ai ban phát, mà được hình thành từ những việc làm và tâm niệm của chính mình hôm nay.Khi gặp nghịch cảnh, người có trí không oán trời trách người, mà quay lại quán chiếu chính mình, xem đây là cơ hội để chuyển hóa nghiệp cũ và tiếp tục gieo trồng nhân lành. Đó mới là tinh thần học Phật chân chính.
Đức Phật dạy rằng mọi chúng sinh đều có Phật tánh – khả năng giác ngộ vốn sẵn có. Nếu biết nuôi dưỡng lòng từ bi, sống có đạo đức, tránh ác, làm thiện và không ngừng chuyển hóa bản thân, thì trên hành trình luân hồi, mỗi bước đi đều tiến gần hơn đến giác ngộ. Vì vậy, người học Phật không nên chỉ cầu xin bên ngoài, mà cần đặt niềm tin vào việc tu tập của chính mình. Đức Phật cũng chỉ rõ rằng mỗi chúng sinh đều có Phật tánh. Phật không ban phước hay giáng họa cho ai, mà chỉ bày ra con đường. Đi hay không đi là do mỗi người quyết định. Thành tựu hay không thành tựu cũng do chính sự tu tập của bản thân; lấy từ bi làm gốc, lấy trí tuệ làm sự nghiệp, lấy nhân quả làm thước đo cho mọi hành động.
Cho nên có thể nói rằng:
Việc gì đem lại lợi ích, an vui và giảm bớt khổ đau cho mình và cho người, việc ấy là thiện. Việc gì xuất phát từ tham lam, sân hận, si mê, làm tổn hại đến mình và người, thì việc ấy là ác. Hiểu được như vậy và thực hành từng ngày, dù con đường tu còn dài, mỗi bước chân cũng đang tiến gần hơn đến ánh sáng giác ngộ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét