Trong đời sống, khi nói đến thần thông hay phép lạ, nhiều người thường nghĩ đến những câu chuyện được lưu truyền trong kinh sách hoặc dân gian: một vị Bồ Tát hay một người có năng lực đặc biệt có thể bay như chim, đi trên mặt nước, đi xuyên qua tường, lên trời hoặc xuống biển. Những hình ảnh ấy dễ gây tò mò và khiến người ta mong muốn có được những năng lực phi thường. Tuy nhiên, nếu nhìn từ tinh thần tu tập của Phật giáo, chúng ta cần hiểu rằng thần thông không phải là mục đích tối hậu của con đường giác ngộ.
Trong kinh điển Phật giáo, Đức Phật có đề cập đến các loại thần thông và những năng lực đặc biệt của người tu tập có định lực sâu. Nhưng Đức Phật không khuyến khích người tu lấy thần thông làm đối tượng để khoe khoang, tranh giành hoặc thu hút người khác. Một người có thần thông nhưng vẫn còn tham lam, sân hận, ích kỷ và si mê thì về căn bản vẫn chưa giải quyết được gốc rễ của khổ đau.
Nếu nhìn theo một nghĩa sâu sắc hơn, “phép lạ” của người học Phật chính là khả năng tự chuyển hóa.
Một người trước đây rất nóng giận, nhưng hôm nay có thể dừng lại, nhận diện cơn giận và không làm tổn thương người khác — đó là một sự chuyển hóa rất đáng quý.
Một người có hoàn cảnh khó khăn nhưng vẫn biết chia sẻ với người khác — đó cũng là một điều đáng quý.
Một người có tiền bạc, nhà cửa và địa vị nhưng tâm không bị những thứ ấy trói buộc, không vì giàu có mà khinh thường người nghèo — đó là một năng lực đáng kính.
Một người bị xúc phạm nhưng có thể giữ được sự tỉnh thức, không lập tức trả đũa; một người đứng trước nghịch cảnh nhưng vẫn giữ được lòng từ bi; một người biết lắng nghe nỗi khổ của người khác mà không phán xét — những điều ấy, xét trên phương diện tu tập, có giá trị hơn rất nhiều so với việc đi xuyên qua một bức tường hay bay trên không trung.
Bởi vì đi xuyên qua một bức tường chỉ có thể thỏa mãn sự tò mò của con người, còn vượt qua tham lam, sân hận và si mê mới thật sự giúp con người thoát khỏi khổ đau.
Chúng ta không nhất thiết cần những năng lực phi thường như bay trên trời hay đi trên mặt nước. Điều chúng ta cần là những con người hiểu Phật pháp, có lòng từ bi, có trí tuệ, biết chánh niệm, biết hỷ xả và biết sống có trách nhiệm với chính mình cũng như với mọi người chung quanh.
Một người có thể kiểm soát cảm xúc của mình trong một hoàn cảnh khó khăn, không để một phút nóng giận gây tổn thương cho người khác — đó là một năng lực rất lớn.
Một người biết nhẫn nhịn đúng lúc, biết nói lời cần nói và im lặng khi cần im lặng; biết tha thứ nhưng không dung túng điều sai trái; biết chia sẻ khi bản thân cũng không dư dả — đó chính là những biểu hiện cụ thể của sự tu tập.
Phép lạ chân thật phải có khả năng chuyển hóa khổ đau.
Nếu một năng lực chỉ làm cho người khác kinh ngạc nhưng không giúp họ bớt tham, bớt sân, bớt si, thì giá trị của nó đối với con đường giải thoát vẫn rất hạn chế.
Ngược lại, nếu một người có thể đem lòng từ bi, sự tỉnh thức và trí tuệ của mình để giúp một người đang đau khổ tìm lại bình an, thì đó là một sự chuyển hóa có ý nghĩa thiết thực.
Hãy thử nhìn vào việc bố thí và cúng dường.
Có những người không giàu có, nhưng họ biết chắt chiu từng chút để giúp đỡ những người nghèo khó, hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, đóng góp cho những nơi cần thiết hoặc âm thầm hỗ trợ việc hoằng pháp. Họ làm những việc ấy mà không cần người khác biết tên mình, không cần được ca ngợi hay ghi công.
Đó là một hình thức bố thí với tâm ít cầu danh, rất đáng trân trọng.
Ngược lại, nếu một người làm việc thiện chủ yếu để được người khác ca ngợi, để tên tuổi được lưu lại, để chứng minh rằng mình là người có công đức lớn, thì việc thiện ấy vẫn có giá trị nhất định, nhưng tâm niệm đằng sau cần được nhìn lại. Trong Phật giáo, điều quan trọng không chỉ là việc mình làm, mà còn là tâm mình khi làm việc ấy.
Vì vậy, những người âm thầm làm điều thiện, âm thầm giúp đỡ người khác, làm những việc khó mà không cần ai biết đến, có thể được xem như đang thực hành một hình thức “Bồ Tát hạnh âm thầm”. Điều đáng quý không nằm ở danh xưng “Bồ Tát”, mà nằm ở tâm nguyện và hành động: làm lợi ích cho người khác mà không quá đặt nặng việc mình được ghi nhận.
Thần thông hay phép lạ lớn nhất là chuyển hóa tâm mình
Người học Phật cần hiểu rằng sự tu tập không phải để trở thành một người đặc biệt trong mắt người khác, mà để trở thành một con người tỉnh thức hơn, từ bi hơn và có trí tuệ hơn.
Sống có chánh niệm là biết mình đang làm gì.
Sống có nhận thức là biết hành động của mình đang tạo ra điều gì.
Sống có trách nhiệm là biết việc mình làm hôm nay có thể trở thành nguyên nhân của quả khổ hay quả vui ngày mai.
Nhờ vậy, chúng ta sống an toàn hơn, an lạc hơn và ít gây tổn thương cho bản thân cũng như cho người khác.
Nhưng tu tập cũng không chỉ là học cách sống. Người học Phật còn phải học cách đối diện với cái chết.
Dù chúng ta giàu hay nghèo, khỏe mạnh hay bệnh tật, có địa vị hay không có địa vị, cuối cùng ai cũng phải đối diện với sự vô thường. Trong lúc vui, nên nhớ rằng niềm vui cũng vô thường. Trong lúc gặp gỡ, hãy nhớ rằng sẽ có lúc phải chia ly. Khi còn khỏe mạnh, nên nhớ rằng thân này rồi sẽ già yếu. Và khi còn đang sống, nên chuẩn bị cho mình một đời sống có ý nghĩa để khi cái chết đến, tâm trí không quá hoảng loạn hay hối tiếc.
Đó không phải là bi quan. Đó là quán chiếu về vô thường.
Người thực tập Phật pháp cần biết mình đang đi về đâu. Không phải chỉ đến lúc cận tử mới bắt đầu hỏi mình đã sống như thế nào, đã tạo những nghiệp gì và tâm mình đang hướng về đâu. Việc ấy phải được thực tập ngay từ khi còn khỏe mạnh, còn tỉnh táo và còn có khả năng lựa chọn.
Chúng ta có thể chưa biết mình đã tu đủ hay chưa. Chúng ta cũng không biết mình còn bao nhiêu thời gian để tu tập. Nhưng điều quan trọng là ngay trong hiện tại, thiện nào làm được thì cố gắng làm, ác nào tránh được thì cố gắng tránh; tham thì bớt tham, sân thì bớt sân, si thì cố gắng soi sáng bằng chánh kiến và trí tuệ.
Có niềm tin vào con đường giải thoát là điều cần thiết, nhưng niềm tin ấy không nên biến thành sự tự tôn hay thái độ coi thường người khác. Càng học Phật, con người càng cần khiêm cung, bởi càng thấy rõ sự sâu rộng của Phật pháp thì càng thấy những hiểu biết của mình còn hạn chế.
Sau cùng, điều đáng tìm kiếm không phải là một thứ thần thông khiến người khác kinh ngạc, mà là một nội tâm có khả năng đứng vững trước thuận cảnh và nghịch cảnh.
Không cần bay như chim.
Không cần xuyên qua tường.
Không cần biến mất trước mắt người khác.
Chỉ cần khi gặp tiền bạc mà không bị lòng tham sai khiến; khi gặp xúc phạm mà không để sân hận điều khiển; khi gặp khổ đau mà không đánh mất lòng từ bi; khi có quyền lực mà không áp bức người khác; khi làm việc thiện mà không cần được ca ngợi — thì đó đã là một chuyển hóa rất lớn.
Nếu phải gọi đó là “phép lạ”, thì đây chính là phép lạ mà người học Phật nên tìm kiếm: phép lạ của một tâm được chuyển hóa bằng chánh niệm, từ bi và trí tuệ. Thần thông có thể khiến người khác kinh ngạc trong giây lát, nhưng trí tuệ và từ bi mới có khả năng làm vơi bớt khổ đau và chuyển hóa cuộc đời.
Thiên Lan
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét